پەڤچوونێن کو د 7ێ ڤێ مههێ دا ل تاخێن ئەشرەفیێ و شێخ مەقسوود دەست پێ کرین، ب داخویانیەکێ د دهمژمێرێن سپێدههییا رۆژا 11 مەهێ دا ب داوی بوون. د 4 رۆژێن شەر دا، کوردێن ل هەردو تاخان کۆچبەر بوون و راستی ئێرشێن هۆڤانە هاتن. کور و کەچێن گەلێ کورد بەرخوەدانەکا مەزن نیشان دان و شەهید کەتن. ئەم ب رێزداری ل بەر ڤان شەهیدان و قەهرەمانییا گەل بەژنا خوە دتەوینین.
کوردان ل شێخ مەقسوود و ئەشرەفیێ بەرخوەدانەکا مەزن نیشان دان. پشتگرییا ڤێ بەرخوەدانێ ههم ژ بۆ کوردبوونێ و هەم ژی ژ بۆ مرۆڤبوونێ مهرجه. ڤیدیۆیێن دل ب ئێش یێن د مەدیایێ دا، رهفتارا نەمرۆڤانە یا چەتەیێن سووریێ، ئهم هەموو پر شۆک کرین و رهوشهكا پر هەستیار ئافراند. لێبەلێ، قەهرەمانییا جوانان و گەل نهشێت شاشیێن ستراتیژی یێن رێڤەبەرییا لەشکەری و سیاسی ڤهشێریت.
ل حهلهبێ شاشیێن ستراتیژی یێن مەزن هەنە، هەم ژ هێلا لەشکەری ڤە و هەم ژی ژ هێلا سیاسی ڤە
رێڤەبەرییا رۆژئاڤا ژ سالا 2014ێ ل گهل ئەمەریکا پهیوهندیێن دۆستانە هەنە و پر باش دزانیت کو ئەمەریکا پهیوهندیێن خوە یێن ل گهل ترکیەیێ ژ بۆ رۆژئاڤا فەدا ناکەت. مە ئەڤ یەک ل عەفرینێ و سەرێ کانیێ ب زەلالی دیت و هەروهها ل تلرفعهتێ و د دەما ڤهكێشانا ژ منبجێ دا ژی هاتە دیتن.
ڤهكێشانا رێڤەبەرییا خوەسەر یا رۆژئاڤا و هێزێن ههسهدێ-یهپهگێ ژ حهلهبێ پرۆژەیەک بوو كو ژ ئالیێ ئەمەریکا ڤە هاتبوو پشتگریکرن. واته ههسهدێ پر باش دزانی کو ئەو چ پشتهڤانیهكێ د شەرێ حهلهبێ دا ژ هەڤپەمانییا رۆژئاڤا وهرناگریت. ژ بەر ڤێ یەکێ، ههسهده دێ ل حهلهبێ ب تەنێ شەری كهت. و د داویێ دا، ئەو دێ ژێ هێته دەرێخستن. ژ بەر ڤێ یەکێ بۆچی د سهر زانینا ڤێ راستییێ را ئهوێ بریارا شهری دا؟
بریارا کو ل بەرخوە بدهن ژ پهكهكێ هات
ل گۆری ئاگاهیێن کو مە هەنە، د سەرهدانا مهزلووم عهبدی یا شامێ یا 4ێ ڤێ مههێ دا، ب وی هاته گۆتن، «یان دەرکەڤن، یان ئەم دێ ئێریشێ كهین». مهزلووم عهبدی دخواست رێڤەبەرییا رۆژئاڤا كۆم بكهت دا کو بریارەکا ههڤپشك بهێته دان. د كۆمبوونێ دا، کۆمەک کو ئیلهام ئەحمەد ژی د ناڤ دا بوو گۆت: «وەرن دا ئەم ژ حهلهبێ دهركهڤین و ژ شهری دوور بسەکنین».
سەرۆکاتییا نها یا پهكهكێ یا هلوەشاندی، ئهوا ب «قەندیل» دهێته ناڤ كرن، ئەڤ یەک قەبوول نەکر. ژ بۆ کو دەستێ خوە ل هەمبەر ترکیێ بهێز بكهن و پەیامەکێ بهنێرن، وان بریارا «بەرخوەدانێ» ژ بۆ تاخێن شێخ مەقسوود و ئەشرەفیێ دان. پهكهكه ل رۆژئاڤا خودان دەزگەهەکێ ب ناڤێ کۆردیناسیۆنا پهكهكێ یا رۆژئاڤا و رۆژهلاتا ناڤینە. ناڤێ وێ نها کۆردیناسیۆنا تەڤگەرا ئاپۆیی یه و ئەڤ کۆردیناسیۆنه ژ ئالیێ «موزهفهر ئایاتا، باهۆز ئەردال، و ئالدار خهلیل» ڤە دهێتە برێڤهبرن.
کۆردیناسیۆنا ئاپۆیی بریارا قەندیلێ فەرز کر، و ژ بەر کو رێڤەبەرییا خوەسەر یا رۆژئاڤا نهشێت ل هەمبەر ڤی گرووپی راوهستیت، بریارا بەرخوەدانێ هاته دان.
د سالا 2019ێ دا، د دەما ئۆپەراسیۆنا دەولەتا ترک یا ل سهر گرێ سپی، پهكهكێ دیسا داخوازا «بەرخوەدان، نەهێلن خهلك بچیت» فەرز کر. مهزلووم عهبدی، ب تەنێ ئینسیاتیف گرت سەر خوە، خهلك پاشڤەكێشا و رێ ل کۆمکوژییەکا مەزن گرت. پێدڤی بوو ڤێ جارێ ژی وی هەمان تشت كربا.
شەرێ 4 رۆژی بوو ئهگهرێ زیانێن گران. زێدەتری 100 شەهید، ئێخسیر، بریندار و 300 هەزار کەسێن پەنابەر. مرۆڤان مالێن کو ب سالان ب زەحمەتی ئاڤا کربوون بهرزه کرن، کارێن خوە بهرزه كرن و نێزیکی 400 ههزار کوردان ل ههردو تاخان تووشی هلوەشینەکا گران یا ئابۆری، جڤاکی و دەرۆنی بوون. ئەڤ رەوشه، کو ئەم دشێین وەکی «شكهستنا ئەشرەفیە و شێخ مهقسوود» ب ناڤ بکهین، ب راستی كارتێكرن ل هەموو کوردان کرییە.
واته، پهكهكێ دیسا گەل كره قوربانی دا کو پەیامەکێ بۆ دەولەتا ترک بهنێریت، و رەوشەکا ژ تراژیدییا شەرێ خەندەکان خەرابتر و گرانتر ل حهلهبێ چێبوو.
ههسهده و یهپهگه بەرپرسیارێن ئەنجامانه
ئیدیعایا کو ههسهدێ پشتگری بۆ ههردو تاخان نههنارتیه و تەنێ هێزێن سڤیل-ئاساییشێ ل بەر خوە داینە، ب تەڤاهی راستیێ نیشان نادەت. هەر چەنده ههسهدێ و یهپهگێ ب فەرمی بەشداری پەڤچوونێن ل هەر دو تاخان نهكر ژی، لێ هەردو هێز بەرپرسیارێن ڤێ رەوشا لەشکەری نە.
ل جهەکێ وەک حهلهبێ، ل دو تاخان شەرێ كۆلانان هاته کرن. د 5 دهمژمێران دا ههردو تاخ هاتنه دۆرپێچکرن و پەڤچوونێن دژوار چێبوون. ئەڤ هەردو تاخه ئهوه دهڤهرن کو د سالا 2012ێ دا دەستهلاتدارییا خوەسەر لێ هاتبوو راگهاندن. ئانكو، ئەو تام 13 سالان ژ ئالیێ رێڤەبەرییا رۆژئاڤا و ههسهدێ ڤە دهاتنە برێڤەبرن. ژ بەر ڤێ یەکێ، ما خەندەک و تۆنێلێن بن عەرد نههاتبوونه کۆلان، کو رێ دایە چەتەیان د 4 رۆژان دا بشێن بکەڤنه د ههردو تاخان دا؟ جوانێن د هێزێن ئاساییشێ دا نەچار مان کو ب چالاکییێن فەدایی ل بەر خوە بدهن. وان ب تەقاندنا لاشێن خوە قەهرەمانییا خوە نیشان دان، لێ گهلێ كورد دڤێت لێپرسینێ ل گهل وان بكهت یێن ئهڤ جوانه مهحكوومی ڤێ ئهنجامێ كرین.
