د 22ێ کانوونێ دا په‌كه‌كێ ل خاکورکێ هەیا زاپێ رێزە چالاکی ل دار خستن. چالاکی بلەز و بەز کەتە رۆژەڤا ترکیێ و جڤاکا کورد. دخویە کو ژ بەر مژ و مۆرانێ چالاکیەک هاتیە ل دارخستن. چالاکی ب شێوازێ لێدان و رەڤ بوو. ژ بەر ڤێ یەکێ چالاکی نەچالاکیەکا مەزنە وەکی جهـ گرتن و تێدا مانێ بوو. لێ دەما کو ئەم ل ئاوایێ پێشکێشکرنا چالاکیێ ژ لایێ په‌كه‌كێ و دەولەتا ترک دنێرین، تێ دیتن کو ئەنجامێن وێ گرنگن. چالاکی نەتەنێ مژارا ئارتێشا ترک و گەریلایە. به‌لكو نیشانا پێڤاژۆیەکا کو تێدا گەلەک مژارێن گرنگ هەنە؛ وەکە هه‌لبژارتنێن هەرێمی یێن ترکیێ، پلانێن ل سەر هەرێما کوردستانێ، هەڤرکیا ب ل گه‌ل ئیرانێ، رەوشا رۆژئاڤا و هه‌لبژارتنێن ئیراقێ.
سەرکەفتنا چالاکیێ ب هەژمارا مریان ڤە نایێ نرخاندن
پشتی چالاکیێ په‌كه‌كێ و دەولەتا ترک هەژمارێن کوشتیان جودا – جودا راگەهاندن. دەولەتا ترک هندەک دیمەنێن گەریلایێن ژیانا خوە ژ ده‌ست دایی کو کامیرە ب سەرێ وان ڤە بوو، پارڤە کرن. هەژمارێن هەردو ئالیان چ جار راستیێ نیشان نا ده‌ن. ب هەر ئاوایی ئەڤ رەوش ب هەژمارا مریان نایێ نرخاندن.
بەریا هەر تشتی ئەم ڤێ ببێژن؛ ل خاکورکێ نە تەنێ 12، 112 لەشکەرێن ترک ژی بهێن کوشتن ئەڤ ژ بۆ ئارتێشا ترک بێ واتەیە. چ ئارتێش تەنێ ژ بەر هەژمارا لەشکەرێن مری ئاگربەستێ ناکه‌ن و پاشڤە نازڤرن. گەر ئەڤ چالاکی ل ستەنبۆل و ئزمیرێ هاتبا کرن، دا یا واتەدار بیت و باندۆرەکا مەزن ئافرانیت. لێ چالاکیا کو هوون 35 کم ژ سنۆری دوور چ واتەیا خوە نینە.
خالەکا دی یا گرنگ ژی ئەوە کو ئەگەر دەولەتا ترک خوه‌ستبا دا بوویەرێ بچووک كه‌ت و هەژمارا کوشتیێن خوە ژی قەد ئەشکەرە نەدکرن. لێ دەولەتێ ب زانەبوون بوویەر بۆ رایا ترک راگەهاند و جەوەکێ هەستیار خولقاند.
په‌كه‌كە ب خوە و مەدیایا وێ ژی د جهـ دا بوویەر مەزن کرن و ب دیمەنێن کەڤن و نوو ڤە خەملاند و دیار کرن کو وان ئارتێشا ترک قەداندییە. ژ ئالیێ دن ڤە دەولەتا ترک ژی ب پلانەکە مەرکەزی پێلەک ئێریشێن ل دژی کوردان دا دەستپێکرن. رووپەلێن ترکی ل سەر حەسابێن وەکی تەلەگرامێ وێنە و ڤیدیۆیێن جەنازەیێن گەریلایان پارڤە دکه‌ن. د وێنەیەکی دا لەشکەرێن ترک ب بڤری سەرێ گەریلا ژێدکه‌ن و ئیشکەنجێ ب مەیتێ وان دکه‌ن. جەوەکێ وه‌سا هاتە ئافراندن کو کورد بەریا کو ژ په‌كه‌كێ بپرسن ئەڤ چالاک چییە، بۆ چ هاتە کرن دەروونیا کوردان ب وان ڤیدیۆیێن گەریلا هاتە تێکبرن. دەولەتا ترک ناهێلە کورد په‌كه‌كێ رەخنە بکه‌ن و ژ خەینی په‌كه‌كێ چ ئالتەرناتیڤەکا دن دامەزرینن.
لێ یێن کو ب ئاقلن، سیاسەتێ دزانن و ڤان 40 سالێن داوی دشۆپینن باش دبینن کو سیاسەتا کو د چارچۆڤەیا ڤێ چالاکیێ دا پێش دکەڤە دێ چ ل دوویڤ خوه ئینیت. دەولەتا ترک ب گۆتنا شەر هەیە، بەشەکێ گرن یێ جڤاکا ترکیێ مۆتیڤە دکە و ب درووشمێن ئالا-مللەت و ئاخ نه‌ژادپەرەستیا ترک گوور دکە. ل ئالیێ دن ژی کوردان مەجبوور دهێلە کو ل دۆرا په‌كه‌كێ کۆم ببن. دەولەت دخوازە کوردێن باکور د بن کۆنترۆلا په‌كه‌كێ دا بن. ژ بەر کو دەولەت ب رێیا په‌كه‌كێ وان کۆنترۆل دکە.
پشتی بهارا عەرەبی یا سالا 2012ێ دەست پێ کری ناڤ و دەنگێ کوردان ل جیهانێ بەلاڤ بوو. ڤێ یەکێ د ناسنامەیا په‌كه‌كێ دا ڤەگوهەرتنەکا رادیکال پێک ئانی. په‌كه‌كە ده‌رفه‌ت دیت کو د ئاستێ لەشکەری دا خوە بەرفرەهـ بکەت و ب ناڤێن جودا خوە ب رێخستن بکەت. مەجالێ کو خوە وەکە هێزەکا پارامیلیتەر بدەته كار چێبوو. نها چەند باسکێن په‌كه‌كێ هەنە. میناک په‌كه‌كە ل رۆژئاڤا ب رێیا یه‌په‌گێ ل گه‌ل ئەمەریکا په‌یوه‌ندییان چێدکە. هەروه‌ها ل گه‌ل بەشار ئه‌سه‌د ژی د ناڤا په‌یوه‌ندییان دا یە.
ل ئالیێ دن د ناڤا ئیراقێ و ئیرانێ دا ل گەل پێکهاتەیا ئیرانی حه‌شدا شەعبی تەڤدگەرە. ل گەل عه‌بدوللا ئۆجەلان باسکێ لیگال سیاسەتا ترکیێ کۆنترۆل دکە. یانی هەر کەسێ په‌كه‌كە یا خوە هەیە. په‌كه‌كە ب ڤی شێوازێ تەڤگەریا و تەمەنێ رێخستنا خوە درێژ دکەت. لێ د ڤێ پێڤاژۆیێ دا تەنێ زیانێ دگه‌هینیته کوردان. ژ بەر ڤێ یەکێ هەموو دەولەتێن داگیرکەر خوەدی په‌كه‌كەنە، لێ تەنێ په‌كه‌كە یا بەرژەوەندیێن کوردان دپارێزە تونەیە.
ب تایبەتی نرخاندنا په‌كه‌كە یا باسکێ ئیرانێ پڕ گرنگە. ژ بەر کو په‌كه‌كە ل گه‌ل ئیرانێ تەڤدگەرە و ل ئیراقێ هەلوەستەکێ ئیرانپارێز نیشان ددە. ب تایبەتی ژی ل دژی کوردان تێ بکار ئانین. په‌كه‌كە نانێ خوە ب ڤێ خوەفرۆشییێ دخوە. چالاکیا خاکورکێ ژی ب ده‌ستوورا ئیرانێ هات کرن. ئەڤ یەک چاوا د بە؟
چما په‌كه‌كە ل خاكورکێ و هەرێما برادۆستێ چالاک بوو؟
دەولەتا ترک ل 28ێ گولانا 2019ێ ل چیایێ شەکیفێ د ناڤبەرا هەرێما خاکورکێ و خنێرە دا یە د ناڤا چەند ساعەتان دا ژ په‌كه‌كێ ستاند. چیایێ شەکیف بلندترین لووتکەیا هەرێمێ بوو و هەموو خنێرە، دۆلا لۆلانێ، گوپیتکێن لیلکان و چەپەرێن ئیرانێ ژی د ناڤ دا کۆنترۆل دکە. پشتی کەتنا شەکیف په‌كه‌كە نەچار ما ب تەمامی ژ هەرێمێ ڤەکشە.
مژارا شەکیفێ کو هەرێمەکا ستراتەژیکە، د ناڤبەرا ئیران و دەولەتا ترک دا بوویە مژارا نیقاشێ. ئیرانێ خوەست کو دەولەتا ترک شەکیفێ بەردە. شەکیف کۆنترۆلێ ل سەر پایگەهێن ئیرانێ ژی دکر، لۆما ژ ترکان خوەست شەکیف بێ بەردان. ل سەر ڤێ یەکێ دەولەتا ترک گاڤ ب گاڤ ژ هەرێمێن ب ناڤێ «شەهید دەرویش و شەهید شەریف» ڤەکشیا. ژ بەر هەڤرکیا ئیران و دەولەتا ترکیێ ل سەر ئیراق و هەرێما کوردستانێ، ئیرانێ ب ئاوایەکی په‌كه‌كە ل وێ دەڤەرێ ب جهـ کر.
خەتا خنێرە ژ بۆ په‌كه‌كێ بوو بۆریا هەناسە گرتنێ. ژ بەرکو په‌كه‌كێ هەموو هەرێمێن بەهدینان، حه‌فته‌نین و خاکورکێ ژ دەست دا بوون. گەریلا ل ڤێرێ ب جهـ بوون. ب تایبەتی ل لۆلانێ ب جهـ بوو. چالاکیا 23ێ کانوونێ ل سەر گرێن ئەرمووش یێن خاکورکێ پێکهات. هێزێن په‌كه‌كێ ژ لۆلانێ ئێرش برن سەر بنکەیێن ترکان. هەرێما لۆلان و خنێرە د بن پاراستنا پایگەها ئیرانێ دا یە چویچک بفرە ئیران ژێ ئاگاهدار دبە. لەورا ئێریش ل بن سیبه‌را ئیرانێ هاتیە کرن.
ئەڤ رۆژەڤ دێ بەردەوام بە
ئەمێ ل سەر ڤێ چالاکیێ دەم درێژ نیقاش بکه‌ن. د دەربارێ شێوازێ لەشکەری یا چالاکیێ دا هێژ زێدەتر ئاگاهی ب دەست نەکەتیە. پیڤانا لەشکەری خالێن سەرەکە یێن کو مە بەحس کرن ژ هۆلێ ناراکە. گەر ئەم ڤێ راستیێ نزانن کو په‌كه‌كە هێزەکا د بن کۆنترۆلا ترکیێ دا یە، ئەرکێ په‌كه‌كێ ل هەرێما کوردستانێ ئالۆزی چێكرنه و په‌كه‌كە د پێشبرکیا ئیران و ترکیێ دا خوەدی رۆلە و .. هتد ئەم نکارن ڤێ چالاکیێ ژی راست فێم بکه‌ین.
ژ نها ڤە ترکیە دێ ئێریشی رۆژئاڤا بکە و زێدەتر ئێریشی باشوور بکە. ئیران ب هنجەتا «په‌كه‌كە ل گه‌ل ترکیێ شەر دکە» دێ زێدەتر په‌كه‌كێ د ناڤا حەشدا شەعبی دا جهـ بکە. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو په‌كه‌كە دێ زێدەتر ئێرشی هەرێما کوردستانێ و هێزێن پێشمەرگەی بکە.
