راپەڕین، یەکێک لە گرنگترین دەسکەوتەکانی باشووری کوردستانە

سنووری رانیە و قەڵادزێ، کە بووە دەروازەی راپەڕینی گەلی کوردستان، ناونرا “دەڤەری راپەڕین” ئێستا ئەو سنوورە خاوەن ئیدارەی سەربەخۆیە.

ئەمڕۆ 31مین ساڵیادی ڕاپەڕینی گەلی کوردستان دژی ڕژێمی بەعسی عێراقە کە توانی بۆ یەکەمجار زۆربەی خاکی باشووری کوردستان لە چنگ بەعسیەکان رزگار بکات و بناخەی دامەزراندی کیانێکی حسیاسیی کوردی لە باشووری کوردستان دابنێت.

راپەڕینی خەڵکی باشووری کوردستان لە 5ی ئاداری ساڵی 1991دا دژی رژێمی بەعس دەستپێکرد و لە ماوەی چەند رۆژێکدا زۆربەی شار و شارۆچکەکانی کوردستان رزگار کران.

لەو ڕۆژەدا جەماوەری خەڵکی ڕانیە بە پشتیوانیی هیزی پێشمەرگەی كوردستان شاری ڕانیە و دەوروبەرییان ڕزگار كرد و تەواوی دامودەزگا و مۆڵگە و سەربازگەكانی ڕژێمی بەعسیان لەناو برد و لەوێوە هەڵمەتی جەماوەر و پێشمەرگە شار و شارۆچكە و ناوچەكانی تری باشووری كوردستانی گرتەوە، بۆیە ڕاپەڕینی ئاداری 1991 بە یەكێك لە لاپەڕە گرنگەکانی مێژووی نەتەوەی كورد لە كۆتایی سەدەی بیستەمدا دادەنرێت.

ڕاپەڕین 5ی ئاداری 1991 لە شاری ڕانیەوە دەستی پێ کرد و لە 21 ئاداری هەمان ساڵدا پاش ئازادکردنی کەرکووک کۆتایی ھات کە بەو شێوەیە دامودەزگاکانی ڕژێمی بەعس لە باشووری کوردستان کرانە دەرەوە و سەرجەم ھێز و سەربازەکانیان ڕاونران.

چەند ڕۆژێک پاش ڕاپەڕین، ڕژێمی بەعسی عێراق بە سووپایەکی زۆرەوە ھێرشی کردەوە سەر کوردستان و کۆڕەوی خەڵکی کوردستان دەستی پێ کرد، کە تێیدا خەڵکی کوردستان بەرەو سنووری وڵاتانی دەوروبەر ئاوارە بوون.

دەنگدانەوەی كۆڕەوەكەی گەلی کورد لە باشووری کوردستان لە ناوەندە جیهانییەكاندا كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی هێنایە دەنگ و لە مانگی نیسانی هەمان ساڵدا بڕیاری 866ی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دەرچوو و ناوچەی دژەفڕین لە ئاسمانی باشووری کوردستان ڕاگەیەندرا كە بە هێڵی 36 ناسرا و ئەمەش ڕۆڵی لە كشانەوەی هێزەكانی حكوومەتی عێراق و گەڕانەوەی خەڵك و ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان هەبوو، سەرەنجام لە 19/5/1992دا بۆ یەكەم جار هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوە چوو کە بە دەستكەوتێكی گرنگی نەتەوەی کورد و پێکهاتنی هەرێمی كوردستان ئەژمار دەكرێت، چونكە لە مێژوودا بۆ یەكەم جار كورد بوو بە خاوەنی پەرلەمان و حكوومەتی خۆی کە ئێستا توانیویەتی لە ڕووی دیپلۆماسییەوە پەیوەندییەكانی لەگەڵ وڵاتانی جیهان فرەوان بكات و مافەكانی كورد بە ناوەندە سیاسییەكانی جیهان بگەیەنێت.

ئێستا لە کاتێکدا یادی راپەڕین دەکەینەوە، بەگوتەی بەرپرسانی باڵای هەرێمی کوردستان هێشتا ئاسەنگ و فشار لەناوخۆی عێراق و ناوچەکە لەبەردەم قەوارەی هەرێمی کوردستان هەن، بەتایبەت لە بواری سیاسیی و ئابووری.