شەیخموس ئۆززەنگین

د ناڤبەرا یەکتیا ترانس ئەتلەنتیک و پرسگرێکێن رۆژھلاتا ناڤین دا؛ د 7-8 تیرمەھا 2026ێ دا، ل پایتەختا ترکیەیێ ئەنقەرێ دێ مێڤانداریا جڤینا 36ێ یا سەرۆکێن دەولەت و حکوومەتێن ناتۆیێ دێ لدار بکەڤە. ئەڤ جڤین، کو د کۆمپلێکسا سەرۆکۆماریێ یا بەشتەپە دا پێک تێ، جارا دویەمینە کو ترکیە مێڤانداریێ دکە (پشتی جڤینا ستەنبۆلێ یا 2004ێ). سکێرتێرێ گشتی یێ ناتۆیێ مارک روتی، ڤێ جڤینێ وەک فەرسەندەکێ دبینە ژ بۆ نرخاندنا پێشکەتنێن ژ جڤینا 2025ێ یا لاھایێ و دانینا نەخشەرێیا پێشەرۆژێ. لێ بەلێ، د پشتپەردەیا ئالۆزییێن ترانس ئەتلەنتیک، شەرێ ئوکراینایێ و کریزێن رۆژھلاتا ناڤین دا، ئەڤ جڤین دێ ببە تێستەکا گرینگ ژ بۆ یەکتیا ناتۆیێ.

رۆژەڤ و پێشەنگیێن سەرەکی

رۆژەڤا سەرەکی ل سەر سێ ستوونێن بنگەھین رادوەستە، کو ژ ئالیێ سکیرتێرێ گشتی مارک روتی ڤە ھاتنە دیارکرن:

1. زێدەکرنا وەبەرھێنانێن پاراستنێ: د 2025ێ دا بریارا %5ێ GDP ھاتە گرتن. نھا مژار ل سەر سەپاندنێیە. ھندەک وەلات دێ د 2026ێ دە بگھێژن ڤێ ئارمانجێ. ئارمانج نە تەنێ پارە، لێ شیانێن راستێن وەکی چەک، ترومبێل و تەکنۆلۆژیێن نوو نە.

2. 2. پێشخستنا پیشەسازیا پاراستنێ: فۆروما پیشەسازیا پاراستنێ یا ناتۆیێ د 7ی تیرمەھێ دا ل ئەنقەرێ دێ ل سەر زێدەکرنا بەرهەمانینێ، ھەڤکاری و کرینا ھەڤپار راوەستە. ترکیە ب شیانا خوە یا پیشەسازیا چەکان وەک میناکەک تێ نیشاندان. مخابن د ڤردا ئاستەنگێن گرینگ دەردکەڤن بەر کوردان. ژ بەر کو ترکییە دژمنەکی سەرەکی یێ کوردایە، د خورتکرنا رۆلێ ترکییەیێ یێ د ناڤ ناتۆ دا، دێ ژ بۆ کوردان کارەساتێن مەزن لگەل خوە ئینیت.

3. 3. پشتگریا ئوکراینایێ: پشتگریا لەشکەری یا بەردەوام. دهێت تەخمینکرن کو داخویانیەکا ھەڤپار 70 ملیار یورۆ ئالیکاریا لەشکەری ژ بۆ 2026ێ و 2027ێ سۆز بدە. رووسیا وەک گەفەکا سەرەکی تێ بناڤکرن.

د ھەمان دەمێ دا، مژارا پارڤەکرنا باران د بن باندۆرا سیاسەتێن سەرۆکێ ئەمریکا دۆنالد ترامپ دا گرینگە. ترامپ زەختێ ل سەر زێدەکرنا خەرجان دکە و دخوازە ئەورۆپایی پتر بەرپرسیار بن.

پرسگرێکێن رۆژھلاتا ناڤین:

ئیران، سووریا و رەوشا کوردان؛ ھەر چقاس رۆژەڤا فەرمی ل سەر پاراستن، پیشەسازی و ئوکراینایێ بیت ژی، فلانکا باشوور (رۆژھلاتا ناڤین، باکورێ ئەفریقایێ و ساحل) دێ د نیقاشێن ل پشت پەردەیێ دا رۆلەکێ گرینگ بلیزە. ناتۆ د سالێن داوی دە ھەول ددە کو تەڤلێبوونا خوەیا ل باشوور زێدە بکە، ژ بەر کو گەفێن وەکی تەرۆریزم، کۆچبەری، دەستوەردانا رووسیا و چینێ ل ڤێ ھەرێمێ باندۆرێ ل ئەولەھیا ئەورۆپایێ دکن. جڤینا ئەنقەرێ فەرسەندەکە ژ بۆ کوورکرن و چارەسەرییێن ڤان پسگرێکان.

پرسا ئیرانێ:

پشتی کریز و پەڤچوونێن داوی یێن لگەل ئەمریکا و ئیسرایلێ (د 2026ێ دا)، ئیران وەک گەفەکا سەرەکی یا ھەرێمی تێ دیتن. ناتۆ پشتگریا خوەیا ژ بۆ ئۆپەراسیۆنێن ئەمریکا نیشان دا (ب پاراستنا ئاسیمانی یا ترکیەیێ ڤە)، لێ ھندەک ئەندامێن ئەورۆپی رەخنە کرن. د جڤینێ دا دهێتە تەخمینکرن کو داخویانیەکا کورت ل سەر کریارێن ئیرانێ یێن ھەرێمی ھەبیت دا کو یەکتیا لگەل ئەمریکایێ بهێت پاراستن. چارەسەرکرن نە ب ئاوایەکی لەشکەری یێ راستەراستە، لێ ب دیالۆگ، زەختا ئابۆری و ئاستەنگکرنا بەرنامەیا ئەتۆمی ڤە گرێدایییە. ئارمانج ئەوە کو نەھێلن ئیران چەکێن ئەتۆمی ب دەست بخە و دەستوەردانا وێ یا ل سووریێ، ئیراق و لبنانێ کێم ببە. ترکیا، وەک ئەندامەکا ناتۆیێ، یا ب تێکلیێن تەڤلیھەڤ، دخوازە رۆلەکێ ناڤبینکاریێ بگێرە.

سووریا:

پشتی ھلوەشینا رەژیما بەشار ئەسەد د داویا 2026ێ دا، سووریا د رەوشەکا گوھەربار دایە. جڤینا ئەنقەرێ دێ ل سەر رۆلا ناتۆیێ د ئارامکرنا سووریەیێ دا نیقاش بکە. دهێتە تەخمینکرن کو ترامپ لگەل سەرۆکوەزیرێ سووریەیێ یێ نوو ھەڤدیتنێ بکە دا کو داویێ ب شەرێ لگەل رووسیایێ بینە و رۆلا سووریەیێ د ھەرێمێ دا زەلال بکە. ناتۆ دخوازە کو سووریە ببیتە وەلاتەکی ئارام کو تەرۆریزمێ (وەکی داعش) پشتگری نەدە و کۆچبەری کێم ببە. چارەسەرکرنا سیاسی ب پشتگریا ناڤنەتەوەیی، ئاڤاکرنا سازمانێن دەمۆکراتیک و پاراستنا یەکتیا ئاخا سووریەیێ ڤە گرێدایی یە. مخابن د ڤردا لگەل ھێزێن سەلەفی یێن تەرۆرا ئیسلامی دێ چاوا سوورییەک ئارام و ئاڤاکرنا سازمانێن دەمۆکراتیک ل سوورییەیێ بێت ئاڤاکرن؟ ئەڤدەر جیھێ نیقاشێیە! ترکیە ل ڤر رۆلا خوەیا ستراتەژیک دبینە، نەمازە د کۆنترۆلکرنا سینۆر و پێشیلێگرتنا تەرۆرێ دە. لێ ئەساس ئارمانجا ترکییەیێ ل سووریەیێ پێشی لێگرتنا دەستکەڤتنێن کوردان ب خوەیە.

رەوشا کوردان:

رەوشا کوردان د چارچۆڤەیا سووریە و ئیرانێ دا مژارەکا حەساسە. د سووریەیێ (رۆژئاڤایێ کوردستانێ) دە کورد بوون قوربانا ھەبوونا تەڤگەرا ئاپۆیست و ترکییەیێ. ھەر چقاس ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ دەرفەت کەتن دەستێ کوردان ژی ڤێ تەڤگەرێ ئەڤ فەرسەند ڤالا دەرخست. د ڤێرە دا رۆلێ ترکییەیێ و باندۆرا ئۆجالان ل سەر تەڤگەرا ئاپۆیست هۆکارێن سەرەکی بوون.

ناتۆ پشتگریا خوەیا ژ بۆ شەرێ ل دژی تەرۆرێ بەردەوام دکەت، لێ ناخوازە ناکۆکیێن ناڤەندی یێن د ناڤ ئەندامان دا کوور ببیت. ئەڤە ژی دەرفەتێ ددەتە دەولەتا ترک کو دژمناتییا کوردان بکە.

د رۆژھلاتێ کوردستانێ دا، کۆمێن کوردی یێن دژی رەژیمێ د دەما کریزێ دا چالاک بوون، لێ پشتگریا وان یا راستەراست ژ ئالیێ ئەمریکایێ ڤە تەڤلیھەڤە.

چارەسەرکرنا بەرفرەھ:

ناتۆ، راستەراست پرسگرێکا کوردی چارەسەر ناکە، ژ بەر کو ناتۆ ڤێ پرسگرێکێ وەک پرسگرێکەک ناڤخوەیی دبینە. لێبەلێ، ب ئاوایێ نەراستەراست دکارە بەشدار ببە: ب پشتگریا ئارامیا ھەرێمی، پێشیلێگرتنا ڤالاھیێن ئەولەھیێ یێن کو تەرۆریزمێ چێدکن و پشتگریا چارەسەریێن سیاسی یێن کو مافێن ھەموو ملەت و کۆمێن ئەتنیکی (تەڤی ملەتێ کورد) د چارچۆڤەیا بریارا مافێ چارەی خۆنووسین دا بپارێزە و ھێزا سەرەکی یا ناڤنەتەوی د ڤی واری دە بەرپرسییاریا خوە یا ل ھەنبەر ملەتێ کورد بینە جیھ. ھەلبەت ئارمانجا گشتی یا ناتۆیێ ئارامی و رێگریکرنە، لێ ژ بۆنا ئارامییا چارەسەرکرنا پرسگرێکا کورد و کوردستانێ جیھەکی سەرەکی دگرە. ناتۆ نها ڤێ بکە قوربانا بەرژەوەندییێن خوەیێن لگەل ترکییەیێ، ئەڤە نە تشتەک ئەخلاقیە. دەستوەردانا راستەراستا ئارامییا ھەرێمێ ئەوە کو چارەسەرکرنا پرسگرێکێن سەرەکی نابینن.

 فەرسەند یان تێست؟

جڤینا ئەنقەرێ دێ یەکتیا ناتۆیێ د بن زەختا ترامپ، گەفێن رووسیایێ و کریزێن رۆژھلاتا ناڤین دا بجەربینە. گەر ئەنجامێن پراکتیکی (زێدەکرنا خەرجان، بەرهەمئانین و پشتگریا بەردەوام) دەرکەڤن، ئەو دێ ھێزا ناتۆیێ خورت بکە. وەکی دن، ئالۆزی دکارە کوور ببە. ترکیا ب پۆزیسیۆنا خوەیا جیۆستراتژیک دخوازیت رۆلەکێ گرینگ بلیزە، لێ سەرکەفتن ب ھەڤکاریا ھەموو ئەندامان ڤە گرێدایییە.

ئەڤ جڤین نە تەنێ جڤینەکا لەشکەرییە، لێ جڤینەکا سیاسی یا کو پاشەرۆژا ئەولەھیا ئەورۆ-ئەتلەنتیک و باندۆرا وێ یا ل سەر رۆژھلاتا ناڤین دیار دکەت. ئەم دێ د رۆژێن پێش دا ئەنجامێن وێ ببینن.

6/7/2026