ھەڤسەرۆکا کۆنسەیا رێڤەبەرا کەجەکێ بەسێ ھۆزات ھەڤپەیڤینەک لگەل رۆژنامەڤانا T24ێ توگچە تاتاری ئەنجام دا.

داخویانیا ھۆزاتێ ل سەر مەدیایا جڤاکی ژ ئالیێ کوردان ڤە بەرتەکەک مەزن چێکر. ئیدیعایێن وێ یێن کو ئۆجالان وەلاتپارێزێ ھەری مەزنێ ترکە و وی قەت گولەیەک ژی بەرنەدەیا لەشکەرێن ترک، بوون سەدەما نیقاشێن گرینگ. خالێن سەرەکی یێن ھەڤپەیڤینا ھۆزاتێ ئەڤن:

“د ناڤبەرا مە و دەولەتێ دە کانالەک، میکانیزمەک ھەیە؛ ئەم جار جاران تێن گەل ھەڤ.”

ھەر چەند پەکەکێ هێژ ل سەر گەلەک ھەڤدیتنێن د ناڤبەرا دەولەت، پەکەکێ و ئیمرالیێ دە کو د دەمێن بەرێ دە د مەدیایێ دە ھاتنە راگھاندن داخویانی نەدایە ژی، لێ بەسێ ھۆزات دیار کر کو لگەل دەولەتێ تێکلی ھەنە و گۆت: “د ناڤبەرا مە و دەولەتێ دە کانالەک، میکانیزمەک ھەیە. ئەم جار جاران دجڤین؛ ھەڤدیتنێن جووربەجوور چێدبن. ھەم میکانیزم ھەیە و ھەم ژی ناڤبەینکار د ناڤبەرێ دە ھەنە، د ناڤبەرا مە، سەرۆکاتیێ و دەولەتێ دە پێوەندیان چێدکن.”

“رێبەر ئاپۆ قەت گولەیەک ژی نەتەقاندییە؛ دڤێت ئەو وەکی ‘دەست نەهاڤێتیە چەکی’ بهێتە حەسباندن”

بەشا ھەری ناکۆک و شیرۆڤەکری یا ھەڤپەیڤینا بەسێ ھۆزات داخویانیا وێ یا ل سەر عەڤدللا ئۆجالان بوو کو قەت چەک ھلنەگرتیە. بەسێ ھۆزات دیار کر کو قانوونا د مەجلیسا ترکیێ دە دەربارێ پەکەکێ دە ھاتیە دەرخستن، مفای ناگەهینتە کەسێن کو “چەک ھلگرتنە”. وێ گۆت کو ل گۆری ڤێ قانوونێ، دڤێت ئۆجالان یەکەم کەس بت کو سوودێ ژ وێ قانوونێ وەربگرە. ھۆزات د ئاخافتنا خوە دە گۆت: “گەر پێناسەیا ‘ھلگرتنا چەکان’ بەحسا چالاکیەکێ دکە، ئانگۆ چالاکیەک کو تێ دە کوشتنا مرۆڤان ھەیە، وێ ھنگێ دڤێت رێبەرێ مە یەکەم کەس بت کو ژ ڤێ قانوونێ مفا وەربگرە. ژ بەر کو رێبەر ئاپۆ قەت گولەیەک ژی نە ئاڤێتییە ڤێ دەولەتێ. ئەو تەڤلی چ توندوتیژیێن پلانکری نەبویە. وی لەشکەرێن ترک نەکوشتینە، وی پۆلیس نەکوشتینە. ژ بەر ڤێ یەکێ، دڤێت رێبەر ئاپۆ ژ ڤێ قانوونێ مفا وەربگرە. ژ بەر ڤێ یەکێ، د ڤێ چارچۆڤەیێ دە، دڤێت ئەو وەکی کەسەکی ‘چەک نەگرتییە دەست’ بهێت حەسباندن. ئەم ئازادیا فیزیکی یا رێبەر ئاپۆ دخازن، قەد نەبە بلا ژ مافێ خوە یێ ھێڤیێ مفا وەربگرە”.

ھۆزات ھەر وھا دیار کر کو دڤێت گەلەک رێڤەبەرێن پایەبلندێن پەکەکێ ژ ڤێ قانوونێ مفا وەربگرن. ھۆزات گۆت، “ھەڤالێن مەیێن د ناڤ رێخستنێ دە ژی ھەنە کو بەشداری چ چالاکیان نەبوونە، چەک ب کار نەئانینە، گولەیەک ژی نەتەقاندنە. ئەو د ئاستا ھەری بلندا رێخستنێ دە نە، لێ دیسا ژی گولەیەک ژی ل دژی دەولەتا ترک نەتەقاندنە. ژ بەر ڤێ یەکێ، دڤێت ئەو ژی ژ ڤێ قانوونێ مفا وەربگرن.”

ل سەر مەدیایا جڤاکی، کوردان شیرۆڤە کرن، “ژ بەر ڤێ یەکێ، ئۆجالان و رێڤەبەرێن پەکەکێ چەک ل دژی دژمن نەتەقاندنە، لێبەلێ جوانێن کورد ئاژۆتن سەر دژمن، و نھا ئەو ژ بۆ خوە داخوازا عەفوویێ دکن.”

“ئارمانجا مە ئاڤاکرنا دەولەتەکا نەتەوەیی نینە.”

ھۆزات د ئاخافتنا خوە دە ھەر وھا دیار کر کو دەولەت ئاڤاکرن پرسگرێکان چارەسەر ناکە.

ھۆزات گۆت، “مە د ڤێ یەکێ دە بریار دا کو ئەم دەولەتەکا نەتەوەیی ئاڤا نەکن. مە دەست ژ ڤێ پارادیگمایێ، ڤێ ستراتەژیێ بەردایە. دەولەتا نەتەوەیی قەت ئازادیێ ژ بۆ چ گەلان نەئانیە. و گۆت، “ئەڤە ئەو ئەنجامن کو رێبەر ئاپۆ د دەھان سالان دە ب خوەندن، لێکۆلین و ئانالیزکرنا ئەزموونێن جیھانێ، تێکۆشینێن رزگاریا نەتەوەیی و ئەزموونێن سۆسیالیزما رێل گھیشتیە وان. چ دەولەتەک نەتەوەیی ب راستی ئازادی، وەکھەڤی یان دەمۆکراسیێ ژ بۆ گەل، جڤاک و ژنێن وی وەلاتی نەئانیە.”

ھۆزات ھەر وھا گۆت، “ھەتا پشتی ھلوەشینا سۆسیالیزما رێل ژی، رێبەر ئاپۆ نرخاندن و ئانالیزێن پر بەرفرەھ ل سەر دەولەتا نەتەوەیی کرن. دەستپێکا پێشخستنا ڤێ پارادیگمایا نەتەوەیا دەمۆکراتیک ب راستی ڤەدگەرە سالا 1993یێ.” و وی دیار کر کو وان ب راستی ژ 20 سالان زێدەتر ستراتەژیا تێکۆشینا شەرێ چەکداری تەرکاندنە.

لێبەلێ، ھۆزات راڤە نەکر چما، ئەگەر ژ سالا 1993یێ ڤر ڤە باوەریا وان ب تێکۆشینا شەرێ چەکداری تونە بە، ژ وێ دەمێ ڤە زێدەتری 20.000 جوانێن کورد شاندنە شەری، و ھەر وھا چما وان د سالا 2004ێ یان 1ێ خزیرانێ دیسا شەر دا دەست پێ کرن.

ھۆزات ھەر وھا پۆلیتیکایێن کۆلۆنیال یێن ل کوردستانێ ب نەبوونا ئەمپاتیێ “هەستکرنا ب کەسێن دەردۆرا خوە” یا دەولەتان ب کوردان رە گرێدا. وێ گۆت “تێکۆشینا کو مە ب دەھان سالانە دایی د راستیێ دە تێکۆشینەک ژ بۆ دەمۆکراتیککرنا ترکیەیێ یە…”

“رێبەر ئاپۆ ب خوە وەلاتپارێزەکێ راستەقینە یێ ترکیێ یە.”

پەیڤێن ھەری بالکێشێن ئاخافتنێ ئەو بوون کو ھۆزات دەرکەتنا پەکەکێ نە ب تەڤگەرێن بەرخوەدانا کورد، ب تەڤگەرێن چەپگرێن ترک ڤە گرێدا.

ھۆزات گۆت، “تەڤگەرا پەکەکێ ژ میراتەیێ ماھیر چایان و دەنیز گەزمیش دەرکەت ھۆلێ،” و لێ زێدە کر، “رێبەر ئاپۆ کەسەکە کو ژیانا خوە ژ بۆ تێکۆشینا دەمۆکراسیێ یا ترکیێ تەرخان کریە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ھەکە ئەم ئیرۆ ل سەر وەلاتپارێزەکی وسا یێ ترک، وەلاتپارێزەکی راستەقینە یێ ترک باخڤین، ئەو وەلاتپارێزێ راستەقینە یێ ترک رێبەر ئاپۆ ب خوەیە. رێبەر ئاپۆ ب راستی وەلاتپارێزەکی راستەقینە یێ ترکیێ یە.”

داخویانیێن بەسێ ھۆزاتێ، ژ ئالیەکی ڤە، دانوستاندنێن پەکەکێ یێن لگەل دەولەتێ، کو ژ رایا گشتی ھاتنە ڤەشارتن، و ژ ئالیێ دن ڤە ژی، خوەدوورکرنا وان ژ ئەنجامێن شەرێ 50 سالی یێ کو وان مەشاندیە، ب ئاوایەکی زەلال ئەشکەرە دکن.  پشتی نێزیکی 50 سالێن پەڤچوونا چەکداری یا کو ژ ئالیێ پەکەکێ ڤە ھاتیە مەشاندن، کو ب ھەزاران مرن و وێرانکاریەکا جڤاکی یا بەرفرەھ ل پەی خوە ھشت، ھەولدانا سەرکردایەتیا رێخستنێ کو خوە تەنێ ب پێناسەیەکا یاسایی یا ‘نە تەڤلی چالاکیێ بوونە / چەک رانەکرنە’ سینۆردار بکە، دکارە وەکی نیشانا ھەولدانێن سەرکردایەتیا پەکەکێ و ب تایبەتی یێن ئۆجالان، ژ بۆ خلاسکرنا خوە بهتە دیتن.

پرسێن کو رۆژنامەڤان توگچە تاتاری د ھەڤپەیڤینا خوەیا لگەل بەسێ ھۆزات کرین و داخویانیێن بەسێ وەکی بەشەک ژ پلانێن دەولەتا ترک تێنە دیتن دا کو “پەکەکێ ژ ئالیێ جڤاکا ترکیێ ڤە وەکە بێگونەھ بدە قەبوولکرن.”