79 سال د سەر دارڤەکرنا پێشەوا قازی محهمهد رە دەرباس دبن
ئیرۆ 31ێ ئادارا 2026ێ یه، بهری 79 سالان د رۆژەکە وها دە، سەرۆکێ کۆمارا کوردستانێ ل مەهابادێ، پێشەوا قازی محهمهد و هەڤالێن وی ژ ئالیێ رەژیما ئیرانێ ڤە ل مەیدانا چارچرا هاتن دارڤەکرن.
د 31ێ ئادارا 1947ان دە، سەرۆک کۆمارێ کوردستانێ پێشەوا قازی محهمهد، لگەل برایێ خوە ئەبوولقاسم قازی و پسمامێ خوە حەمەحسێن خانێ سەیفی قازی، ل مەیدانا چارچرا یا باژارێ مەهابادێ (پایتەختا کۆمارا کوردستانێ) هاتن دارڤەکرن. سووجێ ڤان لیدەران تەنێ خەباتا ژ بۆ سەرخوەبوون و ئازادیا کوردستانێ بوو.
د دەما شەرێ جیهانێ یێ دویەم دە، دەما کو هێزێن یەکتیا سۆڤیەت و بریتانیایێ باکور و باشوورێ ئیرانێ داگیر کربوون، دەرفەتەکە زێرین ژ بۆ تەڤگەرا ئازادیخوازا کورد چێبوو، کو د 22ێ رێبەندانا 1946ان دە ل مەیدانا چارچرا یا مەهابادێ، کۆمارا کوردستانێ هات راگهاندن.
د رێڤەبرنا کۆمارێ دە کوردێن ژ پارچەیێن دن یێن کوردستانێ ژی بەشدار بوون. ب تایبەتی هێزێن بارزانی ب سەرۆکاتیا مەلا مستەفا بارزانی، کو وەک گەنەرالێ کۆمارێ دهات ناسکرن، پشتگریەکە خورت دان کۆمارێ و ل گەلەک دەڤەران ل دژی دژمنان پاراستنەکە مەزن کرن.
سەدەما سەرەکە یا هلوەشینا کۆمارێ، پەیمانێن سیاسی و بەرژەوەندیێن پەترۆلێ یێن هێزێن ناڤدەولەتی بوون. وەزیرێ دەرڤە یێ وێ دەمێ یێ ئیرانێ، ئەحمەد قەوامولسەلتەنە، سۆز دابوو یەکتیا سۆڤیەتێ کو گەر ئەو ژ ئیرانێ ڤەکشن، دێ گرێبەستا پەترۆلا باکور ب وان رە ئیمزە بکن.
پشتی ڤەکشینا سۆڤیەتێ، بریتانیا و ئامەریکایێ پشتگریا ئیرانێ کرن. ئارتێشا ئیرانێ ب چەکێن گران ئێریشی کوردستانێ کر. پێشەوا قازی محهمهد ژ بۆ کو خوینا گەل نەیێ رژاندن و کۆمکوژی چێنەبن، ب تەهرانێ رە کەت ناڤ دیالۆگێ. تەڤی کو رایەدارێن تەهرانێ سۆز دابوون کو دێ دەستێ خوە نەدن کەسی، لێ پشتی کو ئارتێش کەت مەهابادێ، سۆزێن خوە بنپێ کرن.
هەر چەند تەمەنێ کۆمارا کوردستانێ تەنێ 11 مەهـ بوو ژی، لێ باندۆرەکە کوور و دیرۆکی ل سەر تەڤگەرا نەتەوەیی یا کورد هشت. د سەردەما کۆمارێ دە:
– زمانێ کوردی بوو زمانێ فەرمی یێ دبستان و سازیان.
– ئارتێشەکە نشتمانی هات ئاڤاکرن.
– ئالا کوردستانێ ب فەرمی هات هلدان.
– رۆژنامەگەری و وەشانگەریا کوردی گەشەپێدانەکە مەزن دیت.
هلوەشینا کۆمارێ ئەنجاما لیستکێن ڤەشارتی یێن هێزێن مەزن و فرۆتنا کوردان ژ بۆ بەرژەوەندیێن ئەنەرژیێ بوو. لێ بەلێ، رۆژا 31ێ ئادارێ د دیرۆکا کوردستانێ دە وەک رۆژەکە خەمگین لێ د هەمان دەمێ دە وەک سەمبۆلا بەرخوەدان و ڤینا نەتەوەیی تێ ببیرئانین.
