گوهۆرینێن پهكهكێ و پرسیار ل سهر (خوینێ و ناسنامەیێ و بەرپرسیاریێ)
بهشێ چارێ: ئۆجالان بەری ئیمرالیێ و پشتی وێ.. دەمێ مەبەست هاتییه گوهۆرین و سەرۆک مایی!
شەرم نینە مرۆڤێ هزرڤان پێداچوونێ د هزرێن خۆ دا بکەت، چونکی ئەو هزرا بەرامبەر گوهۆرینێن مێژوویێ براوەستیت، دێ بیتە بیروباوەرەکا گرتی و مری. بەلێ پێداچوون دبیتە ئارێشەیەکا ئهخلاقی و سیاسی، دەمێ دهێتە سەر تێکدانا «پەیمانا بنەرەتی» یا دۆزێ و ئارمانجا وێ، پاشان ژ گەلی ببیتە خواستن کو وەکی ئەنجامەکێ سروشتی تەماشەیی پرۆژەیێ نوی بکەت، ب بێی پێشکێشکرنا بەرسڤێن مێرانە و ب بێی ڤەکرنا دەرگەهێ لێپرسینێ ل سەر تێچوونا گران یا مروڤی و سیاسی.
د دەمێ دامەزراندنا پارتییا کارکەرێن کوردستانێ دا، عەبدوللا ئۆجالانى ژ وێ دیتنێ دەستپێکر کو کوردستان ولاتەکێ دابەشکری و داگیرکرییە و رزگارکرنا وێ پێدڤی ب خەباتەکا چەکداری یا بریاردەرانە هەیە کو ب ئاڤاکرنا دەولەتەکا کوردستانی یا سەربەخۆ ب دوماهی بێت. ئۆجالان ب خۆ ل سالا 1999ێ ل هەمبەر دادگەها تورکیا دان ب هندێ دا کو بیرۆکا «دەولەتا کوردستانی یا سەربەخۆ» رێبازا سەرەکی یا بەرنامەیێ ئێکێ یێ پارتیێ بوو.
ل وى سەردەمى سەربەخۆیی نە دروشمەکێ لاوەکی بوو، بەلکو ئەو پەیمان بوو ئەوا رەوایەتی دابوویە پارتیێ و هەزاران گەنج چوینه چیا و چەک کرییە تەنها پێڤەر بۆ شۆرشگێری و نیشتمانپەروەریێ.
رەنگڤەدانا وێ قۆناغێ ب روونی د هەڤپەیڤینا ئۆجالانی دا دیار دبت دگەل هزرڤان و سیاسیێ کورد ئیبراهیم ئەحمەد، ئەوا د گۆڤارا سهرخوهبوون (ژمارە 185، مایسا 1997، لاپەرێ 5) دا هاتییه بەلاڤکرن، د ناڤ تەوەرێ «راستییا شۆرشا کوردستانێ د 20 سالان دا». دەمێ ئیبراهیم ئەحمەدی گوتی داخوازییا تهڤگهرا کوردی ل ئیراقێ «خوهرێڤهبرن بۆ کوردان و دیمۆکراتی بۆ ئیراقێ بوو»، ئۆجالانی ب توندی ڤە بەرسڤ دا و گوت: «مەزنترین درەو خوهرێڤهبرنه» و وەکی پرۆژەیەکێ تەنگ د خزمەتا دەستهەلاتا مالبات و هەڤرکیێن عەشائیری دا دیت. دەمێ ئیبراهیم ئەحمەد دیارکری کو کێشە نە د چەکی دایە بەلکو د لێکتێگەهشتنێ دا یە، ئۆجالانی ب بریارداری بەرسڤ دا: «کێشهیا سەرەکی چەکە».
هەلویستێ وی ب بێ دودلی دیار بوو: خوهرێڤهبرن پرۆژەیەکێ خاپینهر و سنۆردارە، د دەمەکی دا کو پارتی نوونەرایەتییا شەرەکێ کوردستانی یێ گشتگیر دکەت کو نیڤچارەسەرییان قەبوول ناکەت.
بەلێ دهمێ ئۆجالان برییە زیندانا “ئیمرالیێ”، نە ئەو ئۆجالان بوو ئەوێ شام ب جهـ هێلای. د بەرگریێن خۆ دا ل سالا 1999ێ، نەک تەنێ ژ رێیا سەربەخۆییێ پاشگەز بوو، بەلکو خوهرێڤهبرن و ئێکگرتنا هەرێمی ژی وەکی ئارمانجێن نەپراکتیکی دیتن و ب دەستڤەئینانا مافێن رەوشەنبیری یێن بنەرەتی وەکی بلندترین ئاست بۆ چارەسەرکرنا دۆزێ دیت. پاشان ئاخفتنا وی گوهۆرین ب خۆ ڤە دیت ب بکار ئینانا هزرێن نوی کو ناڤهندگەرییا دەولەتێ رەت دکەن، دا کو ژ «کۆمارا دیمۆکرات» دەرباز ببیت بۆ «نەتەوهیا دیمۆکرات» و بۆ «بەستنا دیمۆکراتیک»، تا دگەهیتە بانگەوازییا سالا 2025ێ بۆ هەلوەشاندنا پارتیێ و دانانا چەکی ب ئێکجاری و تێکەههلبوون د ناڤا بونیاتێ دەولەت و جڤاکی دا. دەولەتا کوردی د هزرا وی دا نەبتنێ بوو ئارمانجەکا نەگونجای، بەلکو “دەولەت-نەتەوە” و هەرێمگەری بوونە ئۆتۆپیا و چەمکێن كهڤن یێن نەتەوەیی کو پێدڤییە هشا نوی دەرباز بکەت.
چێدبیت ئەڤ گوهۆرینه ب گوهۆرینێن جیهانی پشتی هەرەسهاتنا ئۆردوگایێ ئیشتراکی بهێته شرۆڤهكرن یا ب دەستنیشانکرنا ئەستەمبوونا ئێکلاکرنا سەربازی یان ژی وەک هەولەک بۆ پاراستنا جڤاکی ژ شەرەکێ بێ ئەنجام. ئەڤە هەمی هۆکارێن واقیعی ناگۆنجن بۆ گۆتوبێژکرنێ. بەلێ ئەڤ زڤرینا تیژ د هەمان دەم دا پشتی کەتنا ئۆجالانی د ناڤ گۆشەگیرییا زیندانا ئیمرالیێ و ژ لایێ دەستهەلاتا دژمنی ڤە دیارکری روودا، کو ئەڤە پرسیارەکا فکری و ئهخلاقی یا رەوا دروست دکەت: کانێ ئەڤ گههۆرینه چەند گەشەکرنەکا فکری یا ئازادە و چەند خۆگونجاندنەکا نەچارییە دگەل تەرازویا هێزێ و مەرجێن زیندانێ دا؟
فهلسهفه و تیۆرێن ئۆجالان ژ کوردان داخواز دكهت دەستبەرداری بیرۆکا “دەولەتا نەتەوەیی” ببن بەری کو ببنه خودان هێز و دەستهەلات، د دەمەک دا کو دەولەتێن هەرێمی یێن دەستهەلاتدار شەرعیەت، سوپا و سەروەرییا خۆ یا نەتەوەیی دپارێزن.
ل ڤێرێ جیاوازییا مێژوویی یا مەزن دیار دبت: پرۆژەیێ خوهرێڤهبرنا باشوورێ کوردستانێ ب «مەزنترین درەو» وەسفکری، ئەنجامێ وی بوو تێکهەلبوون د ناڤ کۆمارێ دا، ب بێی چ هەرێمێن کوردستانی یێن دیارکری، ب بێی خوهرێڤهبرن و ب بێی چ گەرەنتێن دەستوری بۆ مافێ بریاردانا چارەنووسی. د دەمەک دا کو پرۆژەیێ بارزانی ئەوێ ب بهرتهنگیێ دهاتە تۆهمەتبارکرن، سەررای هەمی ئاستەنگ و ئالۆزییان ژ خوهرێڤهبرنێ دەرباز بوو و بۆ هەرێمەکا رزگار یا خودان دامەزراوە، پەرلەمان و حکوومەت، و گەهشتە پراکتیزەکرنا مافێ ریفراندۆما سەربەخۆییێ د سالا 2017ێ دا.
ئارێشهیا فەلسەفی و سیاسی نە د مافێ ئۆجالانی دایە بۆ پێداچوونێ، پێداچوون مافەکێ فکری یێ رەسەنە. ئارێشە د سەلماندنا کەسایەتیا رەهایا سەرۆکی دا یە، بەرامبەر گوهۆرینا بەردەوام یا ناڤێ دۆزێ، ئارمانجا خەباتێ، ئامرازان، پێناسەیا نیشتمانی و بهایا قوربانییان. د هەر قۆناغەکێ دا، داخواز ژ جەماوەر و لایەنگران دهاتە کرن کو هەلویستێ نوی وەکی راستییەکا سهركهفتی و پیرۆز تەماشە بکەن، ب دروستی وەکی چاوا بەرێ داخواز ژ وان دهاتە کرن ب هەمان باوەرییا نەگۆر باوهریێ ب پێچەوانەییا وێ بینن.
پێداچوونا دلسۆزانە ب پێڤەرێ ئهخلاقێ بەرپرسیاریێ نەک تەنێ دبێژیت جیهان گۆریبوو، بەلکو ب مێرانە بەرسڤا پرسیارێن سەخت ددهت:
