عهبدوللا ئۆجالان: ژ بۆ ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیک، پێدڤی ب قانوونێن ئاشتیێ هەیە
رێبەرێ پهكهكێ عهبدوللا ئۆجالان ب بۆنەیا سالڤەگەرا یەکەم یا “بانگا ئاشتی و جڤاکا دەمۆکراتیک” پەیامەکە نوو وەشاند. ئۆجالان د پەیاما خوە دە بال کشاند سەر گرنگیا گوهەرتنا قۆناغا سیاسی و راگهاند: “ژ بۆ ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیک، پێدڤی ب قانوونێن ئاشتیێ هەیە.”
پارتیا وەکهەڤی و دەمۆکراسیێ یا گەلان (دەم پارتی) و ئەندامێن شاندەیا ئیمرالیێ، ب بۆنەیا سالڤەگەرا یەکەمین یا بانگا ئاشتی و جڤاکا دەمۆکراتیکا 27ێ سباتێ یا رێبەرێ پهكهكێ عهبدوللا ئۆجالان، ل ئەنقەرەیێ جڤینا چاپەمەنیێ ل دار خست. د داخویانیێ دە پەیاما نوو یا عهبدوللا ئۆجالانا تێکلداری پێڤاژۆیا ئاشتیێ هاتە خوەندن. پەیام، ب زمانێن کوردی، ترکی، عەرەبی و ئنگلیزی هاتە پارڤەکرن. کوردییا داخویانیێ ژ ڤەیسی ئاکتاش هات خوەندن.
ڤەیسی ئاکتاش، گۆت کو شاندەیا ئیمرالیێ یا دەم پارتیێ د 16ێ سباتا 2026ان دە ل ئیمرالیێ هەڤدیتنەک پێک ئانی و پەیاما عهبدوللا ئۆجالان یا ب رێیا شاندەیێ شاندی خوەند.
پەیاما عهبدوللا ئۆجالان وهایە:
«بانگا مە یا 27ێ سباتا 2025ان، بەیانا وێیە کو ل جهێ کو سیاسەتا دەمۆکراتیک ب جهـ دبە چەک واتەیا خوە وندا دکە و بەیانەکە ئەشکەرەیە کو سیاسەت هاتیە تەرجیحکرن و تەمامکرنا رێگەزانە. مە ب ئیرادە و پراتیکا یەکئالی ب ئاوایەکی بنگەهین سەردەما سەرهلدانا نەیینی دەرباس کر. پێڤاژۆیا بهووری شیان و هێزا مە یا دانووستاندنێ ئیسپات کریە و ئەم دکارن رێ ل بەر ڤەگوهەستنا ژ سیاسەتا توندوتووژی و پارچەکرنێ بۆ سیاسەتا دەمۆکراتیک و ئەنتەگراسیۆنێ ڤەکن. بانگەوازی، کۆنفەرانس و کۆنگرەیێن مە ژ بۆ ڤێ ئارمانجێ بوون. بریارێن رێخستنێ یێن ژ بۆ فەسخ و بداویکرنا ستراتەژیا تێکۆشینا چەکداری نە تەنێ رەدکرنا فەرمی و پراتیکی یا توندوتووژیێ، لێ د هەمان دەمێ دە ڤەگوهەرینەکە دەروونی بەر ب رێیەکە سیاسی ڤە ژی نیشان دا. ئەڤ یەک د هەمان دەمێ دە ئیلانکرنا لهەڤهاتنا دەروونی ب کۆمارێ رە بوو.
سڕی سورەییا ئۆندەر ب حەسرەتەکە مەزن ب بیر تینم
ئەز ئیرادەیا برێز ئەردۆگان، بانگا برێز باخچهلی، تەڤکاریا برێز ئۆزەل و هەولدانێن هەموو کەس و سازیێن دن یێن سیاسی، جڤاکی و سڤیلێن کو سالا بۆری ب ئاوایەکی ئەرێنی بەشداری پێڤاژۆیێ بوونە، گەلەکی گرینگ دبینم. و ئەز ب تایبەتی هەڤالێ مە سڕی سورەییا جارەکە دن ب رێز و حەسرەتەکە مەزن ب بیر تینم.
دیالەکتیکا تێکلیێن کورد و ترکان
ترک بێیی کورد، کورد ژی بێیی ترک نابن. ئەڤ دیالەکتیکا تێکلیێ خوەدی کارەکتەرەکە دیرۆکی یا رەسەنە. نڤیسێن بنگەهین یێن د پێڤاژۆیا دامەزراندنا کۆمارێ دە یەکیتیا ترک و کوردان نیشان ددان. بانگا مە یا 27ێ سباتێ هەولدانەکە ژ بۆ ڤەژاندنا وی روحێ یەکتیێ و داخوازا کۆمارا دەمۆکراتیک. مە ئارمانج کر کو ئەم مەکانیزمایا خوین و پەڤچوونێ بشکینن. ل شوونا کو ئەم دیرۆکیبوون، جدیبوون و ریسکێن پۆتانسیەلێن پرسگرێکێ ببینن، کو ئەم ل گۆری بەرژەوەندیێن سیاسییێن دەمکورت و تەنگ تەڤبگەرن ئەڤ دێ مە هەموویان قەلس بکە. هەولدانا دۆماندنا ئینکار و سەرهلدانێ، هەولدانا دۆماندنا نەلرێتیا هەری مەزنە. ئەم ئاستەنگیێن ل پێشیا یەکتیێ ژ هۆلێ رادکن کو د دوسەد سالێن داوی دە هات خوەستن کو ئەڤ یەکتی بێ بەرەڤاژیکرن، ئەم شەرتێن حقووقا یەکتیێ پێک تینن. ئەم دخوازن نیقاش بکن بێ کا ئەمێ چاوا بێن جەم هەڤ و ژیانا ب هەڤ رە ئاڤا بکن.
دڤێ ئەم دەرباسی قۆناغا ئەرێنی ببن
نها دڤێ ئەم ژ قۆناغا نەیینی دەرباسی قۆناغا ئەرێنی یا ئاڤاکرنێ ببن. رێ ل بەر سەردەم و ستراتەژیەکە نوو یا سیاسەتێ ڤەدبە. ئارمانجا مە ئەوە کو ئەم سەردەما سیاسەتا توندووتیژیێ ب داوی بکن و پێڤاژۆیەک ل سەر بنگەها جڤاکا دەمۆکراتیک و سەروەرییا حقووقێ ڤەکن. ئەم هەموو بەشێن جڤاکێ ڤەدخوینن کو د ڤی واری دە دەرفەتان بئافرینن و بەرپرسیاریێ بگرن سەر ملێ خوە.
دڤێ دەولەت بەرسڤێ بدە ڤەگوهەرینا دەمۆکراتیک
جڤاکا دەمۆکراتیک، لهەڤکرنا دەمۆکراتیک و ئەنتەگراسیۆن بنگەهێن هشمەندیا قۆناغا ئەرێنینە. قۆناغا ئەرێنی رێبازێن تێکۆشینێ یێن زۆرێ و توندوتووژی ڤەدەر دکە. ئارمانجا ئاڤاکرنا ئەرێنی، نە دەستەسەرکرنا تو سازی یان ئاڤاهیەکێ یە، ئارمانج ئەوە کو هەر کەس د جڤاکێ دە بکاربە بەرپرسیاریێ بستینە و بەشداری ئاڤاکرنا جڤاکی ببە. ئارمانج ئەوە کو ئاڤاکرن ب هەڤ رە و د ناڤ جڤاکێ دە پێک وەرە. کۆمێن بندەست، کۆمێن ئەتنیکی، کۆمێن ئۆلی و چاندی دکارن ب تێکۆشینا دەمۆکراتیکا دۆمدار و رێخستنکری خوەدی ل ئافرینێن خوە دەرکەڤن. د ڤێ پێڤاژۆیێ دە پر گرینگە کو دەولەت بەرسڤێ بدە ڤەگوهەرینا دەمۆکراتیک.
ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیک ب قاسی دەستپێکا کۆمارێ گرینگە
ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیک ب کێمانی ب قاسی دەستپێکا کۆمارێ گرینگە. ئەو بانگەکە کو ب قاسی وێ واتە، سبەرۆژ و ب پۆتانسیەلا هێزا خوە هەبوون و دەولەمەندیێ دحەوینە. د بنگەها وێ دە مۆدەلا جڤاکا دەمۆکراتیک هەیە. ئەو ئالتەرناتیفەکە ژ بۆ رێبازێن پارچەکەر ئان ژی رێبازێن ئاسیمیلاسیۆنیستیا بەرەڤاژی. ژ بۆ ڤەگوهەستنا بۆ ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیک پێدڤی ب قانوونێن ئاشتیێ هەیە. چارەسەریا جڤاکا دەمۆکراتیک، ئاڤاکرنا میماری و حقووقەکە د چارچۆڤەیا سیاسی، جڤاکی، ئابۆری و چاندی دە پێشبینی دکە.
ئەم چارەسەریەکە حقووقی دپارێزن
گەلەک پرسگرێک و کریزێن کو ئەم ئیرۆ پێ رە روو ب روو دمینن، ژ بەر نەبوونا حقووقەکە دەمۆکراتیک دەردکەڤن. ئەم د چارچۆڤەیا سیاسەتا دەمۆکراتیک دە چارەسەریەکە حقووقی دپارێزن. پێدڤیا مە ب نێزیکاتیەکێ هەیە کو ژ بۆ جڤاکا دەمۆکراتیک، ژ بۆ دەمۆکراسیێ قادێ چێکە و ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی گارانتیێن حقووقی یێن بهێز ئاڤا بکە.
هەموەلاتیبوون دڤێ نە ل سەر عائیدیەتا نەتەوەیەکێ بە
هەموەلاتیبوون دڤێ ل سەر بنگەها گرێدانا ب دەولەتێ رە چێبە، نە ل سەر عائیدیەتا نەتەوەیەکێ. ئەم هەموەلاتیبوونەکە ئازاد دپارێزن کو ئازادیا ئۆل، نەتەوە و رامانێ ددە پێشیێ. چاوا کو ئۆل و زمان نایێن فەرزکرن، دڤێ نەتەوەبوون ژی نەیێ فەرزکرن. تێکلیا هەموەلاتیبوونێ یا قانوونی، د ناڤ سینۆرێن دەمۆکراتیک دە و ل سەر بنگەها یەکپارچەییا دەولەتێ، مافێ ئیفادەکرن و رێخستنکرنا ب ئازادی یا ناسنامەیا ئۆلی، ئیدەئۆلۆژیک و نەتەوەیی دحەوینە.
ئەم مافێ هەبوونێ یێن هەموو کەسێن راستی نەحەقیێ تێن دپارێزن
ئیرۆ، تو سیستەمەکە رامانێ بێیی کو ل سەر دەمۆکراسیێ ئاڤا ببە نکارە بژی. سەکن و راوەستان، ئالۆزی و کریز دەمکینە؛ د داویێ دە دەمۆکراسی دێ ببە ماییندە. بانگا مە ئارمانج دکە کونە تەنێ ل ترکیەیێ، د هەمان دەمێ دە ل رۆژهلاتا ناڤین ژی چارەسەریان ژ بۆ پرسگرێکا ژیانا هەڤبەش و کریزێن کو ژ بەر وێ چێدبن ببینە. ئەم مافێ هەبوون و خوەئیفادەکرنا ئازاد یا هەموو کەسێن کو راستی نەحەقیان هاتنە دپارێزن.
رۆلا ژنان
ژن، هێزێن جڤاکی یێن پێشەنگن کو تو جڤاک ئان دەولەت وان ل بەر چاڤان نەگرە نکارە هەبوونا خوە بدۆمینە. ئیرۆ، توندیا ناڤمالی، کوشتنا ژنان و زۆرداریا باڤکسالار هەموو، خویانگێن هەمدەمێن ئێرشا دیرۆکینە کو ب کۆلەتیا ژنان دەست پێ کریە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ژن پێکهاتەیا هەری ئازادیخواز و هێزا خورتکرنێ یا ئەنتەگراسیۆنا دەمۆکراتیکن.
دڤێ زمانێ ڤێ سەردەمێ ئۆتۆریتەر نەبە
زمانێ ڤێ سەردەمێ دڤێ سەردەست و ئۆتۆریتەر نەبە. دڤێ ئەم دەرفەت بدن هەر کەسەکی دن کو بکاربە ب ئاوایەکی راست خوە ئیفادە بکە، ب بالداری گوهداری بکە و راستیێن خوە ئیفادە بکە.
پێکهاتنا ڤان خسووسان تەڤان، هەوجەهی ب ئاقلەکی هەڤپارێ ل دژی هەڤ رێزگر هەیە.
سلاڤ و رێز»
