ل گۆری بریارا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ، بەرێ 8 نان ب 1000 دینارێ ئیراقی دھاتن فرۆتن، لێ نھا 10 نان ب 1000 دینارێن ئیراقی دێ بێ فرۆتن. حکوومەتێ ژ بۆ کو نانپێژ مەغدوور نەبن، ئەڤ بریار تام وھا ئامادە کر: دێ سووتەمەنی، ئەلەکتریک و ئارێ ئەرزان بدن نانپێژخانەیان، نانپێژ ژی دێ بھایێ نانی کێم بکن.
بھایێ نانی چاوا ھات کێمکرن؟
ژ بۆ ئاگاھیێن گرنگ پارێزگارێ ھەولێرێ ئومێد خۆشناو داخویانی دا و بریارێن کو د بەرژەوەندییا نانپێژان دە ڤەگۆتن. ل گۆری ڤێ یەکێ گێنیکێ ئاری یێ ژ 50 ھەتا 45 دیناران دێ ب ئەرزانی ب 30-35 ھەزار دینارێن ئیراقی بدن نانپێژان. پرانیا فرنەیێن ل سەرانسەرێ کوردستانێ ب غازێ دخەبتن. د شەرت و مەرجێن ئاسایی دە غاز ب بوھایەکی کێمتر ژ بازاری ژ بۆ وان دێ وەرە دابینکرن. لیترا غازێ کو ب گشتی ب 600 دینارێن ئیراقیە تێ فرۆتن، دێ ب 300 دیناران هێت فرۆتن. واتە دەولەت، دوکاندار و کارگەھێن ئاری دێ بەشدار بن د کێمکرنا نرخێ نانی ژ بۆی خەلکی.
ئالیەکێ دن یێ ئەرێنی یێ ڤێ بریارێ ژی ئەوە کو ژ بۆ کرینا ئارێ ئەرزان، نانپێژ ب ئاوایەکی خوەزایی ژ کارگەھێن ل ھەرێما کوردستانێ ئاری دکرن، نە ژ ترکیێ تینن و نە ژی ژ ئیرانێ. ھەروەھا ھەرێما کوردستانێ گرینگییەک مەزن ددە بەرھەمێن خوومالی.
ل رۆژھلاتا ناڤین یەکانە جھێ کو بھایێ نانت سابت کری ھەرێما کوردستانێ یە.
د ڤان سالێن داوی دە، نرخا خوارنێ و کریزا ئابۆری ل سەرانسەرێ جیھانێ دبە سەدەما پرسگرێکێن بەربچاڤ. سابتکرنا بھایێ نانی ژ بۆ وەلاتیان ئارمانجەک گرینگە، ب تایبەتی ل رۆژھلاتا ناڤین کو نان خوارنەک بنگەھینە. یەکانە حکوومەتا رۆژھلاتا ناڤین کو د دەھ سالێن داوی دە نرخێ نانی دیار کریە، حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ یە. ل ئیرانێ د ڤان دو سالێن داوی دە نرخێ نانی ژ سەدی 55 ھاتیە زێدەکرن، رێژەیا ئارێ کو ب نانپێژخانەیان تێ دایین ھاتیە کێمکرن و کرینا نانی ب کارتا بانکی ھاتیە قەدەغەکرن. ژ بەر ڤێ سەدەمێ گەلەک فرن نکارن نانی چێکن و خەلک ژی نکارە نانی بکرە.
بھایێ نانی ل ترکیەیێ د دو سالان دە ژ سەدی 154 زێدە بوو. نھا ل ترکیەیێ نانێ کەڤن تێ فرۆتن. نانێ کو دەما تازە ب 7 لیرەیانە، دەما کو کەڤن بوو ژی ب 3.5 لیرەیان تێ فرۆتن.
ژخوە نان ل سووریێ پرسگرێکەکە سەرەکی یە. ھەر تم بھا زێدە دبن و نانێ پر خەراب و ناھێ خوارن تێ بەلاڤکرن.
ھەرێما کوردستانێ ژ سالا 2005 ڤە کاری نرخێ نانی سابت بھێلە. گراما نانی دو جاران ھاتە کێمکرن و پاشێ ھاتە ڤەگەراندن رەوشا خوە یا بەرێ. نھا ژی بھایێ نانی ھاتییە داخستن. ب گشتی، گەر ئەڤ بریارە ل وەلاتەکی دن بوویا، دا ھەر کەس دەستا بۆ لێدەت. لێ ل کوردستانێ ئەڤ یەک پێک نەھات. کەسێن کو بھایێ ئەرزان یێ نانی ژ بۆ دژمناتیا حکوومەتێ بکار بینن دەرکەتن ھۆلێ.
گەلۆ کیژان نانپێژ عاجز بوون؟
ل کوردستانێ نان ب دو ئاوایان تێ چێکرن: نانێ سامۆنە و نانێ تەنوورێ. فرنێن کو نانی چێدکن، ل دژی بریارا حکوومەتێ دەرنەکەتن. ژ بەر کێمکرنا نرخێ ئاری، کارەبایێ و غازێ زرارێ نابینن. لێ فرنەیێن کو نانێ تەنوورێ چێدکن ژی ب بریارێ رازی نەبوون و دیار کرن تێچوونا ھلبەرینا نانێ وان بوھاتر بوویە.
ب تایبەتی ل ھەولێرێ ھن فرنێن کو نانێ تەنوورێ چێدکن ھاتن جەم ھەڤ و نەرازیبوون نیشان دان. یەک ژ خوەپێشاندەران خەبەر گۆت خەلکێ و گۆت “ئەز دێ خوە و ھندەکان بکوژم” ژ بەر ڤان گەفان ھات بنچاڤکرن. پشتی چەند دەمژمێران ھات بەردان. پەیرە ڤی خوەپێشاندەری ب ڤیدەۆیەکێ لێبۆرینا خوە ژ گەل خوەست. پارێزگارێ ھەولێرێ لگەل ڤان نانپێژان ھەڤدیتن پێک ئانی و ب دایینا ئەرزانیا زێدە یا کارەبایێ ژ بۆ کەسێن کو نانێ تەنوورێ چێدکن پرسگرێک چارەسەر کر. لەوما نھا نانپێژ ژی دلنییا بوونە.
ب ڤێ بریارێ خەلک مەمنوونە، نانپێژ ژی مەمنوونن، لێ کۆمەکا فەسادان نە مەمنونن. ئەو کۆمەکە کو چ پەیوەندیا وان ب نان و نانپێژیێ و خەلکی نینە.
نەرەحەتیا راگەھاندنا پەکەکێ
کۆمەکا دن یا کو مژارا ئەرزانبوونا نانی سەختە دکە و دخوازە سوودمەند بە پەکەکە و راگەھاندنا وێ یە. ژ رۆژا کو دھات گۆتن دێ نان ئەرزان ببە ھەتا نھا ھەول ددە ڤان نووچەیان دەرەو بەلاڤ بکە.
