سەرۆکێ یەنەکێ، بافل تالابانی،د 5ی جووتمەها 2026ێ دە داخویانیەک دا و گۆت، “وەکی یەنەکێ، ئەم کاراکرنا پارلامەنتۆیا کوردستانێ ناس ناکن و ژ حکوومەتێ ڤەدکشن.” چاڤکانی دبێژن کو داخویانیا تالابانی د ھەڤدیتنا 15ێ ئیلۆنێ دە ل تەھرانێ لگەل محەمەد قالیباف بریار لسەر ھاتیە دان. ھەر وھا ئیدیعا ھەنە کو قالیباف دو رۆژان بەری ھلبژارتنێن پارلامەنتۆیێ ب دزی سەرەدانا بەغدایێ کریە و ژ بلی بافل تالەبانی لگەل سیاسەتمەدارێن ئیراقی ژی ھەڤدیتن کرینە.
داخویانیا بافل تالەبانی پشتی ھلبژارتنا پارلامەنتۆیا کوردستانێ ھات دایین. دهات تەخمینکرن کو یەنەکە بەشداری جڤینێ ببە و بەرێ کاندیدێن خوە ژ بۆ سەرۆکاتیا پارلامەنتۆیێ و سەرۆکێ دیوانێ دەستنیشان کربوون. لێبەلێ، 24 دەمژمێران بەری روونشتنێ، یەنەکێ راگھاند کو ئەو بەشدار نابن. د 4ێ جۆتمەھێ دە، پارلامەنتۆیا کوردستانێ بێی یەنەکێ جڤیا و ھەژمارا یاسایی ب دەست خست. د جڤینێ دە، کو 52 پارلەمەنتەر بەشدار بوون، سەرۆکاتی ھات ھلبژارتن.
گەلۆ بافل تالابانی بانگاوازییا ئیراقیان دکە؟
پشتی ھلبژارتنێ، سەرۆکێ یەنەکێ بافل تالابانی ڤەکشینا خوە ژ حکوومەتێ راگھاند و داخویانیێن ڤەقەتاندنا سلێمانی و ھەلەبچەیێ ژ ھەرێما کوردستانێ دان، ب ئەساسی تۆپ ئاڤێت گۆرەپانا رەژیما شیعەیا ل بەغدایێ. ل گۆری پێشکەتنێن سیاسی، ئارمانجا تالەبانی ئەوە کو “ھەڤالبەندێن خوە سەفەربەر بکە دا کو زەختێ ل بەغدایێ بکن کو پارلامەنتۆیێ پەسەند نەکە و ھەرێما کوردستانێ ھلوەشینە.”
بێ گومان، ئەگەر ئەڤ تشت نەیێن کرن، وێ دەمێ سلێمانی دێ خوەسەریا خوە راگەهینە. ئەڤ تێ واتەیا دو ئیدارەیی یێ.
ل گۆری پێشکەتنێن سیاسی، ئیران ل پشت داخویانیا بافل تالابانییە. چاڤکانی دەستنیشان دکن کو ئەڤ بریارە د سەرەدانا بافل تالەبانی یا تەھرانێ دە د 15ێ ئیلۆنێ دە ھاتیە گرتن.
بافل تالەبانی د 15ێ ئیلۆنێ دە سەرەدانا تەھرانێ کر و لگەل رایەدارێن ئیرانی ھەڤدیتن پێک ئانین. د ناڤ کەسێن کو ئەو لگەل جڤیا دە سەرۆکێ پارلامەنتۆیا ئیرانێ، محەمەد قالیباف ژی ھەبوو. قالیباف کەسایەتیەک گرینگە د سیاسەتا ئیرانێ دە. ژ بلی جڤینێن پارلامەنتۆیێ یێن ھلبژارتی، ئەو وەکی روویێ دەولەتا کوور یا ئیرانێ تێ زانین. گەلەک دەردۆر باوەر دکن کو قاسم سلێمانی ئیراق و ھەرێما کوردستانێ رادەستی قالیباف کریە.
ئیدیعایێن گرینگ ھەنە کو داخویانیا بافل تالابانی، کو “ھەرێما کوردستانێ خستیە مەترسیێ”، ژ جڤینا وی یا لگەل قالباف دە ھاتییە پلانکرن.
سیاسەتمەدارێ ئەھوازی: داخویانیا بافل تالابانی ژ ئەنجامێ ھەڤدیتنا لگەل قالیباف دەرکەت
حافز فازەلی ناڤەکی د مژارێ دەیە. سیاسەتمەدارەک ژ ئەھوازێ، فازەلی وەکی پسپۆرەک د کارووبارێن ئیراق و ئیرانێ دە تێ ناسین. دەربارێ ڤێ مژارێ دە، فازەلی گۆت، “داخویانیێن بافل تالابانی، ژ ئالیێ دەردۆرێن سیاسی یێن نێزیکی ئیرانێ ڤە ل ئیراقێ ب کەیفخەشی تێنە پێشوازیکرن…”
د داخویانیا خوە دە، فازەلی پرسی، “راستیا کو ئەڤ پێشکەتن لگەل رێویتی و ھەڤدیتنێن رایەدارێن پایەبلندێن کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ ھەڤدەمن، دەرفەتێن جدی د دەربارێ رۆل و ئارمانجێن تەھرانێ د پێشکەتنێن سیاسی یێن ل ئیراقێ دە پێشکێش دکە. ما ئەڤ کریار تەنێ مەسەلەیێن سەربخوە و ناڤخوەیی نە، یان ژی سیاسەتەک حەسابکرییە کو ئارمانج دکە بوویەران زێدە بکە و سوودێ بدە بەرژەوەندیێن ئیرانێ، ژ ناڤبرنا کوردستانێ مەرکەزیکرنا ئیراقێ ؟”
فازەلی ھەر وھا گۆت، “د ڤان پێشکەتنان دە نە موومکنە کو مرۆڤ شۆپێن پۆلیتیکایێن دەستوەردانێ یێن تەھرانێ پاشگوھ بکە. ئەزموونا ھەرێمی نیشان ددە کو ل ھەر دەڤەرێ کو پێشبازیا بەرفرەھخواز و دەستوەردانێن ئیرانێ تێ دە جھ دگرن، ناکۆکیێن ناڤخوەیی و شکەستنێن سیاسی ژی زێدە دبن.”
د ئەنجامێ دە، فازەلی گۆت، “ل ھەر دەڤەرێ کو ھوون شۆپەکا کریز، جوداخوازی، تەرۆریزم و ئاژاوەگێریێ ل رۆژھلاتا ناڤین ببینن، بزانن کو ئیرانیەک یان د دەمێن بەرێ دە ل ور بوویە یان ژی ب شەڤ ل ور مایە.”
زەنگەنە: یەنەکێ د ناڤ 24 دەمژمێران دە فکرا خوە گوھەرت
محەمەد زەنگەنە، ئەندامەکی پەدەکێ بەشداری تەلەڤیزیۆنا ئەل عەهد بوو، کو ب ھەڤالبەندییا خوە یا ب شیعەیان تێ ناسین، ب ھەمان ئاوایی دیار کر کو “ل پشت داخویانیا یەنەکێ ھەڤدیتنا لگەل قالیباف ھەیە”
زەنگەنە گۆت کو یەنەکێ ھەتا 48 دەمژمێران بەریا جڤینا پارلەمەنتۆیێ ژی ب گەرمی نێزیکی کۆمبوونێ دبوو، لێ د کێلیا داوی دە فکرا خوە گوھەرت، و ئەڤ ژ بەر ھەڤدیتنا ڤەشارتی یا بافل تالەبانی ل بەغدایێ بوو.
زەنگەنە ئەشکەرە کر کو ھندەک ئاگاھداریێن نەپەنی و تایبەت ھاتنە بەرھەڤکرن. وی گۆت کو قالیباف سەردانەکا ڤەشارتی بۆ بەغدایێ ئەنجامدایە، ل ور لگەل ھندەک دەردۆرێن سیاسی جڤیایە و دیسا لگەل بافل تالەبانی ئاخڤییە. زەنگەنە گۆت کو یەنەکێ د دو سالێن بۆری دە ب بەردەوامی ھێڤی ددا، لێ ب بەردەوامی ئەو مژوول دکرن، لێ نھا ب تەڤاھی ڤەکشیایە.
زەنگەنە ھەر وھا گۆت کو بافل تالەبانی ھەلوەستا خوە ڤەگوھەراندیە “تەنێ مەسەلەیەکا غورووری و ئەڤ یەک زرارێ ددە کوردان.”
پەدەکێ پارلەمەنتۆ ژ بۆ تێکبرنا لیستکێ جڤاند؟
بافل تالەبانی، د گەلەک جڤینان دە، وەکی یەک ژ ئاکتۆرێن کو رێ ل بەر جڤینا پارلەمەنتۆیێ گرت دەرکەت ھۆلێ. د ھلبژارتنێ دە، یەنەکێ 23 کورسی و پەدەکێ 39 کورسی ب دەست خستن. تەڤی ئاگاھیێن کو دەرکەتن ھۆلێ، یەنەکێ داخوازا پارڤەکرنا ھێز و دەستھلاتداریێ ب رێژەیا 50-50 کر، و کورسیکێن سەرەکی یێن وەکی وەزارەتا ناڤخوە و سازییێن ئەولەھیێ خوەستن. پر ئەشکەرە بوو کو داخوازێن یەنەکێ نایێن قەبوولکرن.
ئیسرارا یەنەکێ ل سەر داخوازا مافێن ل دەرڤەیی دەنگدانێ، بێیی کو پاشڤە گاڤ باڤێژە، پتر ھەولدانەک بوو ژ بۆ درێژکرنا پێڤاژۆیێ.
لێبەلێ، چ جاران پرا دانوستاندنا ب تەڤاھی نەھات ھلوەشاندن، و پێڤاژۆ بەردەوام کر. داتایێن سیاسی نیشان ددن کو ئەڤ پێوەندییێن یەنەکێ ژ بۆ سەکناندن و مژوول کرنا پەدەکێ بوو.
لێبەلێ، گاڤ هاڤێتنا بافل تالەبانی بەر ب ئاڤاکرنا دو ئیدارەییا سییاسی دەستهەلاتدارییا ل سەر سلێمانییێ و ھەلەپچەیێ کو ژ ھەولێرێ ڤەقەتینە بەردەوام دکە.
پلانا خوەسەریێ یا یەنەکێ نە نوویە…
دەستوورا بنگەھین یا ئیراقێ ھەرێما کوردستانێ وەکی ھەرێمەکا فەدەرال ناس دکە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ھەکە ئیراقێ بخوەستا کو ڤێ رەوشێ بقەدینە ژی، ژ بەر دەستوورێ نکاربوو ڤێ پێنگاڤێ باڤێژە. لێبەلێ، پشتی داگیرکرنا کەرکوکێ ل ئیراقێ سەردەمەک نوو دەست پێ کر. ئارمانجا وێ ئەو بوو کو د ناڤ کوردستانێ دە دابەشبوونەکا سیاسی چێبکە، حکوومەتا ھەرێمێ بێباندۆر بکە و ستاتویا وێ کێم بکە.
پلانا خوەسەریێ یا یەنەکێ تام لگەل ڤێ سەردەمێ ھەڤاھەنگە. د سالا 2017ێ دە، ئەنجوومەنا پارێزگەھا سلێمانیێ “پرۆژەیەک خوەسەریێ” چێکر. د گولانا 2020ێ دە، داخوازەک ژ بۆ ئاڤاکرنا “کۆمیسیۆنەکێ ژ بۆ نیقاشکرنا پرۆژەیا خوەسەریێ” ھات کرن.
د بنگەھ دە، راگھاندنا “ڤەکشینا ژ حکوومەتێ” یا بافل تالابانی د 5ی جۆتمەھا 2026ێ دە، و بریارا وی یا ڤەشارتی یا “ئیلانکرنا خوەسەریێ”، بریارەک جوداخواز یا سالا 2017ێ یە.
گەلەک دەردۆرێن سییاسی ھەمفکرن کو دەولەتا ئیرانێ و رەژیما شیعە یا ئیراقێ ل پشت ڤێ بریارێ نە. و نھا، ئەو ھەولدانێن یەنەکێ یێن ژ بۆ لاوازکرنا حکوومەتا ل ھەولێرێ، پشتی سەرەراستکرنا تێکلیێن لگەل ترکیێ، کارەکی پر ئالی دەستنیشان دکە.
ب بەرچاڤگرتنا ھەموو داتایێن سیاسی، شاشە کو مرۆڤ ببێژە ھەولدانێن یەنەکێ یێن ژ بۆ لاوازکرنا ھەرێما کوردستانێ ب ڤەگوھەراندنا وێ بۆ دو ئیدارەئیێ تشتەکی نوویە. ئەڤە ھەولدانەکا پر ئالییە ژ ئالیێ جەپھێ دژی-کورد ڤە تێ ب رێڤەبرن. پلانەکا پر مەترسیدارە و دڤێت ھەمی کوردپەروەر ب ھشیاری تەڤبگەرن.
