ڕهواكرنا ئاشتیێ و ژ نوی پێناسهكرنا كێشا كوردی
سمکۆ عەبدولعەزیز
ژ سهربهخۆیا كوردستانێ تا تێكهلبوون و ئاڤابوونا د كومارێ دا
گوهرینێن دPKKێ دا دروستبووین و پرسیار لسهر( خوین، ناسنامه و بهرپرسیاریێ)
ئهلقهیا ئێكێ: دهما كوردستان بخو بوویه كێشه
رهخنهگرتن ژ پرۆتۆكۆلا جڤینا عهبدوللا ئۆجەلانی دگهل سهركردایهتیا قهندیلێ ل شواتا 2026، ژ وان پهیڤان دهستپێناكهت ئهوێن تێدا هاتینه گووتن، بەلكو ژ وێ پهیڤا (سوزێ) دهستپێدكهت ئهوا پارتییا كرێكارێن كوردستانێ (PKK) ل سهر ئاڤا بووی. چونكی سهركرده نه بتنێ ل سهر ئاخڤتنا خو یا پاشین دهێنه دادگههكرن، بهلكو ل سهر وێ دووریا دكهڤیته د نێڤبهرا ئهوا ل دهستپێكێ بانگ دكر بوو مللهتى و ئهوا ل داویێ داخوازێ ژ مللهتى دكهت بۆ بسهپینیت .
دهما PKK پهیدابووی، خۆ وهكى بزاڤهكا چاكسازیێ د كۆمارا توركیا دا یان ژى بو تێكهلبوونهكا دیموكراتی د ناڤ دا نهدا سهلماند.
بهلكو ژ وێ باوهریێ دهستپێكر كۆ كوردستان وهلاتهكێ داگیركرى و پارچهكرى یه و خهباتا چهكدارى وهك رێكا ئێكانهیه بو ئازادكرنا وێ و ئاڤاكرنا قهوارهیهكێ سهربهخۆ كره ئارمانجا بزاڤێ . ب ڤێ بانگهشا سهرهبهخویا كوردستانێ، پارتىا کارکەرێن كوردستانێ رهواتیا خو ژمللهتى وهرگرت و ب ڤێ پهیڤێ گهنج روانهكرنه چیا و داخواز ژ جڤاكا كوردی كر كۆ بهرنگارییا شهر، زیندان، ئاوارهبوون و ونداكرنا زارۆكێن خۆ ببن.
ئهوێن د ڤان چل سالێن بوری دا هاتینه جانگوریكرن و زیدانیكرن و ئاوهرهبوین نه ژبوو باشكرنا مهرجێن هاوڵاتیبوونا توركى دجهنگین، بهلكو باوهریا وان ئهو بوو كۆ خوینا خوبكهنه قوربانى ئازادیا كوردستانێ.
ژبهرهندێ چێنابیت مرۆڤ بهرێ خو بدهته ڤێ گوهرینا نوكه د PKK ێ دا وهك گوهرینهكا تهكتیكى بهێته دیتن، چونكی ئهڤ پرۆتۆكۆله بتنێ ڕێكا خهباتێ ناگۆهریت، بهلكو پێناسا كیشا كوردى ئهوا خهبات بو هاتیه كرن سهر ژ نوى دهێته پێناسهكرن.
ئۆجهلان د پرۆتۆكۆلێ دا دیار دكهت كو دژى بهردهوامبوونا شهریه و دژى ههبونا دهولهتا نهتهوهیى یا كوردایه، «تێكهلبوونا دیموكراتی» د ناڤ كومارێ دا وهكى ڕێكا دوماهیێ بوو چارهسهرییا كیشا كوردى دئیته مهیدانێ. ئاریشه نه د ههڵبژارتنا ئاشتیێ دا یه، چونكى ڕاگرتنا جهنگهكێ كۆ ههمى هێز و شیانێن جڤاكى مژیلكرینه دشێت ببیته نیشانا مێرخاسى و بهرپرسیاریێ و پاراستنا جڤاكى ژ ژناڤچوونێ گهلهك بئهخلاقیتره ژ دروستكرنا قههڕهمانهكێ كۆ ل سهر مڕنێ ئاڤا ببیت.
بهلێ جوداهیهكا مەزن یا هەی د نێڤبهرا هندێ كۆ بێژى هەڤسەنگییا هێزێ ڕێككهفتنهكا مێژوویی دجهسهپینیت و د نێڤبهرا هندێ كۆ ڤێ ڕێككهفتنێ بكهیه فهلسهفهیهك كۆ حهقێ كوردان د ههبونا دهولهتا خۆ یا سهربهخو و بڕیاردانا چارهنڤیسێ خۆ دا بهێته ئینكاركرن .
ئوجهلان دبێژیت كۆ سهربهخۆیی د ڤى قۆناغا نوكه دا چێنابیت و پاراستنا جڤاكى پێدڤى ب گهۆڕینێ یه ژ چهكى بۆ سیاسهتێ.
ئهڤه تێگههه واقعبینیهكا سیاسیه و مروڤ دشێت دانوستاندنی لسهر بكهت، بهلێ ئۆجهلان ژ واقیعیهتێ دویردكهڤیت و بهرهڤ داراشتنهكا نوى بو دیروكێ دچیت وبانگ دكهت كو ئهو ئارمانجا رزگاربوونا كوردستانی كریارهك پاشكهفتیه و هزرا نهتهوهیى هزرهك پاشكهفتیه و دڤێت كورد وێ هزرێ دناڤا هشا خۆ دا نههێلن.
ل ڤێره دژبهرییا ههره مهترسیدار دیار دبیت: دهولهتا توركى ئهوا سنوور، سوپا، سهروهرى و دانپێدانا نێودهولهتى ههى، داخواز ژێ ناهێتهكرن كۆ دهولهتا خۆ یا نهتهوەیی ههلبوهشینیت، د دهمهكێ دا داخواز ژ كوردان دكهت (كۆ نهتهوهیهك بێ دهولهتن) دهست ژ حهقێ خۆ د دهولهتبوونێ دا بهردهن ودروشمێ نهتهوهیا دیموكراتیك بلند بكهن .
ب ڤێ چهندێ، نهتهوهیبوون ل جهم ههمیان كهڤن و بهسهرڤهچووى ناهێته دیتن، بهلكو بتنێ ل سهر وى گهلى حهرام دبیت ئهوێ هێشتا بێ قهواره، د دهمهكێ دا بۆ وێ دهولهتێ یا ڕهوا و ڕێكپێدایى یه ئهوا وهلاتێ وى پارچهكرى و ئینكارا ناسناما وى كرى .
رهخنهگرتن ژ دهولهتا نهتهوەیی ژ لایێ فكرى ڤه پرۆژهكه جهێ رێزێه بهلێ ب مهجهكێ كۆ بنهمایهكێ گشتى بیت بۆ ههمیان، نه ئامرازهك بیت بو ستاندنا حهقێ نهتهوەیی یێ كوردان بتنێ.
چ دادوهری نینه د نێڤبهرا نهتهوهیهكا خودان دهولهت كۆ پاراستنا ناسناما خۆ دكهت و نهتهوهیهكا داخواز ژێ دكهن كۆ بشافتنا خو د ناڤ وان دهولهتان راگەهینیت ئهوێن ل سهر خاكا وێ ئاڤابووین .
ههر چ تێكهڵبوون بهێته بناڤكرن كۆ دیموكراتى یه، نابیته دیموكراتیهت وبڕیارهكا ئازاد ههكه مللهتى ئهو ماف نهبیت كو بخازیت وێ تێكهۆبوونێ رهت بكهت .
كهواته پرسیار ئهڤه نینه: ئهرێ حهقێ ئۆجهلانى ههیه بیرۆكهیێن خو بهرچاڤ بكهت؟ بێگۆمان حهقێ وى ههیه. بهلكو پرسیار ئهڤه یه: ئهرێ ئهوى ماف ههیه كۆ ب كاریگهریا پاشڤهچوونێ پێناسا جوانگوریێ بگوۆهریت و پرۆژێ ئازادكرنا كوردستانێ بگوهریت بۆ پرۆژێ چاكسازییا كومارێ، بێى دانپێدانهكا زهڵال ب شكهستنا ستراتیجیهتا ئێكێ و بێى دادگههكرنا وێ سهركردایهتیێ ئهوا ئهڤ چهنده بڕێڤهبرى؟
ئۆجهلان دشێت قۆناغهكێ ژ مێژوویا PKKێ ب داوی بینیت و بانگا دانانا چهكى بكهت، بهلێ ئهو نهشێت داویێ ب كێشا نهتهوەیی یا كوردی بینیت، چونكی كوردستان ب بڕیارهكا حیزبی ژ دایك نهبوویه دا كۆ ب بڕیارهكا دى ژناڤ بچیت.
پارت ئامرازێن دەمەكى نه د مێژوویا گهلان دا، لێ حهقێ گهلێ كورد د بڕیاردانا چارهنڤیسێ خۆ دا نه مۆڵكێ دامهزرێنهرهكى یه، نه سهركردایهتیهكێ و نه ژى پرۆتۆكۆلا جڤینهكێ یه.
ئهڤه حهقێ نهتهوهیهكێ یه و بتنێ نهتهوه بخو خودانێ هندێ یه كۆ چارهنڤیسێ پیشهڕۆژا خۆ بڕیار بدهت.
