دەمھات تۆلھلدان، یێ کو وەکە رۆژنامەڤانێ پەکەکێ تێ ناسین، بەشداری وەشانا کەنالا یۆوتوبێ یا کەمال ئۆکوتان یێ لایەنگرێ پەکەکێ بوو. د تەڤاھیا بەرنامەیێ دە، تۆلھلدان رۆلا کوردان و باشوورێ کوردستانێ د پاراستنا رۆژئاڤا دە د ڤێ ھەیامێ دە ئینکار کر و کەسێن کو رەخنە ل پەکەکێ دکرن ئارمانج گرتن.

شەرێ ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ، کو د 5ێ چلە دە ل حەلەبێ دەست پێ کرن، ھەتا 30ێ چلە بەردەوام کرن. 25 رۆژان، کوردێن ل رۆژئاڤا لگەل مەترسییەکا مەزن یا ھەبوونی روو ب روو مان. گەلێ ھەر چار پەرچەیێن کوردستانێ دەستێن خوە دان ھەڤ دا کو رۆژئاڤا ژ کۆمکوژییێ رزگار بکن. ب تایبەتی سەرۆک بارزانی پشتگریەکا دیپلۆماتیک، سیاسی و ئابۆری یا گرینگ دا رۆژئاڤا. کورد، تەڤی یێن ل باشوورێ کوردستانێ و ئەورۆپایێ، ل دۆرا رۆژئاڤا بوون یەک. بێیی ڤێ پشتگریێ، ھێزێن شامێ پلان کرن کو رۆژئاڤا داگیر بکن، پلانەک کو ژ ترکیێ، وەلاتێن عەرەب و وەلاتێن رۆژئاڤا ڤە ژی دھات پشتگریکرن. ئەڤ مەترسی ب تێکۆشینا ھەڤبەشا کوردان ھاتە دەرباسکرن.

مەدیا و سازییێن سیاسی یێن پەکەکێ د تەڤاھیا پەڤچوونا 25 رۆژان دە ب پرانی بێدەنگ مان. ژ بەر ھەولدانێن سەرۆک بارزانی ژ بۆ رۆژئاڤا، وان تەعلیمات دابوون مەدیایا خوە کو “ژ بۆ ڤێ دەمێ بارزانییان نە گرن رۆژەڤا خوە” پشتی پەیمانا د ناڤبەرا ھەسەدێ و شامێ دە د 30ی چلە دە، پەکەکێ ئەڤ تەعلیماتێن ھەمبەری بارزانییان دایی پاشڤە کشاندن و مەدیایا پەکەکێ جارەکە دن رێبازا بارزانی ژ خوە رە کر ئارمانچ.

د بەرنامەیەکا وھا دە دەمھات تۆلھلدان، کو ب تێکلییێن خوە یێن لگەل پەکەکێ تێ ناسین، د بەرنامەیەکا کو کەمال ئۆکوتان پێشکێش دکر بەشدار بوو. دەمھات تۆلھلدان دەربارێ رۆژئاڤا و پێڤاژۆیا ھەیی دە داخویانیێن بالکێش دان.

دەمھات تۆلھلدان گەریلایەکی بەرێ یێ پەکەکێ یە. پاشێ ل کۆمیتەیا چاپەمەنی و وەشانێ یا ب سەرۆکاتیا مستەفا قاراسوو ل چیایان پەروەردەھیا رۆژنامەگەریێ وەرگرت و ژ بۆ چاپەمەنیا پەکەکێ ھات ئەرکدارکرن. ئەو ب تێکلیا خوەیا نێزیک لگەل مستەفا قاراسوو د ناڤ پەکەکێ دە ژی تێ ناسین. ژ بەر ڤێ یەکێ، تۆلھلدان نە مرۆڤەکی ئاسایییە. ئەو ئەندامێ راستەراستێ کۆمیتەیا چاپەمەنیێ یا پەکەکێ یە، و داخویانیێن وی سیاسەتا مەدیایێ یا پێشەرۆژێ یا پەکەکێ ئەشکەرە دکە. ئەم دکارین داخویانیێن تۆلھلدان د چەند خالان دە بنرخینین:

دەمھات تۆلھلدان: رۆژئاڤا نە کوردستانە

د ئاخافتنا خوە دە، دەمھات تۆلھلدان رەخنە ل ھەڤبەرکرنا پرسگرێکا رۆژئاڤا لگەل ناسنامەیا کوردی کر و گۆت، “پرسگرێکا رۆژئاڤا نە ب کوردستانێ ڤە گرێدایییە، نە پرسگرێکا کوردە.” تۆلھلدان ھەر وھا گۆت، “فەرماندە، رێڤەبەرێن رۆژئاڤا و رێبەر ئاپۆ ب سالانە دبێژن کێشەیا رۆژئاڤا نە تەنێ پرسگرێکەکا کوردە.” تۆلھلدان ھەر وھا دیار کر کو رۆژئاڤا ھەرێمەکە کو دکارە دەمۆکراتیکبوونا سووریێ ئاڤا بکە و کورد دێ وەکی ئۆپوسیزیۆنەک دەمۆکراتیک بەشداری سووریەیێ ببن.

دەمھات تۆلھلدان: ل پشت کەسێن کو تەڤگەرا ئازادیێ رەخنە دکن میت ھەیە

د ئاخافتنا خوە دە، دەمھات تۆلھلدان کەسێن کو پەکەکێ و ئۆجالان رەخنە دکن، ب گرێدانا ب میتێ تاوانبار کر و گۆت، “ئەڤ کەسێن خەرابکارن.” تۆلھلدان دەربارێ کەسێن کو پەکەکێ رەخنە دکن دە گۆت، “ئەو ترۆلن و کەسێن ژ شەر و تێکۆشینێ رەڤیانە؛ ئەو ژ بۆ جڤاکا کوردی چ سوودێ نادن. ل رۆژئاڤا 13،000 شەھید ھەنە؛ دڤێت مرۆڤ رێزێ نیشانی وان بدە و رەخنە نەکە.”

داخویانیا دەمھات تۆلھلدان یا کو دگۆت “یێن کو پەکەکێ رەخنە دکن میتن” بەرتەکەک بەربچاڤ کشاند سەر خوە. ژ بەر کو دەولەت باخچەلی نھا یەک ژ پارێزڤانێن ھەری بھێز یێن پەکەکێ و ئۆجالانە. باخچەلی پشتی رۆژئاڤا گۆتبوو، “دڤێت ھەر کەس رێزێ ل ئۆجالان بگرە.” بارەگەھێ میتێ بوویە ئیمرالی و دەولەتا ترک ڤێ ڤەکری دبێژە.

دەمھات تۆلھلدان: بارزانییان ئالیکاریا ژ بۆ رۆژئاڤا ئاستەنگ کر

د تەڤاھیا ئاخافتنا خوە دە، دەمھات تۆلھلدان پشتگریا کو ژ رۆژئاڤا رە ھاتیە دایین ژی ئینکار کر و گۆت، “کەسی رۆژئاڤا نەپاراست، رۆژئاڤا بخوە، خوە پاراست.”

ل بەر چاڤێن ھەموو کوردان و جیھانێ، تەڤگەرا سیاسی یا بارزانی و پەدەکێ ھەموو دەرفەتێن خوە ژ بۆ رۆژئاڤا سەفەربەر کرن. و ژ بۆ ڤێ پشتگریێ، ئیلھام ئەحمەد، بەرپرسا تێکلیێن دەرڤە یا رێڤەبەریا رۆژئاڤا، گۆت، “سەرۆک بارزانی مینا چیایەکی ل پشت مە سەکنی.” مەزلووم عەبدی گەلەک جاران ھات ھەولێرێ و لگەل رایەدارێن پەدەکێ جڤیا و ب خوە سپاسیا سەرۆک بارزانی کر. ھەتا فرانسا و ئەمەریکا ژی ب ئەشکەرەیی رۆلا سەرۆک بارزانی د پەیمانێ دە دیار کرن، لێ تۆلھلدان د تەڤاھیا ئاخافتنا خوە دە ئینکارەکا مەزن نیشان دا و ئەڤ ئیفادە ب کار ئانی: “ھندەک کەس رۆژئاڤا وەکی کو بارزانیان ئەو پاراستی بە نیشان ددن، ئەڤ ب تەڤاھی نە راستە. ب راستی، بلا ئەز ل ڤر ببێژم، بارزانیان ئالیکاریێن بۆ رۆژئاڤا ئاستەنگ کرن.”

تۆلھلدان ئالیکاریا کو ژ ھێلا دەزگەها خێرخوازی یا بارزانی ڤە ھاتییە دایین ژی رەد کر و گۆت، “ئەو ژ بۆ ریکلامێ ھاتنە.” لێبەلێ، کاروانێن ئالیکاریێ د ئەنجاما دانوستاندنێن سەرۆک بارزانی لگەل ڤاتیکانێ ژ بۆ شاندنا ئالیکاریێ گھیشتن کۆبانیێ. کوردێن رۆژئاڤا ب ئالایێن کوردستانێ پێشوازی ل ودەزگەها خێرخوازی یا بارزانی کر. دەمھات تۆلھلدان، د ئاخافتنا خوە دە، ل دژی ئالێن کوردستانێ ژی دەرکەت و گۆت، “نیشاندانا سەمبۆلێن نەتەوەپەرەست یێن ب ڤی رەنگی خەلەتە.”

گەلۆ چما مەدیایا پەکەکێ دیسا دەست ب ئێریشێ کر؟

پشتی سالا 2012ێ، مەدیایا پەکەکێ ھەمی دەزگەھێن خوەیێن راگھاندنی ژ بۆ مەشاندنا سیاسەتا دژی پەدەکێ و بارزانی ئۆرگانیزە کر. ژ پیڤانێن ئەخلاقی دوور ئێرشی دەستکەفتیێن باشوورێ کوردستانێ کر.

لێبەلێ، نەمازە پشتی ھلوەشینا رەژیما ئەسەد و ھلوەشاندنا پەکەکێ ژ ھێلا ئۆجالان ڤە د شوباتا 2025ێ دە، گەلێ کورد وەکی بەرێ باوەریێ ب پرۆپاگاندایا پەکەکێ ناکە.

ب تایبەتی ب پەڤچوونێن ل رۆژئاڤا رە، وەکە ھەر جار ھەلوەستا کوردستانی یا سەرۆک بارزانی ژ ھێلا کوردان ڤە ب بەرفرەھی ھاتە پەژراندن. ئەڤ بوو سەدەما تێکچوونا پرۆپاگاندایا 14 سالان یا پەکەکێ، و پەکەکە ژ بەر سیاسەتا خوەیا رۆژئاڤا راستی رەخنەیێن مەزن ھات. کۆمبوونا گەلێ کورد ل دۆرا ئالا کوردستانێ ژی پەکەکە ھەژاند.

پەکەکە دخوازە ھەم رەخنەیێن سەر خوە و ھەم ژی نیقاشێن ل سەر تێکچوونا فەلسەفەیا ئۆجالان ئاستەنگ بکە، ژ بەر ڤێ یەکێ ب لەز و بەز خوە ژ نوو ڤە ئاڤا دکە دا کو دیسا دەست ب رەشکرنا رێبازا بارزانی بکە. د ڤێ ناڤبەرێ دە، ژ بۆ پێشی گرتنا رەخنەیێن ل سەر مەدیایا جڤاکی ژی ب گەفێن توند دخوازە رەخنەیێن ل سەر پەکەکێ راوەستینە.

وسا دییار دکە کو پەکەکە دێ د سەردی دە ئێریشێن خوە زێدە بکە دا کو رۆلا تەڤگەرا بارزانی ل رۆژئاڤا ڤەشێرە و بێباندۆر بکە.