د نوکە دا، دیمەنێ سیاسی یێ هەرێمی ل سەر ریتما وەرچەرخانێن مەزن دلڤیت، ئەڤ گوهۆڕینە نە ب هاوار و قیریایه، بەلکو د ناڤ وورده‌كارییان دا و ب دزیڤە دەرباز دبن.
ل بەغدا، هەلبژارتن تەنێ وەک پرۆسەیەکا یاسایی دهێنە ئێکلا کرن و دەرگەهی ل بەر بازارێن سیاسی ڤەدکەن نە ل بەر بەرنامەیێن نشتیمانی.
ل ترکیا، گوهۆڕینێن ناڤخۆیی وه‌سا کرینە کو هەڤڕکییا کورد و ترکان پتر نێزیکی پێناسەکرنەکا نوی بیت، نەکو بەرەف دوماهیێ بچیت.
سووریا ژی د ناڤ ڤەگوهاستنەکا سیاسی یا لڤلڤوك دا دژیت، ل وێرێ پرسیارا دەولەتێ ل گەل پرسیارا چەکی و نوونەرایەتیێ کەفتینە د ناڤ هەڤڕکییەکا دژوار دا.
د ڤێ ناڤبەرێ دا، دۆسەیا ئێرانی وەک پێکهاتەیەکا پالهپهستۆ یا بەردەوام ئامادەیە، بێی کو ببیتە بوویەرەکا ڕۆژانە یا ب دەنگ و هەرا.
د ساتێن ب ڤی ڕەنگی دا، گرانی و سەنگا هێزێن کوردی زێدە دبیت، بۆچی؟
ژ بەر کو جەوهەرێ سیستەمێ ئیراقێ ب ڕووخسار تەوافوق و لێکهاتنە، لێ د ناڤەڕۆکێ دا هەڤڕکی یە.
هەر کوتلەیەکا بشێت تەرازوییا هەڤپەیمانییا حکوومەتێ ب لایەکی دا بشکێنیت، ئەو خودان شیانە کو مەرجێن خۆ بسەپینیت، یان ژی ب کێمی ڕێ ل بەر مەرجێن لایەنێن دی بگریت.
ل سووریا، ڤەگوهاستنا سیاسی هێشتا واتەیا دەولەتبوونێ ب خۆ ئه‌زموون دکەت.
دەولەت تەنێ ب دانپێدانا نێڤدەولەتی ئاڤا نابیت، بەلکو ستوینا وێ یا سەرەکى قۆرخکرنا ڕەوا یا هێزێ یە ل سەر ئەردێ خۆ.
ل ڤێرە، گرێکا کوردی یا سووری دکەڤیتە ناڤ جەرگێ ئەزموونێ، پرسیارا هێزێن سووریایا دیموکرات (HSD) نە تەنێ پرسیارا تێکەلکرنەکا ئیداری یە د ناڤ سوپایەکێ نوی دا، به‌لكو پرسیارەکا کویر یا فەلسەفی یە دەربارەی گەرەنتییان، هەر تێکەلکرنەک بێی گەرەنتیێن دەستووری و مافێن ڕۆهن، ب ڕامانا چەکدانانێ دهێت ژ لایەکی ڤە. هەروەسا، هەر ڕەتکرنەکا تێکەلکرنێ بێی ئاسۆیەکێ سیاسی یێ گەش، دێ بیتە ئەگەرێ گۆشەگیرییەکا دەمدرێژ کو جڤاکی ژ هێز دئێخیت.
لەورا، هەڤسەنگی نە تەنێ د ناڤبەرا دو چەکان دایە، بەلکو د ناڤبەرا دو ترسان دایە:
ترسا کوردان ژ ناڤچوون و بەرزەبوونێ پشتی دانا وان هەمی قوربانییان.
ترسا دەولەتا نوی یا سووریێ و ل پشت وێ هێزێن هەرێمی ژ ئاڤابوونا کیانەکێ چەکدارێ سەربخۆ کو ببیتە دەرگەهێ دابەشبوونێ یان فیدرالییەکا نە ل سەر لهەڤهاتی.
ل تركیا، وەرچەرخانا هەری گرنگ نە لێدوانەکا دەمکی یە، بەلکو ڤەگوهاستنا هێدی-هێدی یە ژ مەنتیقێ تونەکرنا ئەمنی بۆ مەنتیقێ یاساییکرنا پرۆسەیا سیاسی. ئاخفتن ل سەر چارچۆڤەیێن یاسایی بۆ ئاشتیێ نیشانا تێگەهشتنەکا درەنگمایی یە کو دبێژیت: شەڕێ چەکداری تەنێ ب گۆتاران ناهێتە پێچان و دۆزا کوردی تەنێ ب ڕێکارێن ئەمنی ناهێتە بڕێڤەبرن.
لێ بەلێ، هەر پرۆسەیەکا چەکدانانێ یان ڤەکێشانێ یا پەکەکێ، دێ ڤالاهییەکا سیاسی و ئەخلاقی دروست کەت کو دڤێت بهێتە پڕکرن، چونکی مێژوو ڤالاهییێ قەبوول ناکەت.
ئەگەر چەک بێدەنگ ببیت و مەزلوومیەت بێی سیاسەتەکا ژیر بمینیت، دێ مەزلوومیەت ب ڕەنگەکێ دی زڤریت، ڕەنگەکێ دژوارتر و پارچەبووییتر.
لێ ئەگەر چەکدانان ل گەل ڤەگوهاستنەکا گەهشتی بەرەو سیاسەتێ و مافێن وەلاتیبوونێ ڤە بیت، هینگێ ئەو دشێت ببیتە دەستکەفت هەم بۆ کوردان و هەم بۆ تركیا، نە تەنێ گوهۆڕینا چەپەران.
دۆسەیا سووری ژ هەمیان هەستیارترە، ژ بەر کو هەر بوویەرەکا ئەمنی یا مەزن ل وێرێ دشێت زوو کارتان تێکڤە بدەت.
هێرشێن ل سەر هێزێن ئەمریکی و گەفێن تۆلڤەکرنێ تینن بیرا مە کو باکوورێ سووریێ نە گۆڕەپانا پشتی شەڕی یە، بەلکو گۆڕەپانا ناڤبەرا دو شەڕانە.
ل ڤان دەڤەران، گەلەک جاران کورد باج و خەرجییا هەژاندنا هەڤسەنگیێن نێڤدەولەتی ددەن، تەڤی کو ئەو نە لایەنەکێ ڕاستەوخۆ بن د بوویەرێ دا، ژ بەر کو ئەو ل سەر هێلا گەرم یا بەرژەوەندیێن ئەمریکا، تركیا، سووریا، ڕووسیا و ئیرانێ ڕادوەستن.
لەورا، خواندنا بوویەران دڤێت خواندنەکا بونیادی بیت نە سۆزەکی، هەر شۆکەکا ئەمنی دبیت کو ببیتە ئەگەرێ ڤەکێشانێ یان لێهاتنێن بن مێزێ، و ئەڤە هەمی ڕاستەوخۆ باندۆرێ ل سەر هەبوون و دەستکەفتێن کوردان دکەن.
ل ئیرانێ، دبیت هەر ڕۆژ مانشێتێن مەزن دەربارەی کوردان دەرنەکەڤن، لێ پرسیارا کوردی ل وێرێ وەک بزاڤه‌كا بن ئەرد تەڤدگەریت، ئەڤ پرسە گرێدایی سروشتێ دەولەتا ناڤەندی، هەستیارییا سنۆران و کویراتییا کەلتووری یا کوردانە.
ستراتیژییا هەری ژیر ل ڤێرە نە چاڤەڕێکرنا بوویەرێ یە، بەلکو ئاڤاکرنا تۆڕێن یاسایی و میدیایی یە کو بشێن د ساتێ گونجای دا دەلیڤێ بکاربینن، چونکی ل ئیرانێ دەلیڤە پڕ جاران ژ نیشکەکێ ڤە دهێن و زوو دهێنە گرتن.
پەکەکە ژ تڤەنگێ بەرەو ڕێیەکا سیاسی یا دژوار ڤە دچیت، سووریا ل شێوەیێ دەولەتەکا نوی دگەڕیت و کورد ل وێرێ ل سیگۆرتەیێ دگەڕن نە ل وێنەیان، ئیراق کەفتییە بازاڕێ هەڤپەیمانییان و کورد خودان گرانییەکا وه‌سا نە کو دڤێت وەرگێڕنە سەر مافێن جێبەجێکری، و ئیران وەک گۆڕەپانەکا پالهپهستۆ یا دەمدرێژ دمینیت.
