گەفا بێ ئەخلاقانە یا فەرماندارێ هه‌سه‌دێ

گەفا بێ ئەخلاقانە یا فەرماندارێ هه‌سه‌دێ

فەرماندارێ هه‌سه‌دێ «مه‌حموود بەرخوەدان» یان ژی ناڤێ وی یێ په‌كه‌كێ «مه‌حموودێ رەش»، ئاخڤی یە و گۆتییه‌: «گەر پێشمەرگە هێرشی هەرێمێن گەریلایان بکەت، ئەم بێئالی نامینین، دیارە کو ئەم دێ کێ پارێزین»، نە هەوجەیە ئەم ڤێ گۆتنێ هێڤە وێڤە باده‌ین، گۆتنا مه‌حموودێ رەش تەنێ یەک شرۆڤە بۆ هه‌یه‌ ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌: ئەڤ گەفه‌، گەفەکا گەلەک بێ ئەخلاقانە یە.

هه‌سه‌دە فەرمانێن خوە ژ په‌كه‌كێ وه‌ردگریت

ب وێ گەفا کو ژ ئالیێ مه‌حموودێ رەش ڤە هاتییە کرن، پێدڤی دکەت کو جارەکا دی لێپرسین ل ناسنامەیا هه‌سه‌دێ بهێته‌ کرن، ژ بەر کو هه‌سه‌دە رێخستنەکا په‌كه‌كێ یە، هه‌رچه‌نده‌ کو هەموو کورد، بێی کو ڤێ راستیێ ل بەرچاڤ بگرن، چاڤێ خوه‌ ل هەموو شاشیێن هه‌سه‌دێ دگرن، لێ یا راست ئەڤەیه‌ کو ئەم ناسنامەیا هه‌سه‌دێ پاشگوهـ نه‌كه‌ین، ئەڤ راستیە هەر رۆژ دوبارە دەردکەڤیته‌ به‌ر چاڤێ مه‌ كو هه‌سه‌دە راستەراست ب ناڤەندا ب ناڤێ نه‌په‌گێ ئه‌وا ژ ئالیێ موراد کارایلان ڤە دهێته‌ برێڤەبرن، گرێدای یە.

دبیت کو پێکهاتەیا هه‌سه‌دێ هەموو نەکورد بن، لێ رێڤەبەری و سیستەما وێ، فه‌رمانێن خوه‌ ژ په‌كه‌كێ – نه‌په‌گێ وه‌ردگریت، چاره‌نڤیسا کوردێن رۆژئاڤا د دەستێ گرووپا رێڤەبەرا په‌كه‌كێ دا بوویە یارییه‌ك، کۆمەکا کال و پیرێن وه‌ك جەمیل باییک و مسته‌فا كاراسوو کو شەربەتا چەپا ترک ڤەخوارنە، ژ بۆ پرۆژەیێن د سەرێ خوە دا بێی دودلی دێ تەڤاهییا رۆژئاڤا هاڤێژنه‌ ناڤا ئاگری.

په‌كه‌كه‌ ل چاره‌نڤیسا رۆژئاڤا سوار بوویە و پەیا نابیت

هه‌سه‌دە – په‌یه‌ده‌ – رێڤەبەرییا خوەسەر چ دبێژن بلا بێژن، یا راست په‌كه‌كێ کادرۆیێن خوە یێن توند مینا بەرئاشەکی د نیڤەکا چاره‌نڤیسا کوردێن رۆژئاڤا دا ب جهـ کرینە، په‌كه‌كێ 1 ملیۆن کورد ژ رۆژئاڤا دەرێخستن، هه‌روه‌ها یێن مایی ژی چاڤترساندی كرینه‌، پرانییا یێن مایی ژی ئاپۆلیتیکن، تەنێ ل دووڤ بای د حەرکن.

هەروه‌ها گرسەیا رادیکال هەیە ئه‌وا په‌كه‌كە هەر گاڤ د مه‌دیایێ دا ده‌ردئێخیت کو هەژمارا وان ل تەڤاهییا رۆژئاڤا نا گه‌هیته‌ 5 هه‌زار کەسان، ئانكو په‌كه‌كێ چ دۆزه‌ك ژ بۆ ئازادییا رۆژئاڤا نینە، بەلێ رۆژئاڤایەک هەیە لێ نە یا رۆژئاڤایی یانە، رۆژئاڤا یا کو په‌كه‌كە باسی وێ دکەت تەنێ ئەوە یا ژ بۆ بەرژەوەندیا پارتییا خوە ب کار دئینیت.

ئارمانجا په‌كه‌كێ یا سەرەکی ئەوە کو حکوومەتا هەرێما کوردستانێ بخەندقینیت، جەمیل بایک و دووڤکێن وی ژ بۆ كو هه‌لوەشینا هەولێرێ ببینن، هەو قاس تژی کەرب و کین، هێرس و چاڤسۆر بووینە، ئەو دشێن ژ بۆ كو بگەهه‌ن ئارمانجا خوە، تەڤاهییا رۆژئاڤا بێخن ناڤ شەرەکی دا دژی باشوورێ کوردستانێ، ژ بۆ ئاغایێن شەری یێن په‌كه‌كێ، رۆژئاڤا ئاموورەکە د دەستێ وان دا، کەنگی بخوازن دێ ب کار ئینن.

پلانا په‌كه‌كێ یا رۆژئاڤا تەنێ، دەما کو پێدڤی بیت دێ وان هاژۆته‌ سەر حكوومه‌تا باشوورێ کوردستانێ یە

مەرەما په‌كه‌كێ یا زێدەکرنا هێزا خوه‌ یا لەشکەری ل رۆژئاڤا چ جار ل دژی دەولەتا سووریێ نینه‌، نە ل دژی دەولەتا ترکه‌، پلانا په‌كه‌كێ یا ل سەر هێزێن هه‌سه‌دێ و یه‌په‌گێ ئەوه‌ کو ڤان هێزان وەک هێزێن یه‌ده‌ك ب کار بینیت، په‌كه‌كێ ل ده‌ستپێكێ حسابا خوه‌ کرییە کو دەما پێدڤی بکەت دێ شه‌ری ب ڤان هێزان ل دژی حکوومەتا هەرێما کوردستانێ و پێشمەرگەی ده‌ته‌ كرن.

ژ بۆ نوکە، په‌كه‌كە دخوازیت هێزا خوه‌ یا لەشکەری تەنێ ل دژی پێشمەرگەی بده‌ته‌ كار، په‌كه‌كە ل دژی چ دەولەتەکا داگیرکەر شەری ناکەت، ل ترکیێ شەر نینە، ل ئیرانێ شەر نینە، ل دژی رژێما ئه‌سه‌د ئانكۆ سووریێ شەری ناکەت، هه‌روه‌ها ل دژی ئیراقێ ژی شەری ناكه‌ت.

نوکە تەنێ په‌كه‌كە ل هەرێما کوردستانێ د ناڤا شەری دایە و تاكه‌ جهێ کو گەفان لێ دكه‌ت، باشوورێ کوردستانێ یە.

داخویانییا كه‌جه‌كێ یا 31 تیرمەهێ

په‌كه‌كە پلان دکەت کو هەتا هه‌لبژارتنێن ئيراقێ ره‌وشێ زێدە ئالۆز بکەت، ژ بەر کو ئەو دزانیت د هەر هەلبژارتنەکا ئیراقێ دا، حكوومه‌ت گه‌له‌ك درەنگ دهێنه‌ پێكئینان و ڤالاهییەک د وێ ناڤبەرێ دا چێدبیت، ژ بۆ ڤێ یەکێ، ئەو د دەمێ هه‌لبژارتنێ دا و پشتی هه‌لبژارتنێ شەرەکی ل دژی پێشمەرگەی پلان دکەت، ب راستی، د مەشاندنا شەرەکی وه‌ها دا پالپشتێ سەرەکی یێ په‌كه‌كێ گرووپا لاهۆر جەنگی یا د ناڤا یه‌نه‌كێ دا بوو.

ب پشتگرییا لاهۆری، وان دخواست شەرێ کو ل دژی هەرێما کوردستانێ دده‌نه‌ مەشاندن وەک شەرێ ل دژی په‌ده‌كێ و دەولەتا ترکیێ نیشان بده‌ن، بوویەرێن ڤێ داویێ کو ل ناڤەندا سلێمانی ل هەمبەر لاهۆر قەومین، ئەڤ پلانه‌ پیچەک تێک بر، لێ بەلێ ژ بەر کو شەرێ ل دژی هەرێما کوردستانێ و پێشمەرگەی ژ بۆ په‌كه‌كێ ستراتیژیه‌كە، ئەو دێ تەنێ هنده‌ك گوهارتنێن بچووک د پلانا خوە دا كه‌ن، لێ په‌كه‌كێ ئەڤ پلان بەتال نەکرییە، ژ بەر ڤێ یەکێ داخویانییا ل سەر ناڤێ رێڤەبەرییا که‌جه‌کێ کو د 31ێ تیرمەهێ دا هات وەشاندن و تێدا ژ «رەوشەنبیر، نڤیسکار، هونەرمەند و هەر کەسێ کو ل دژی په‌دکێ یە” چالاكی هاتن خواستن.

بێ گومان، دڤێ رەوشێ دا رۆلەک بەر ب چاڤ ژ بۆ رۆژئاڤا هاتە دان، په‌كه‌كە نها هەولێن مەزن ددەت کو ئیماژەک وەها ئاڤا بکەت، کو شەر د ناڤبەرا هەموو کوردان دا، گەلێن رۆژهلاتا ناڤین و ناڤبەرا په‌ده‌كێ دا دهێته‌ مەشاندن.

بێی باشوور و بارزانی، رۆژئاڤا نه‌دشییا خوه‌ نەفەسێ ژی بستینیت

پێوسیتە ژ مەحموودێ رەش یان ژ یێ «جەبلخانچی» یێ کو هەموو ژیانا لووکس، پارە و دەستهلاتداری ل رۆژئاڤا دیتین ئەڤه‌ بهێته‌ گۆتن: «هه‌گەر بارزانی ل 2011ێ پشتگری نەدابا رۆژئاڤا، مەحموود دا تو هه‌تا نوکە ژی د تیمەکا جەبلخانەیێ دا ڤەشارگەهان کۆلی و تو هێژ دا بەرپرسێ 5 هێستر و 3 چەبلخانەچییان بی».

دەما ئەل نوسره‌یێ هێرشی سەرێکانیێ کری، هه‌وه‌ یێك گوللـه‌ ژی نەبوو كو هوون ب ته‌قینن و بارزانی هەموو دەبۆیێن جەبلخانەیێ بۆ هه‌وه‌ ڤالاکرن و هنارتن، ئالدار خه‌لیل هەر رۆژ ل هەولێرێ ل دەریێ په‌ده‌كێ ددا و لیستا هەوجەداریێن رۆژئاڤا ژ گوللـە و بۆمبەیێن، جەبلخانەیێ دخواست.

بیننه‌ بیرا خوە مه‌حموودێ رەش، تو فەرماندارێ پلەیا یەکێ بووی ل کۆبانیێ، هه‌وه‌ د شەڤەکێ دا ب دەهان گوند تەرکاندن، تەنێ 2-3 کیلۆمەتر ژ ئاخا کۆبانیێ د دەستێ وە دا مابوون، هوون ل پرسووسێ ل بەر دەریێ سنۆرێ ترکیێ بوون و تە جلكێن سڤیل ل خوە کربوون، ها ڤێ بیستێ ها بیستەکا دی دا کۆبانیێ بەردەی و دەرباسی ترکیێ بی، د وێ دەما سەکەراتێ دا، وە بهیست کو پێشمەرگە د هەوارا برایێن خوه‌ تێن، تە کنجێن خوە یێن سڤیل ژ خوە کرن و دیسا جلكێن لەشکەری کرنە بەر خوە، دهێته‌ بیرا تە؟!

دڤێت هوون بینن بیرا خوە، ژ بەر کو ئەم دێ هه‌ر ل بیر ئینین، بارزانی بوو کو رۆژئاڤا برییه‌ قادا ناڤنەتەوەیی و رێ ل بەر داگیرکرنا رۆژئاڤا گرتی، هاتنا پێشمەرگەی ژ بۆ کۆبانیێ ناسنامەیەکا ناڤدەولەتی ژ بۆ رۆژئاڤا چێکر، ژ بەر کو دیپلۆماسییا رۆژئاڤا ل هەولێرێ د هاتە مەشاندن، هه‌تا وێ دەمێ چ هێزێن ناڤنەتەوەیی یه‌په‌گه‌ و  په‌یه‌ده‌ ناس نەدکرن، یێ دەریێ رۆژئاڤا ژ بۆ هێزێن ناڤنەتەوەیی ڤەکری بارزانی ب خوە بوو، هه‌تا وێ دەمێ شاهین جیلۆ نە ببوو گەنەرال مازلووم، هێشتا ئالدارێ تەکنیکچی نەببوو ئالدار خەلیل و هێژان تو مەحموودێ جەبلخانەچی بووی.

گەر بارزانی و پەیمانا دهۆکێ نەبانه‌، ئەگەر پێشمەرگە نەهتبان، هوون دا وەک ب دەهان هەڤالێن خوە ل پرسووسێ د ناڤا خه‌لكی دا بەرزە بن.

دڤێت هەموو کورد ڤێ راستیێ بزانن، تشتێ کو رۆژئاڤا کرییە رۆژئاڤا هێزا دیپلۆماتیک و شیانێن هەرێما کوردستانێ و بارزانی ب خوە نە، دڤێت کورد ڤێ راستیێ ژی بزانن: تشتێ کو مەحموودێ رەش کری ئه‌ڤه‌یه‌: «وی کانییا كو ئاڤ ژێ ڤەخواری شوولیکرییه‌ و خیانەت ل کوردستانێ کرییە».

مه‌حموود ئەفەندی، ما جهەکێ دی نینه‌ کو تو شەری لێ بکه‌ی؟

مه‌حموودێ رەش، گەر تو هنده‌ بۆ شه‌ری یێ ئامادەیی، به‌رێ خوه‌ بدێ رۆژا دی ل کۆنیایێ 7 کورد هاتنه‌ قەتلکرن، هەرە وێرێ، شەری بکە، تو دشێی حەیفا وان هلینی، جهێن کو هوون ژێرا دبێژن «قادێن گەریلا» هەموو ل باکورێ کوردستانێ د دەستێ سوپایێ ترکیێ دا نە، ل وان  چیایێن کو بەرییا 10 سالان گەریلایان تێدا بەریکانە دکر و گۆڤەند دگێران، نها یەک گەریلا بۆ تۆڤی ژی تێدا نینە، وەک پێشنییار هەرە وان دەڤەران رزگار بکە.

مە دەست ژ وان هەموویان بەردان، تو دشێی بچی عەفرینا رەنگین یا کو هه‌وە تەسلیمی داگیرکەران کری، رزگار بکه‌ی، دێ هەموو کورد شانازیێ ب تە که‌ن، ئەو عەفرینا هێژ کەسەک نزانیت کا هه‌وە چه‌وا و بۆچی ژ نیشكه‌كێ ڤه‌ بەردای، ب دەهان ژنێن کورد هاتنه‌ رەڤاندن و د زیندانێن ترکیێ دا نە، هەرە وانا رزگار بکە.

رێزا یەکەمین یا وەزیفەیا ته‌ رزگارکرنا عەفرینێ یە، ژ بەر کو تە عەفرین بەردا و تو رەڤی.

مه‌حموودێ رەش، یەک ژ فەرماندارێن عەفرینێ یە

مه‌حموودێ رەش خوە ل سەر قەنەپا خوە درێژ کرییە و دبێژیت کو ئەو چ قاس بریاردار و دلخوازە کو کوردان بکوژیت، دبێژیت: «ئەم دێ هێرشی پێشمەرگەی که‌ین»، مه‌حموودێ جەبلخانەچی ل عەفرینێ ژی وه‌ها گۆتنێن مەزن د كرن، وی دگۆت کو عەفرین دێ ژ بۆ ترکیێ بیته‌ دۆژەهـ، کۆردیناسیۆنا شەر فەرمان دابوو وی، کو بچیته‌ چیایێ «هاوارا» لێ وی فه‌رمان ب جهـ نه‌ئینا، وی زارۆکێن بچووک و خه‌لك هنارته‌ چیایێ هاوارا، ئەو ژی ژ ناڤەندا باژێری دەرنەکەت.

مه‌حموودێ رەش خەلکێ عەفرینێ ژ خوە را کرن مەرتالێ زیندی، وی بریارگەها خوە ل ناڤا باژێر، هەما ل کێلەکا نەخوەشخانەیا عەفرینێ دانا و شەر ل وێرێ برێڤه‌ دبر، وی دگۆت دژمن ل نەخوەشخانەیێ ناده‌ت له‌وما ژی وی خوە دا به‌ر سیبەرا نەخوەشخانه‌یا عەفرینێ، بریندار و کەسێن ل نەخوەشخانەیێ کرن هەدەفا هێرشێن سوپایێ تركێ فاشێست و داگیرکەر.

ژ بۆ مەحموودێ رەش 2 هێزێن کو هەر یه‌ك ژ وان ژ 250 شەرڤانان پێک دهات ژ هەرێما جزیرێ هاتن رێکرن، لێ مخابن ژ وان هەر 2 هێزان تەنێ 50 شەرڤان ساخ فه‌لتین، ل هەمان دەمێ 1500 کادرۆیێن دەڤەرا عەفرینێ دبن فەرمانا وی دا بوون و ب قاسی وان ژی هێزا خه‌لكی د گه‌ل بوو، لێ وی نێزیكی 3000 شەهیدان ل پاش خوە هشتن و رەڤی چوو شەهبایێ.

بەلێ ل سەر وی کورسیکێ پەسن دان و گه‌ف كرن گه‌له‌ك هێسانە، وەک فەرماندارەکێ سەرفراز ژی د ئاخڤیت، لێ ئەو مه‌حموودێ رەش یێ ل سەر وی کورسیکێ گەفان دكه‌ت گاڤا فیشەک د ته‌قیت ژی خوە ددەته‌ پشت زارۆکێن ڤی گەلی و خوه‌ ڤەدشێریت.

مه‌حموودێ جەبلخانەچی دخوازیت خوە بۆ په‌كه‌كێ ئیسبات بکەت؟

رەڤا مه‌حموودێ رەش یا ژ شەرێ عەفرینێ، بوو سەدەما كارڤه‌دانێ ژ لایێ شەرڤانێن یه‌په‌گێ و رایا گشتی ڤه‌ کو په‌كه‌كه‌ مەجبوور ما مه‌حموودێ رەش ببه‌ته‌ لێپرسینێ.

ئەو ژ رۆژئاڤا ژی برنه‌ چیایێ گاره‌ی، خوله‌كا پەروەردێ ل ناڤەندا ئیدۆلۆژی دیت، مه‌حموودێ رەش ژ بۆ کو دیسان ڤەگەریته‌ رۆژئاڤا ب دەهان رووپەل راپۆرت نڤیساندن، ئەو پشتی چەند مەهان ژ نوو ڤەگەرییا رۆژئاڤا.

دەما کو مه‌حموودێ رەش ڤەگەریایه‌ رۆژئاڤا ل دەربارێ شکەفتا پەروەردێ یا کو ئەو لێ مای د گۆت: «مرۆڤ ل شکەفەتا پەروەردێ ژ ژدایکبوونا خوە پۆشمان دبیت، هەکە دیسان گازی من بكه‌ن ئەز دێ رەڤم، لێ ئەز ناچمه‌ وێ شکەفتێ».

ئەڤجا ژ بۆ کو ڤەنەگەریت وێ شکەفتێ، ژ وی رە چ ببێژن ئەوه‌، نها ژی ئه‌و مینا په‌كه‌كه‌ییه‌ك عاقل بزاڤێ دکەت، ئەو مینا فەرماندەیەکی مەزنێ شەر گەفان ل پێشمەرگەی دکەت، لێ ئەم باش دزانین کو مه‌حموود کی یە، وی ب خوە ئەو وێرەکی نینە کو بهێت فیشەکەکێ ژی ب تەقینیت، لێ بەلێ، ئەو دخوازە ل ستارگەها جزیرێ روونیت و زارۆکێن خەلکێ بهنێریته‌ مرنێ، وه‌ك کو وی ل عەفرینێ کری.

گەلۆ ما ئه‌و دێ ب عەرەب، شیعه‌ و چەپێن ترک هێرشی پێشمەرگەی كه‌ت؟

مه‌حموودێ رەش گەفا هه‌سه‌دێ کو 70% ژ وێ هێزێ ژ عەرەب – سریانییان پێک دهێت، دخوازیت هێرشی پێشمەرگەی بکەت، ئانگۆ ئەو دێ عەرەبان هاژۆته‌ سەر کوردستانێ ڤە، ئەو دێ لەشکەرێن عەرەب ل دژی پێشمەرگەی ده‌نه‌ شەر کرن؟ مینا سه‌دام، وی ژی لەشکەرێن کو ژ فەله‌ستینێ ئینابوون رێکربوون سەر کوردستانێ، مینا داعشێ، وان ژی ب تەرۆریستێن ژ وەلاتێن جوور بە جوور، هێرشی کوردستانێ دکرن.

د بن ڤان گۆتنێن مه‌حموودێ رەش دا راستییا په‌كه‌كێ هەیە، پککە نە تەڤگەرەکا کوردستانی یە، په‌كه‌كه‌ نه‌ تەڤگەرەکا وەلاتپارێزە، یێ کو ل سەر پلان و داخوازییا کەسێن دی هێرشی کوردان بکەت ئەو نابنه‌ کورد.

په‌كه‌كه‌ ب هاریکارییا رێخستنێن چەپ یێن ترکان یێن ل گەل وان، ب هاریکارییا عەرەبێن د ناڤا هه‌سه‌دێ دا و شیعه‌یێن د ناڤا حه‌شدا شه‌عبی دا دخوازن هێرشی کوردستانا باشوور بکه‌ن، په‌كه‌كه‌ ئەڤ قاس خایین بوویە.

ئەرێ په‌كه‌كه‌ دشێت رێبازێن خیانەتێ ل دژی کوردستانێ بكه‌ت، مە ل دەستپێکێ گەفا مه‌حموودێ رەش وەک گەفەکا بێئەخلاق ب ناڤ کر، لێ گاڤا کو ئەم ل ڤێ زاویێ لێ دنێرین، ئەو نە تەنێ بێئەخلاقییە، د هەمان دەمێ دا گەفه‌كا پڕ خایین و دژمنکاری یە.

پوستێن ھەمان بەش