پێڤاژۆیا کو ب ئێریشا هێزێن ههیئهت تهحریر ئهلشام یا ل سەر حهلهبێ دەستپێ کر، گەلەک نیقاش ژی ب خوە رە ئانی. هەیا نها، ژ بۆ پرسێن وەکی کی دێ چ بکە، کی دێ پشتگریێ بدە کێ تەنێ بەرسڤەک هەیە: هەر تشت پر ئالۆزە.
تەنێ تشتێ کو ئەم دزانن ئەڤە کو هنەک پەیمانێن ڤەشارتی هەنە، ریسک و دەرفەت د ناڤ هەڤ دا نە. ژ بۆ مە کوردان ژی دێ ریسک و دەرفەت هەبن. تەڤگەرێن باشوورێ کوردستانێ یێن د سالێن 1992 و 2003ێ دە چاوا قەدەرا چار پارچەیێن کوردستانێ گوهەراند، دێ هەمان باندۆرێ ل رۆژئاڤا ژی بکە.
چ پارچەیەکا کوردستانێ ب قاسی رۆژئاڤا پشتگری ژ کوردێن پارچەیێن دن وەرنەگرت. ل رۆژئاڤا نێزی 7000-8000 وەلاتپارێزێن کورد یێن ژ پارچەیێن دن ژیانا خوە ژ دەست دان. نە تەنێ شەخسان، تەڤگەرێن سیاسی ژی ژ بۆ پاراستنا رۆژئاڤا چ ژ دەستێ وان هات کرن. هەموو پارتیان دزانین کو سیستەما ل رۆژئاڤا کو وێ دەمێ ژێرە پهیهده دهاتە گۆتن پهكهكە ب خوەیە، لێ هەموو پرسگرێکێن سیاسی – رێخستنی دان ئالیەکی و ژ بۆ کو رۆژئاڤا زیندی بمینە ب هەڤرا خەبات هاتن کرن.
لێ مخابن پهكهكێ ئەڤ هەولدانا کوردان تونە کر، وەک کو ئەڤ هەڤگری تونەبوو تەڤگەریا و کوردبوونا رۆژئاڤا بچووک خست. ژ بۆ کو ژ پۆپیولەربوونا رۆژئاڤا سوود وەربگرە و ژ خوە رە جهـ ڤەکە، رۆژئاڤا کر قوربانی.
سەرۆک بارزانی گاڤێن کو ژیان دان رۆژئاڤا ئاڤێتن
د سالا 2013ێ دە دەما کو ئەنیا ئەل نووسرا د دەستپێکا پێڤاژۆیا رۆژئاڤا دە ئێریشی سەرێکانیێ کر، سەرۆک بارزانی کو وێ دەمێ سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ بوو، ب چەکان ب هەموو دەرفەتێن خوە ژی پشتگری دا رۆژئاڤا. رێڤەبەریا رۆژئاڤا یا کو ل چ جهی نەهات قەبوولکرن، ل هەولێرێ ژ ئالیێ تەڤگەرا بارزانی ڤە هات پێشوازیکرن و مەشرووعییەتەکا ناڤدەولەتی ژێرە هات چێکرن. دەرفەتێن خهباتێ و سەیەههتا دیپلۆماتیک هاتن دایین. دەری ژ بۆ سەدان هەزار کوردێن رۆئاڤا هات ڤەکرن و سەرۆک ژێرە گۆت باشوور مالا وەیە هوون نە کۆچبەرن. ئەگەر ئەم ئیرۆ بەحسا دەستهلاتەکە ب ناڤێ رۆژئاڤا دکن، ژ بەر کو تەڤگەرا بارزانی نەهشت رۆژئاڤا وەرە پەرچقاندن، ئەم دکارن بەحسا ڤێ راستییێ بکن.
پشترە د بن سەرۆکاتیا سەرۆک بارزانی دە ب پێشەنگیا پەیمانێن دهۆک و هەولێرێ هەول هات دایین کو کورد ل رۆژئاڤا ب هەڤ رە تەڤبگەرن.
ل کۆبانی ژی تەڤگەرا بارزانی هەموو هێزا خوە یا سیاسی، لەشکەری و دیپلۆماتیک نیشان دا و خەباتەکا بێهەمپا کر کو هەڤپەیمانیا ل دژی داعشێ ژی د ناڤا پێڤاژۆیێ دە جهـ دگرە. وەکە کو ئەڤ نە بەس بە، هێزێن پێشمەرگەیێن سەر ب وەزارەتا پێشمەرگە ڤە شاند کۆبانێ. ژ هەموو بریندارێن شەرێ رۆژئاڤا رە نەخوەشخانەیێن هەرێما کوردستانێ هاتن ڤەکر.
پهكهكێ ب دژمناتی بەرسڤا ڤان ئالیکاریان دا
ل گەل ڤێ یەکێ پهكهكێ د وێ سەردەمێ دە هەموو ئالیکاری ڤەشارتن و ل دژی تەڤگەرا بارزانی ژی شەر ئیلان کر. ژ بۆ هەبوونا تەڤگەرا بارزانی یا ل رۆژئاڤا ب داوی ببە، هەموو خەباتکار و پارتییێن سییاسی یێن نە سەر پهكهكێ ڤە ژ رۆژئاڤا دەرخستن. ل شوونا کو ب کوردان رە یەکتیا خوە پێک بینە، ب عەرەب، چەپێن ترک و شیعەیان رە یەکیتیا خوە ئاڤا كر.
د رەفەراندوما سەرخوەبوونا کوردستانێ دە، پهكهكێ هەلوێستێ خوە ب ئالیگرییا ئیراقێ نیشان دا. دەما کەرکووک هاتە داگیرکرن ژی گۆت، “تەڤگەرا بارزانی تێک چوو، ئەم ب سەر کەتن”. دەما حهشدا شەعبی ل ئەنیا مەخموورێ ئێرشی پێشمەرگەیان دکر، ب سەدان گەریلایێن پهكهكێ ژ دوور ڤە تەماشە دکرن و پالپشتییا حهشدا شەعبی دکر.
تەڤی ڤێ یەکێ سەرۆک بارزانی ب خوە ژی د دەما داگیرکرنا عەفرینێ دە بانگ ل ئەمەریکا کر کو ڤێ داگرکەرییێ بدە سەکناندن، ئەمەریکا رەخنە کر و یەکەم کەس بوو کو ئێرشا عەفرینێ وەکە ئێرشا سەر کوردستانێ ب ناڤ کر. لێ دەما کو مالا ژینا دزەیی یا بچووک یا ل هەولێرێ ب مووشەکێن ئیرانێ هاتی رووخاندن و ژینا شەهید کری، مەدیایا پهكهكێ گۆت، “ل ئۆفیسا هەولێرێ یا ئیسرائیلێ هات خستن.” رێڤەبەرێن پهكهكێ ب خوە دەرکەتن و گۆتن، “دڤێ شەنگال ببە پارچەیەک سەر ب ئیراقێ ڤە.”
ل هەمبەری ئالیکاریێن تەڤگەرا بارزانی یا ژ بۆ رۆژئاڤا کری، پهكهكێ هەول دا باشوور ژ هوندر ڤە خەراب بکە و ناکۆکیێن هەیی کوورتر بکە. دخوەست سلێمانیێ ژ کوردستانێ ڤەقەتینە ژ بۆ بداویکرنا ستاتۆیا هەرێما کوردستانێ ب ئیراق – حهشدا شەعبی و ئیرانێ رە هەڤپەیمانی کر.
تەڤگەرا بارزانی ل دژی هەموو ئێرشێن ل سەر رۆژئاڤا سەکنی لێ پهكهكێ بەرۆڤاژی ڤێ یەکێ ل گەل هەموو ئێرشکەرێن ل سەر هەرێما کوردستانێ تەڤگەرییا.
ئەم هەلوەستا مهزلووم عهبدی ژی نکارن ژ بیر بکن
د دەما داگیرکرنا گرێ سپی و سەرێ کانیێ دە تەڤگەرا بارزانی ب تایبەتی سەرۆک بارزانی ژ بۆ رۆژئاڤا هەموو دەرفەتێن خوە تەرخان کر. و مهزلووم عهبدی ژی دەرکەت و گۆت ئەز سپاسیا سەرۆک بارزانی دکم. لێ پاشێ چ کر و چ گۆت، هەکە شەرەک رووبدە “ئەمێ ل کێلەکا پهكهكێ ل دژی پێشمەرگە شەر بکن.”
پشت رە؛ د هلبژارتنێن کوردستانێ یێن د 20ێ جۆتمەهێ دە هات کرن دە گۆت، ئەز پشتگریا یهنهكێ دکم. هەلوەستا ژ رایەدارێن رۆژئاڤا د هات خوەستن ئەو بوو کو دەستوەردانا کارووبارێن ناڤخوەیی یێن باشوور نەکن، لێ ئەو پر ب نانکۆری دەستوەردان د پێڤاژۆیا هلبژارتنێن باشوور کرن و خوەست پهدهكه سەرنەکەڤە.
ناڤێن رۆژئاڤا و کۆبانی هاتن راکرن
پهكهكە ل شوونا کو ب کوردێن رۆژئاڤا رە تفاقێ بکە، عەرەب و شیع تەرجیح کرن. پهیهدێ کوردێن کو نە پهیهدهیی نه دان رەڤاندن، عهرهب کرن پرانیا نفووسا باژارێن کوردستانێ. چەپێن ترک پارتیێن وەکی MLKP کو نیڤا وان ئاژانێن دەولەتا ترکن ل رۆژئاڤا هاتن بجیهـ کرن ، لێ وەنەکر کو کور و کەچێن وێ هەرێمێ ئانگۆ پێشمەرگەیێن رۆژ دەرباسی رۆژئاڤا ببن. رێ نەدا چ پارتییێن سییاسی ل رۆژئاڤا خەباتێ بکن.
د ڤێ مژارێ دە هەر چەند ئەم ل هەمبەری هەر ئێریشەکە ل سەر رۆژئاڤا رەئاکسییۆنەکە مەزن یا هەستیاری نیشان بدن ژی، لێ مخابن پێڤاژۆ خوەدی دیرۆک و رابردوویەک وهایە: پێکهاتەیێن د بن کۆنترۆلا پهكهكێ دە یێن وەکی ههسهده، پهیهده و …هتد.، پشتگریێ نادهنه کوردان.
رۆژئاڤایێ کوردستانێ بوویە کارتەکە قازانجێ کو پهكهكە د ئاژاندەیێن ڤەشارتی دە ژ خوە رە ب کار تینە. ئەم دخوازن پشتگریا رۆژئاڤا بکن، لێ پێشی ئەم دخوازن ل سەر ناڤێ کوردێن رۆژئاڤا دێ چ بهێ کرن بزانین؟ دڤێ هەموو کورد پشتگریا رۆژئاڤا بکن، لێ پهكهكە ل چ پارچەیێن کوردستانێ پشتگریێ نادە چ تەڤگەرێن کوردان. ل گۆری رۆژەڤا کۆلۆنیالیستان تەڤدگەرە و دبێژە کو ئەزێ ب تەنا سەرێ خوە ل هەر دەرێ تەڤبگەرم.
مەسەلا ئەم دخوازن بزانن:
ئیدارەیا رۆژئاڤا دێ هەلوەستەکی کوردستانی نیشان بدە؟ ل شوونا ئاخافتنێن ئیدۆلۆژیکێن پووچ و ل شوونا بەرژەوەندیێن پارتیان، دێ بەرژەوەندیێن کوردان ل بەر چاڤان بێن گرتن؟
