گرێیا چەکدانانێ؛ گهلۆ نهرازیبوونا پەکەکێ دێ «پێڤاژۆیا ئاشتیێ» بەر ب تەقینێ ڤه بەت؟
ئهندامێ كۆنسهیا رێڤهبهر یا كهجهكێ، مستهفا كاراسۆ، تهڤلی بهرنامهیهكه تهلهفزیۆنا پهكهكێ Medya Haber TV یێ بوو و هن نرخاندن دهربارێ تركیهیێ، پێڤاژۆیا چارهسهریێ و ههروهها رۆژهلاتا كوردستانێ كرن، ههروهها عهلی حهیدهر قهیتان یێ كو ژ هێلا پهكهكێ ب خوهڤه هاتییه تهسفیه كرن ببیرئانی.
د دهستپێكا ئاخافتنا خوه ده مستهفا كاراسۆ بهحسا عهلی حهیدهر قهیتان رێڤهبهرێ دامهرزێنهر یێ پهكهكێ كر و گۆت: عهلی حهیدهر قهیتان روحێ تهڤگهرێ بوو، ئهم ب رێزڤه سالڤهگهرا 9ان یا شههادهتا ههڤالێ فوئاد ببیر تینن.
عهلی حهیدهر قهیتان كو یێك ژ دامهزرێنهرێن رێخستنا پهكهكێ و ئهندامێ كۆنسهیا وێ یا برێڤهبر بوو، ژ هێلا پهكهكێ ب خوهڤه د سالا 2017ان ده ل باشوورێ كوردستانێ هات تهسفیه كرن، پاش دهرباسبوونا 8 سالان پهكهكێ ژ نوو ڤه مرنا وی ئیلان كر و گۆت كو ئهو شههید كهتییه.
داركا مازی چیرۆكا تهسفیهكرنا قهیتان ب دهم و جیهـ و بهلگه ڤه پارڤهكربوون.
پێڤاژۆ و ئۆجالان
كاراسۆ د نرخاندنێن خوه ده قالا پێڤاژۆیا چارهسهریێ و ستاتۆیا ئۆجالان كر و گۆت: نێزی ههیڤ و نیڤانه چ پێوهندی ب ئۆجهلان ره نههاتنه كرن، تهڤی كو ئۆجهلان ل 24ێ گولانێ پێشنیازهیاسایهك پێشكێش كر بوو.
وی رهخنه ل ههلوهستا دهولهتێ ژی گرت و دیار كر كو لایهنێ ترك مژارا ئاشتیێ تهنێ وهك “دانانا چهكی” دبینه و تهڤگهرا مه پارتیێن سیاسی یێن وهك دهم پارتى ژ چ رێككهفتنێن یاسایی یێن فەرمی ئاگههدار نینن.
ئهڤ دو رۆژن رێڤهبهرێن پهكهكێ یێك ل پهی یێك دهردكهڤن مهدیایێ و نرخاندنێن خوه دهربارێ پێڤاژۆیێ رادگهینن، پهیامان ددن دهولهتێ.
مورات كارایلان دوهـ دهربارێ ههمان مژارێ ئاخڤی و گۆ: ههر تشت ب ئازادییا ئۆجالان ڤه گرێدایی یه و ئیدیعایێن لاوازبوونێ رهد كرن و گۆت كو وان كارینا بهرسڤدایینا ئێریشان 3 بۆ 4 جاران ژ بهرێ زێدهتر ههیه، ههروهها تهكهز كر كو بێی گوههرتنا شهرت و مهرج و ستاتۆیا ئۆجالان، بێی ئازادكرنا ئۆجالان یێك گهریلا ژی چهكان نادانیت.
حكوومهتا ترکیەیێ ئامادەکاریا پرۆژەیاسایەکە نوو دکە کو ئارمانجا وێ چەکدانین و ھلوەشاندنا پهكهكێ یە. تێ پایین کو ئەڤ “قانوونا چارچۆڤە” پشتی لووتکەیا ناتۆیێ پێشکێشی سەرۆکاتیا پەرلەمانا ترکیەیێ وەرە کرن.
پرۆژەیاسایا کو ژ 10 ھەتا 11 خالان پێک تێ، جیبجیکرنا وێ ب شەرتەکی سەرەکە ڤە ھاتی گرێدان؛ ئەو ژی پشتراستکرنا چەکدانینا تەمامی یا پهكهكێ یە. د ناڤەرۆکا پرۆژەیێ دە ئەڤ خالێن سەرەکە ھەنە:
ژ بۆ ڤەگەرا ئەندامێن رێخستنێ دەما سالەکێ تێ دیارکرن.
ئەو کەسێن کو ڤەدگەرن و دەستێ وان د تاوانان دە تونە بە، دێ نەیێن گرتن لێ 5 سالان قەدەغەیا سیاسی ل سەر وان تێ دانین.
ئەڤ ھێسانکاری تەنێ ئەندامێن ئاسایی دگرە ناڤ خوە؛ سەرکردەیێن پهكهكێ ل دەرڤەیی ڤێ قانوونێ نە.
رەوشا عهبدوللا ئۆجالان و ئیمرالیێ
دەربارێ رەوشا رێبەرێ پهكهكێ عهبدوللا ئۆجالان دە، حكوومهتا ترکیەیێ ھەر جورە ستاتویەکە فەرمی یان سیاسی رەد دکە. ل گۆری پرۆژەیێ، ئۆجالان دێ وەکی گرتیەکی ل گرتیگەھا ئیمرالیێ بمینە، لێ دبە کو د قۆناغێن پێش دە رێ بێ دایین کو رۆژنامەڤان و ئاکادەمیسیەن ھەڤدیتنێ ل گەل بکن.
رەوشا ل مەیدانێ: زاپ و قەندیل
چاڤکانیێن ئەولەھیێ یێن ترکیەیێ ئاماژە ب وێ دکن کو ھنەک نیشانەیێن ڤەکشینا گەریلایان ژ ھەرێمێن زاپ، مەتینا، گاره و قەندیلێ ھاتنە دیتن. لێ بەلێ ئاک پارتی دیار دکە کو ئەڤ گاڤ ھین نە د ئاستا داخوازکری دە نە و ئەو ل بەندا کریارێن راستەقین و جدیترن بەری کو قانوون بکەڤە وارێ جبجیکرنێ.
دیرۆکا پێڤاژۆیێ
ئەڤ پێنگاڤا نوو پشتی بانگاوازیا سەرۆکێ مهههپێ دەولەت باخچەلی یا د داویا 2024ان دە دەست پێ کر. د دەستپێکا سالا 2025ان دە ئۆجالان ب پەیامەکە ڤیدیۆیی داخوازا چەکدانینێ کربوو. وەکی گاڤەکە سەمبۆلیک ژی، د تیرمەھا 2025ان دە کۆمەک گەریلایێن پهكهكێ ل دەڤەرا شارباژێر یا پارێزگەھا سلێمانیێ چەکێن خوە شەوتاندبوون و دەست ژ شەر بەردابوون.
