دو وێنەیێن جودا، دو هەڤپەیمانیێن جودا، دو ئارمانجێن جودا، دو ستراتیژیێن جودا د هەمان رۆژێ دە

17ێ چلەیێ دێ رۆژەک بیت کو د دیرۆکا نێزیک یا کوردان دا دێ گه‌له‌ك جاران هێته‌ بەحس کرن. د 17ێ چلەیێ دا، دو جڤینێن سیاسی یێن جودا ل کوردستانێ پێک هاتن. ڤان هەردو جڤینێن جودا ب زەلالی دوریانا کو سیاسەتا کورد لێ یە ئاشکەرە کرن. ئەڤ هەردو جڤین، کو د هەمان رۆژێ دا ل هەمان ئەردنیگاریێ هاتن لدارخستن، د وارێ ئارمانج، دیتن و نوونه‌راتیێ دا، دو خەتێن دژبەر تەمسیل دکه‌ن.

1. وێنەیا یەکیتیا نەتەوەیی یا کوردان و پاشەرۆژا کوردستانێ

وێنەیا یەکەم د 17ێ چلەیێ دا ل هه‌ولێرێ پێک هات. ل ئالیەکی مێزێ شاندێ کوردی هەبوو. ل ئالیێ چەپێ سەرۆک بارزانی، سەرۆکوەزیر مەسروور بارزانی بوون، و ل ئالیێ راستێ یێ بارزانی، فەرماندارێ گشتی یێ هه‌سه‌دێ جەنەرال مه‌زلووم عه‌بدی هەبوو. سەرۆکێ ئه‌نه‌كه‌سێ محه‌مه‌د ئیسماعیل و رۆناهـی عه‌فرین و رۆژهلات عه‌فرین ژ شاندێ رۆژئاڤا ژی ل ئالیێ کوردی یێ مێزێ بوون. سەرۆک بارزانی ب میسیۆنا هەم مێڤاندار، هەم ناڤبەینکار و هەم ژی وەک سەرۆکێ و مه‌رجه‌عێ کورد ل سەر مێزێ روونشتی بوو.

کێشەیێن حزبی، ڤەگۆتنێن بەرێ؛ هەر تشت ل ئالییەکێ هاتنە دانان. مژارا نیقاشێ پاشەرۆژا رۆژئاڤا و چارەنووسا کوردان د سەدسالا 21ێ دا بوو. ئەڤ جڤینه‌ بەیاننامەیا ئیرادەیێ بوو دەربارێ چارەنووسا هەڤپار یا ئەردنیگارییا پارچەکری یا کوردان، سەمبۆلا بەرخوەدانا کوردان ل دژی تونەکرنا نەتەوەیا کورد.

نە تەنێ کورد، لێ هەم دۆست و هەم ژی دژمنان چاڤێن وان ل سەر ڤێ جڤینێ بوون. بارزانییان هەول ددان کو یارییا «دژی-کورد» تێک ببه‌ن. دەولەتا ئیراقێ ژ بەر کو هەولێر و کەڤنەشۆپیا سیاسی یا بارزانی د قۆناغەکا وه‌ها دیرۆکی یا کریتیک دا بەرپرسیاریێ دگرن سەر خوە، نەرحەت بوو. دەولەتا ترک ژی ژ سەرۆک بارزانی عاجزبوون ژ بەر کو وی پلانێن بەرماهیێن داعشێ تێک دبرن.

کوردان نەدخواست سەدسالا 21ێ مینا سەدسالا 20ێ بژین و بارزانی پێشەنگییا ڤێ هەولدانێ دکر، ژ بەر ڤێ یەکێ ئەو ژ بارزانییان عاجز بوون، ژ بەر کو کورد ل هەڤ دجڤیان ئەو نەرحەت بوون.

ژ ئالیەکی دن ڤە، ل سلێمانیێ، وێنەیەکێ کەسێن کو ژ بارزانییان عاجز ژی هەبوو.

1. لنگێن هەڤپەیمانیا دژه‌-کورد و وێنەیا خیانەتێ

جهێ وێنەیا دویەم، کو د 17ێ چلەیێ دا هاتیە گرتن، سلێمانی بوو. د وێنەی دا دو کەس هەبوون. یێ یەکەم سەرۆکێ یه‌نه‌كه‌یا ب ناکۆک بافل تاله‌بانی بوو، و یێ دویەم شاسوار عەبدولواحد، سەرۆکێ تەڤگەرا نفشێ نوو بوو. ئەڤ هەردو کەس ل هەڤ جڤیابوون دا کو راگهینن کو وان پەیمانەک چێکری یە کو نوونەرێن یەکیتی و ئیرادەیا نەتەوەیی یا کورد، ئانكو بارزانییان ژ دەرڤەیی حکوومەتێ بهێلن، ل هەڤ کربوون.

شاسوار عەبدولواحد ب فەرمانا بافل تالابانی ژ بەر گەندەلی و پرسگرێکێن دارایی ئەڤ پێنج مەهە هاتبوو گرتن. شاسوار، کو خودان دوسیایه‌كا سووچێن تاری و بەرفرەهـ بوو، د گرتیگەهێ دا پر ب باشی دهاته‌ ب خودان كرن و چاڤدان. دەما کو ئەو هاتیە بەردان، پرچا وی بۆیاغکری بوو و جلێن وی پر پاقژ بوون. شاسوار ب گشتی کەسایەتەکێ ئۆپۆزسیۆن و رەخنەگرەکێ یه‌نه‌كێ بوو. لێبەلێ، ئەو بەری هلبژارتنێن جۆتمەهێ هاتە گرتن و پارتیا وی د هلبژارتنێ دا زیانه‌كا مه‌زن د دەنگان دا دیت. وه‌سا دیاره‌ کو هەموو فائیلێن گرێدای ئیستسمارا جنسی، شووشتنا پەرەیان و …هتد. ژ چاڤکانیێن نەنیاس نیشانی شاسوار عه‌بدولواحد داینە و وی هەموو رەخنەیێن خوە یێن ل سەر یه‌نه‌كێ ڤه‌كێشان و بریار دا کو د یاریا ل دژی-هەولێرێ یا بافل تاله‌بانی دا رۆلەکێ پێشەنگ بگێریت.

ژ ئالیێ دن ڤە، بافل تاله‌بانی کەسەکە کو ژ بۆ دەستهلاتداریا خوە هەموو کادرۆیێن کەڤنێن یه‌نه‌كێ ژ هۆلێ راکریە و سەرێ دژبەرێن خوە ژێ کریە.

واته‌، کەسێن د وێنەیا دویەمین دا «شۆپا نەتەوەپەرەستی، ئیرادەیا نەتەوەیی، کوردستانی و كوردایه‌تی» نینن. دو کەسایەتێن تاری، دو کەسایەتیێن  مافیایی، ژ بۆ پاراستنا مه‌یدانێن خوە یێن ماددی و دەستهلاتداریێ هاتنە جەم هەڤ. وەکی دی، یێن کو پشتگریێ دده‌نه‌ ڤێ هەڤپەیمانیێ ئەون کو دخوازن رێ ل خورتبوونا دەستهلاتدارییا کوردان یا كو ناڤەندا وێ ل هه‌ولێرێ یه‌، بگرن. ژ بۆی ڤێ د وێنه‌ی دا ب رەنگەکی ڤەشارتی ئیران، ئیراق، ترکیە و هه‌موو نەحەزێن کوردان هەبوون.

ژ بەر ڤێ یەکێ، رۆژا شەمبیێ، 17 چلەیێ، کوردان شاهدیا دو راستییێن د دیرۆکا کوردستانێ دا کرن. ل هه‌ولێرێ، د بن سەرۆکاتیا سەرۆک بارزانی دا، وان هەلوەستا نەتەوەیی یا کورد، یەکیتیا کورد و کۆمبوونا کوردان ژ بۆ مافێ خوەیێ خوەرێڤەبەریێ دیتن. ئانكو، وان بەرخوەدان، هێڤی و یەکیتی دیتن. ل سلێمانیێ، وان راستییا خیانەتا دیرۆکی یا کوردان دیتن، یا وان کەسێن کو ژ بۆ بەرژەوەندییێن دەولەتێن هەرێمی و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوە یێن به‌رتەنگ، فرۆشتنا نەتەوەیا کورد دیت.