سمکۆ عەبدولعەزیز
مەدیایا په‌كه‌كێ، دەربارەی ڤەکێشانا گه‌ریلا و ڤالاکرنا تونێلێن مەتینا و داخوازا ئازادیا ئۆجەلان، پرسیارەکا مه‌زنتر ژ چارەنڤیسێ رێکخستنێ دئینیتە پێش: پشتی چل سالێن خەبات و قوربانیدانێ، چ ماف و چ ئاسۆ بو گەلێ کورد هاتیە ڤەکرن؟
ل ناڤ به‌رواریان دا، ئەڤ پرسیارە ژ ژیانا روژانەیا خەلکی دەرناکەڤیت: کەنگی دێ شێن ڤەگەڕنە گوندێن خۆ و بێ ترس بچنە زەڤی و مێرگ و چیایێن خۆ؟
بەروارییان دزانی بۆچی رژێما سەدام حوسێن ئەردێ وان کربوو «ناڤچەیا قەدەغەکری». به‌رواریا باوەری ب شۆڕەشا کوردی هەبوو و سەرکەفتنا وێ شۆرەشێ وەکو تاکە رێکا بەدەستڤەئینانا ماف و ئازادیا خۆ دزانی. زوڵما رژێمێ ژی وەک باجا پشتەڤانیا شۆڕەشێ ددیت .
پشتی سه‌رهلدانا 1991، گەلێ کورد ل باشورێ كوردستانێ دەستکەفتێن سیاسی و نەتەوەیی بدەستڤە ئینان، لێ بۆ خەلکێ ده‌ڤه‌را به‌رواریان، پرسیارەک هەر بێ بەرسڤ ما: ئەم کەنگی دێ ڤەگەڕینە سەر مال و ئەردێ خۆ؟
ل گۆر گۆتنێن خەلکێ ناڤچەیێ، پشتی سه‌رهلدانا 1991 ژی، ب هه‌بونا پەکەکێ و شەڕێ گرێدایی وێ و سوپایێ توركیا، رێکا گەلەک گوندان هاته گرتن. پاشی، دەستێوەردانا تورکیایێ و زێدەبوونا بارەگەهێن وێ یێن لەشکەری، ترسا بەردەوامبوونا ڤێ بێبەشیێ زێدەتر کر. هێز دهێن و دچن، لێ خودانێ ئەردی هێشتا نەشێت ب ئازادی بچیتە سەر ئەردێ خۆ. برینا وی ب گوهۆڕینا هێز و ئالایان ساخ نابیت.
ژ ڤێ لایێ ڤە، هەندەک ژ بەروارییان دشێن ڤالاکرنا مەتینا ژ ئالیێ په‌كه‌كێڤه وەک هاتنا بەرسڤا دوعایێن خۆ دبینن، و وەک شکەستنا سیاسەتەکێ کو ژیانا وان تەنگ کربوو. لێ ڤالاکرنا تونێلان ب تنێ گوندان بۆ خەلکی ڤەناگەڕینیت. ب دیتنا وان، ئامادەبوونا پەکەکێ بوو بەهانە بۆ هاتنا سوپایێ تورکیایێ، لێ ئەڤە بەرپرسایەتیا تورکیایێ ژ دەستێوەردان و زیانێن وێ راناگرێت. هەتا رێک ڤەنەبن و ئێمناهی نەهێتە دابینکرن، «ئەردێ قەدەغەکری» دێ ب شێوەیەکێ دی بەردەوام بیت.
ئەو بەروارییێن کو دبێژن وان سۆزێن «کوردستانەکا مەزن» گوهـ لێ بوون ژلایێ په‌كه‌كێڤه دەسەلاتا هەرێمێ وەک «دەسەلاتەکا دەربەگی» ددا ناسانكرن و دگوتن دڤێت ژ ناڤ بچیت، مافێ وى خه‌لكییه پسیاره‌كێ ژ په‌كه‌كێ بكه‌ن: ڤێ سۆزێ چ بۆ ژیانا مە ئینا؟ چەوا سۆزا کوردستانەکا مەزن ب مە دهاتە دان، لێ رێکا گوندێن مە ل مە دهاتە گرتن؟ خەباتا رزگاریێ چ واتە هەیە، هەکە خودانێ ئەردی ژ ئەردێ خۆ بێبەش بمینیت؟
پشتی ڤان چل سالان، هەزاران شەهید و بریندار و زیندانیێن سیاسی و کۆچبەر هەنە، گەنجێن کو خوەندن و کار و مالباتا خۆ هێلان و بوونە گەریلا. قوربانیدانێن وان ئەمانەتەکە و سەرکردایەتییا په‌كه‌كێ ژێ بەرپرسە ژ ئەنجامێن وێ. لێ رێزگرتن ژ شەهیدان پێدڤی ناکەت یێن زیندی هەر بەردەوام بن ل قوربانیدانێ. دوماهیک ئینانا شەڕی دشێت بڕیارەکا بەرپرسانە بیت، هەکە رێکەکێ بو ژیان و مافان ڤەکەت.
ل ڤێرێ پرسیارا سەرەکی ئەڤەیە: «یەکگرتنا دیموکراتیک» چ مافان دابین دکەت؟ چ گرنتی بۆ ناسنامەیا کوردی، زمانێ دایکێ، خوەندن، رێکخستنا سیاسی و بەڕێڤەبرنا کاروبارێن خەلکی هەنه؟
ئازادیا ئۆجەلان پرسەکا مافی و سیاسییە، لێ ئازادیا گەلەکێ پێدڤی ب یاسا و دامەزراوەیان هەیە، کو پشتی گوهۆڕینا سەرکردە و حکومەتان ژی مافان بپارێزن.
گەل ئارمانجا خەباتێیە و رێکخستن ئامرازێ گەهشتنا وێیه. بەرواری بالا ژی پێڤەرەکێ ئەخلاقییە بو هەر پرۆژەیەکێ نەتەوەیی. ئاشتی وى دەمى واتەیا خۆ وەردگریت، کو بەرواری بشێن ڤەگەڕنە گوندێن خۆ، زەڤیا خۆ بچینن و ب ئازادی بڕیارێ ل ژیانا خۆ بدەن، و ئەردێ وان جارەکا دی نەبیتە باجا شەڕ و رێککەفتنێن هێزان.
