ئیرۆ سالڤەگەرا 47ێ یا کۆچا داوی یا مەلا مستەفا بارزانییێ نەمرە
رێبەرێ بزاڤا رزگاری یا گەلێ کورد مەلا مستەفا بارزانی، 47 سال بەرێ و د رۆژەکی وەک ئیرۆ دە وەفات کر.
ئیرۆ رۆژا 1ێ ئادارێیە، سالڤەگەرا 47ێ یا وەفاتا رێبەرێ مەزن یێ کورد و پێشەنگێ بزاڤا رزگارییا گەلێ کورد مەلا مستەفا بارزانییە.
مەلا مستەفا بارزانی کورێ شێخ محەمەد بارزانییە، 14ێ ئادارا سالا 1903 ل گوندێ بارزان ژ داییک بوویە. د تەمەنێ 3 سالی دە دکەڤە بەر غەزەبا عۆسمانیان و لگەل داییک و برایێ خوەیێ مەزن شێخ عەبدولسەلام دکەڤە زیندانێ و 9 مەھان د زیندانێ دە دمینە.
مەلا مستەفا بارزانی سالا 1919ێ بەشداری شۆرەشا شێخ مەحموودێ حەفید دکە و دبە بەرپرسێ ھێزەکە 300 کەسی. سالا 1920 شێخ ئەحمەد بارزانی مەلا مستەفا دشینە با شێخ سەعیدێ پیران ل کوردستانا باکوور ژ بۆنا کو ھەماھەنگیەک د ناڤبەرا شۆرەشا شێخ سەعید و شۆرەشا شێخ مەحموودێ حەفید بێ کرن.
مەلا مستەفا د سالێن 1931-1932یێ دە، ل دەڤەرا بارزان و ل گوندێن مێرگەسۆر و شێروان فەرماندەھیا پێشمەرگەیێن کو شەرێ ئینگلیز دکرن، دکر. ژیربوونا مەلا مستەفا د وارێ سەربازی و شەرکەریێ دە ل ور ئەشکەرە بوو.
سالا 1932یێ دەما حکوومەتا وێ دەمێ یا ئیراقێ ب ئالیکاریا بریتانیا ئێرشی ھێزێن کورد کر، شێخ ئەحمەد بارزانی تێ گرتن ژ بەر وێ ژی مەلا مستەفا دەست ب رێبەرتی و رێخستنا ھێزێن کورد دکە.
حکوومەتا ئیراقێ سالەکی پشتی وی شەری لێبۆرینێ بۆ ھێزێن پێشمەرگە و مالباتێن بارزانی دەردخە ژ بەر وێ ژی ژ سالا 1936ێ ھەتا 1943یێ چالاکیێن سەربازی ژ ئالیێ پێشمەرگە ڤە تێ سەکناندن. سالا 1943 دیسا خەباتا پێشمەرگاتیێ و بزاڤا کوردی ژ ئالیێ مەلا مستەفا بارزانی ڤە دەست پێ دکە.
مەلا مستەفا بارزانی کاری شەرت و مەرجێن وێ دەمێ، کو شەرێ جیھانی یێ دویەم ھەبوو، ھەر وھا کۆدەتایا کو ل دژی حکوومەتا وێ دەمێ یا ئیراقێ ھات کرن، ب سوودا کوردان بکار بینە و جاردن ڤەگەرە زێدا خوە ل دەڤەرا بارزان. تەڤاھیا پەیوەندیێن خوە لگەل حکوومەتا ئیراقێ قەداند و داخوازا حکوومەتا لاوازیا ئیراقێ رەد کر. حکوومەتا ئیراقێ داخواز کربوو پێشمەرگە شەر بدە سەکناندن.
پشتی کو مەلا مستەفا بارزانی کاری ھێزەکە 2500 کەسی کۆم بکە و خوە بھێز بکە لێ پشتی سال و نیڤێ، حکوومەتا ئیراقێ ب ھێزەکا مەزن ئێرشی دەڤەرا بارزان کر. ھێزێن پێشمەرگە ب فەرماندەھیا مەلا مستەفا شەرەکی مەزن کرن لێ پاشێ ڤەکشیان دەڤەرا کانی رەشێ ل سەر سینۆرێ ترکیێ.
پشتی وی شەری مەلا مستەفا ب ھەڤال و پێشمەرگەیێن خوە ڤە دەرباسی کوردستانا رۆژھلات و باژارێ مەھابادێ دبە. رۆژا راگھاندنا کۆمارا کوردستانێ، 22 مژدارا 1946، مەلا مستەفا وەک فەرماندەیێ ئارتێشا کۆمارا کوردستانێ ل کێلەکا راستێ یا پێشەوا قازی محەمەد جھ دگرە و پلەیا “جەنەرال” وەردگرە.
پشتی کو کۆمارا کوردستانێ ھلوەشیا، مەلا مستەفا بارزانی ب پێشمەرگەیێن خوە ڤە دەرباسی سۆڤیەتێ دبە لێ ل سەر رێ راستی ئێرشا ھێزێن ئیرانێ تێن و پشتی شەرەکی مێرخاسانە دەرباسی سۆڤیەتێ دبن. 12 سالان ل سۆڤیەتێ دمینە و رۆژا 26 جۆتمەھا 1958ێ ڤەگەریا ئیراقێ. حکوومەتا وێ دەمێ یا ئیراقێ ھندەک سۆز دابوون کوردان لێ دەما مەلا مستەفا دیت حکوومەتێ سۆزێن بجیھ نەھانی، ئیلۆنا 1961ێ دیسا دەست ب شۆرەش و خەباتێ کر، وی شەری ھەتا 11 ئادارا 1970 درێژ کر.
سالا 1968ێ پارتیا بەعس کۆدەتایەک ل دژی حکوومەتا ئیراقێ کر. شەرت و مەرج ھاتن گوھەرتن و مەلا مستەفا بارزانی لگەل حکوومەتێ دەست ب موزاکەرێ کر. بەرھەما وێ موزاکەرێ رێکەفتنا 11 ئادارا 1970 بوو. ل گۆری وێ رێکەفتنێ، کورد دبە شریکێ حکوومەتا ئیراقێ و زمانێ کوردی دبە زمانێ فەرمی و کوردستان ژی دبە ھەرێمەک خوەسەر. لێ پاشێ حکوومەتا ئیراقێ خوە ژ وێ رێکەفتنێ دزی و سالا 1975 لگەل ئیرانێ ل جەزایرێ رێکەفتنەک ئیمزە کر.
رۆژا 29 ئیلۆنا 1971 حکوومەتا ئیراقێ ھەول دا مەلا مستەفا تیرۆر بکە. ل سەر وێ بوویەرێ رۆژنامەڤانێ ئیراقی سەیف دووری دبێژە، سال و نیڤێ پشتی رێکەفتنا ئادارێ، بەرپرسێ ئاسایشا گشتی یا ئیراقێ نازم گزاز ھەول دا مەلا مستەفا تیرۆر بکە لێ نەکاری.
پلانا تیرۆرکرنا مەلا مستەفا بارزانی ب ڤی رەنگی بوو: 10 مەلا ژ بەغدایێ چووبوون سەردانا مەلا مستەفا ژ بۆنا کو ناڤبەینکاریێ د ناڤبەرا کوردان و حکوومەتا ئیراقێ دە بکن بۆ سەکناندنا شەر. ئۆتۆمۆبیلێن وێ شاندا بەغدایێ دەمژمێر 16:45 دگھن دەڤەرا حاجی عۆمەرانێ. یەک ژ وان ئەندامێن شاندێ جیھازەک پێ رە بوویە کو د ناڤ جیھازێ دە بۆمبە ھاتیە دانین. بەرپرسێ ئاسایشا گشتی یا ئیراقێ ژ وی رە گۆتیە، دەما مەلا مستەفا بارزانی ئاخڤی تو ب ڤێ جیھازێ دەنگی وی قەید بکە. دەما ئەو مەلا دەستێ خوە ددە دوگمەیا تۆمارکرن، جیھاز دتەقە لێ تشتەک ب بارزانی نایێ و ب ڤی رەنگی پلانا تیرۆرکرنا وی ب سەر ناکەڤە.
مەلا مستەفا بارزانی دووماھیکا سالا 1975ێ نەخوەش دکەڤە ژ بەر وێ ژی دچە ئامەریکا. رۆژا 1 ئادارا سالا 1979 ل ئامەریکا وەفات دکە. تەرمێ وی ب ئاوایەکی دەمکی ل باژارێ شنۆیێ رۆژھلاتێ کوردستانێ تێ ڤەشارتن، پشتی راپەرینێ تەرمێ وی ل دەڤەرا بارزان تێ ڤەشارتن.
