شەیخموس ئۆزەنگن
ھەڤبەندی، ئەڤ دەمەک درێژە کو خەباتێن خوەیێن ئامادەکاری و رێکخستنێ دمەشاند. پشتی دانوستاندنێن بەرفرەھ، نیقاشێن کوور و رێکخستنا چەند کۆنفەرانسێن گرینگ، د 7ێ مژدارا 2026ێ دە دامەزراندنا خوە ب فەرمی راگهاند. د راگهاندنا خوە دە، ئەڤ تفاق، کو ژ گەلەک ئالییێن کورد و کوردستانی پێک تێ، وەکی “تفاقەک ستراتەژیک” ھات بناڤکرن.
ڤێ گاڤا نوو، ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کورد و کوردستانێ، مۆدێلەکا نوو و پێڤاژۆیەکا نوو دەرخست بەر مە. ھەر کوردێ کو خوەدی ھەست و رامانێن نەتەوەیییە، خوە د ناڤ ڤێ پرۆگرامێ دە دیت و پشتگری دا ڤێ مۆدێلا نوو. ھەڤبەندی، وەکی دەنگ و ھێزەکا نوو، ھێڤیەکا نوو ژ بۆ یەکتیا کوردان و بەرخوەدانا ل ھەمبەر داگیرکەریێ ئافراند.
لێ د دەمژمێرێن دەستپێکێ یێن راگهاندنا کۆنفەرانسێ دە، سازیێن کور و رایا دەولەتا ترک و دەڤشیرمەیێن وێ، ب زمانەکی تەھدیتکار، بقرێژ و نیژادپەرەستی ئێریشی ھەڤبەندییێ کرن. وان گازی دادوەر و والییێن خوەیێن کۆلۆنیال کرن و دەست ب نیژادپەرەستیا خوەیا کەڤنەشۆپی کرن.
ئەڤ سەد سالن کو ئەم کورد و دەولەتا ترک رووبروویی ھەڤن. د دیرۆکا ڤان سەد سالێن رەش دە، ملەتێ کورد د سیاسەتا بەربەرا ڤێ دەولەتێ دە رووبروویی گەلەک تەجرووبە و پێڤاژۆیێن جینۆسایدکار بوویە. یەکەمین و ھەری گرینگ تەجرووبەیا کو مە ژ ڤێ دەولەتێ گرت، ئەڤە: ژ بۆ کورد و کوردستانێ، د چ پێڤاژۆیان دە، دەولەتا ترک نەبوویە و نابە دەولەتا کوردان. یاسا قەت نەھاتیە بکارئانین و کورد رووبروویی یاسایێن دەولەتێ یان ژی ناڤنەتەوەیی نەبوونە. ھەر گاڤا کو کوردان ئاڤێتیە، ل ھەمبەر خوە پۆلیس، ھێزێن پارامیلیتەر، ئیستیخبارات و نیژادپەرەستیا ترک دیتیە. رێیا توندوتیژیێ، تەرۆریزەکرنێ، کوشتنێ، زندانکرنێ و تەھدیدان ھەر دەم ھاتیە مەشاندن.
ژ ئالیەکی ڤە، بەحسا “پێڤاژۆیەکا نوو”، “ترکیەیەکا بێتەرۆر” و “ئاشت”یێ تێ کرن. ژ ئالییەکی دە ل ئیمرالیێ “سەکرەتەریا” و دەزگەھێن نوو ئاڤا دکن، لگەل ئۆجالان و ھەڤالبەندێن وی دئاخڤن و دخوازن کوردان “ئەنتەگرە” بکن، بحەلینن و بکن ترک؛ ژ ئالیێ دن ڤە ژی، ب دەستپێکا سبەھێ رە دگرن سەر مالێن کوردپەروەران و ب دەھان مالباتێن کوردپەروەر دخن ناڤ ئۆپەراسیۆنێن تەرۆریزەکرنێ و زەختێ.
د ڤر دە پر زەلال دیار دبە کو دەولەتا ترک، ژ بۆ سیاسەتێ کو ل سەر کوردان دمەشینە بگھێژە ئارمانجا خوە، ناخوازە کو دەنگەکی جودا، ھێزەکا جووداخواز و سەربخوە دەرکەڤە ھۆلێ. د ناڤا چەند رۆژان دە بریارا تەرۆریزەکرن و ئۆپەراسیۆنان دا! دادگەھێن داگیرکاریێن ل کوردستانێ، دادوەر و والییێن کۆلۆنیێ خستن دەورێ و دەست ب ئێریشان کرن.
ئەڤ نە تشتەکی نوویە. ئەم دەولەتا ترک، سیاسەتا ڤێ دەولەتێ و “یاسایا” وێ باش ناس دکین. ئەم دزانین کو ھەتا کوردستان د بن لنگێ داگیرکاران دە بە، دەولەتا ترک قەت دەمۆکراتیزە نابە، یاسا نایێ بکارئانین و ئەم کورد ھەر رووبروویی ئێریشێن پۆلیس، دەزگەھێن تاری و پارامیلیتەر و ب کوشتن و زیندانکرنێ دێ هێین تەھدیدکرن. ئەڤ پر دیارە و پێدڤیاتیا وێ ب تەۆریێن کوور نینە.
ئەم کوردن و کوردستان وەلاتێ مەیە. دەولەتا ترک وەلاتێ مە داگیر کریە و ھەموو مافێن مە بنپێ کرینە. ئەم دۆزا ملەتێ خوە و وەلاتێ خوە دمەشینن. ت ھێڤیا مە ژ دەولەتا ترک کو مافێ مە بدە مە تنەیە. ئەم دەزگەھ و میکانیزمایێن خوەیێن تەمسیل و بریاردانێ ب خوە ئاڤا دکین و دەردکەڤین ھەمبەر داگیرکەریا ڤێ دەولەتا بەربەر. ئەم دۆزا مافێ خوە و ئاخا خوە دمەشینین. ملەتێ کورد قەت ژ ڤی مافی خوە خۆش نابیت.
ترسا راستین یا دەولەتا ترک، مەترسیا وێ، د ڤان چەند ھەڤۆکان دەیە؛ نە د “تەرۆر” و تشتەکی دن دەیە. تەڤگەرەک کو تەنێ دەھ رۆژا داخویانی دایە و ژ داخویانیێ پێ ڤە چ بانگەکا دن یا وێ تنەیە، چاوا دبە کو دەولەتا ترک ب ھەزاران ھێزێن پارامیلیتەر ل سەر مالێن ب دەھان باژاران بگرە؟
د ڤر دە پر زەلال تێ دیتن کو دەردێ دەولەتا ترک نە “تەرۆر”ە و نە ژی “ھێزا چەکدار”ە. دەردێ وێ، دەشیفرەکرنا پلان و پرۆژەیێن دەولەتێیە، کو ب ھەڤالبەندێن خوە رە ل سەر کوردان دمەشینە. ھەڤبەندی ئەڤ رۆل گرت سەر خوە.
ل ھەمبەر کوردان، کەنگی یاسا ھاتیە بکارئانین؟
د ھەر ھەولدانا کوردان دە، دەزگەھێن دەولەتێ یێن کو دەرکەتنە بەر مە، پۆلیس، میلیتاریزما دەولەتێ، دادوەریا لەشکەری و زیندانن. ھەتا کو کوردستان د بن لنگێ داگیرکەران دە بە ژی، ئەو سیاسەت دێ بەردەوام بە.
ئەم کورد، د ڤێ زانینێ دە نە کو ھەتا ملەتێ کورد ل سەر ئاخا خوە دەستھلاتداریا خوە و میکانیزمایێن خوە ئاڤا نەکە و مافێ خوە ب دەست نەخە، دەولەتا ترک ژی بەربەرییا خوە، نیژادپەرەستیا خوە و ئینکارا خوە دێ بدۆمینە.