چ ھێز نکارن بەرژەوەندییێن حزبی د سەر بەرژەوەندییێن کوردستانێ رە بگرن!
ئەڤ بوویەرێن کو د ڤان چەند ھەفتەیێن داوی دە (ب تایبەتی د نیسانا 2026ێ دە) ل ئیراق و باشوورێ کوردستانێ روو دانە، د ئاستەک پرسگرێکێن کوورێن سیاسی، ئەولەھی و نەتەوەیی یێن ملەتێ کورد و کوردستانێ دە نە.
1. ھلبژارتنا سەرۆککۆمارێ ئیراقێ (نیسانا 2026ێ) ل گۆر دەستوورا ئیراقێ یا 2005ێ، پۆستێ سەرۆککۆماریێ ب کەڤنەشۆپی (قوۆتا) پارا کوردانە، وەکی بەشەک ژ سیستەما “ھەڤبەش یا نەتەوەیی”یا پشتی 2003ێ. ب سالانە، ئەڤ پۆست د دەستێ یەنەکێ دە بوو. د 11ێ نیسانا 2026ێ دە، پارلامەنتۆیا ئیراقێ، نزار ئامەد (ژ یەنەکێ، بەرێ وەزیرێ ژینگەھێ) وەکی سەرۆککۆمار ھلبژارت (ب 227 دەنگان).
یەنەکێ، ئەڤ پۆست وەکی “پارا خوە” دیت و ب ئالیێن عەرەبی (وەکی چارچۆڤەیا ھەڤبەش و حەشدا شەعبی) رە ل ھەڤ کر، بێیی کو لھەڤکرنەکە ناڤ مالاکورد (د ناڤبەرا پەدەکێ و یەنەکێ و ھێزێن دن دە) چێببە. ئەڤ یەک ل دژی “میکانیزمایا کوردی”یا کەڤنەشۆپییە کو دڤێت نامزەد ژ ھەڤپەیمانا ناڤ مالا کوردان دەرکەڤە.
پەدەکە بەشداری روونشتنێ نەبوو، بایکۆت کر و داخویانیەکا توند دا: “ئەم ڤێ پێڤاژۆیێ ناپەژرینن، کاندید نە ژ چارچۆڤەیا کوردی دەرکەتیە، پۆست پارا ملەتێ کوردە نەیا پارتیەکێ. ئەم لگەل ڤی سەرۆککۆماری ناخەبتن و فراکسیۆنا خوە ژ بۆ شێورمەندیێ ڤەگەرینن ھەرێما کوردستانێ.”
ئەڤ بوویەر نیشان ددە کو یەنەکە ب ئالیێن دەرڤە (عەرەبی و ملیسێن حەشدێ) رە ھەڤکاریێ، دکە دا پۆستێ ب دەست بخە، لێ ئەڤ یەک ئیرادەیا ھەڤپارا ملەتێ کورد بنپێ دکە.
2. گوھەرتنا والییێ کەرکووکێ
کەرکووک باژارەکی کوردستانییە، کو ل گۆری داتایان کورد نێزی %60-70ێ نفووسێ پێک تینن (ھەر چەند دەمۆگرافی ب سالانە تێ گوھەرتن).
مادەیا 140 یا دەستوورا ئیراقێ (بەردەوامیا مادەیا 58ێ یا قانوونا دەمکی) دڤێت “نۆرمالیزەکرن، سەرژمارتن و رەفەراندووم” ل کەرکووک و ھەرێمێن نیقاش ل سەر چێبکە دا ستاتوویا وێ دیار ببە. ئەڤ 20 سالن ئەڤ پێڤاژۆ نایێ پێکانین و دەمۆگرافی تێ گوھەرتن (ب تایبەتی پشتی 2017ێ، دەما کو پشتی رەفەراندووما سەرخوەبوونێ، ھێزێن حەشدا شەعبی ھەرێمێن رزگارکرییێن پێشمەرگەیان کۆنترۆل کرن).
د 16-18ێ نیسانا 2026ێ دە، مەجلیسا پارێزگەھا کەرکووکێ دەستژکارکێشانا والییێ بەرێ (رێبوار تاھا ژ یەنەکێ) قەبوول کر و محەمەد سەمعان (سەرۆکێ ئەنیا ترکمەنی یا ئیراقێ) وەکی والی ھلبژارت. ئەڤە جارا یەکەمە کو پشتی نێزی 100 سالان والی ترکمەنە. ئەڤ ل گۆری “لھەڤکرنەکە تاری یا بن مێزەی بوو” (د ئۆتێلا رەشید یا بەغدایێ دە) د ناڤبەرا یەنەکێ، ئالیێن عەرەبی، حەشدێ و ترکمەنان دە چێبوویە. ترکمەن نێزی %15 نفووسێ نە.
پەدەکێ ئەڤ یەک وەکی “لھەڤکرنەکا قرێژ” و “ل دژی ئیرادەیا گەلێ کەرکووکێ” شەرمەزار کر، گۆت کو ئەوێ “بەشداری روونشتنێن وسا نەبە و ئەو ناپەژرینە”. کوردێن کەرکووکێ ژی ئەڤ بریار پرۆتەستۆ کرن.
ئەڤ بوویەر وەکی بەردەوامیا 2017ێ تێ دیتن: یەنەکێ جارەکە دن لگەل حەشدا شەعبی ل ھەڤ کریە دا باندۆرا کوردان ل کەرکووکێ کێم بکە.
3. ئێریشێن درۆن و مووشەکان یێن حەشدا شەعبی و ئیرانێ ل سەر کوردستانێ
ژ دەستپێکا شەرێ ئەمەریکا-ئیسرایل-ئیرانێ (ب تایبەتی ژ سبات/مژدار 2026ێ ڤە)، ملیسێن حەشدا شەعبی (کو وەکی “بەرخوەدانا ئیسلامی یا ئیراقێ” تەڤدگەرن) و ئیرانێ ب سەدان ئێریشێن درۆنی و مووشەکان ل سەر ھەرێما کوردستانێ کرنە. ھەژمارا ئێریشان ژ 750یان زێدەترە، گەلەک ژ وان ل سەر بارەگەھێن پێشمەرگە، کامپێن پارتیێن رۆژھلاتێ کوردستانێ (وەکی کۆمەلا زەحمەتکێشان/کۆمالە و پەدەکە-ی) و دەڤەرێن سڤیل.
قوربانیێن گرینگ: ب دەھان پێشمەرگە و سڤیل شەهید بوونە یان بریندار بوونە (میناک: 6 پێشمەرگە د ئادارێ دە ل باکورێ ھەولێرێ ھاتنە جانگۆریکرن). ئێریش ل سەر کامپێن ئۆپۆزیسیۆنا ئیرانی ژی ھەبوون.
بوویەرا خەزال مەولان
پێشمەرگەیا ژن یا کۆمەلە:
د ئێریشەکە درۆنی دە بریندار بوو، راکرن نەخوەشخانەیا سلێمانیێ. ل گۆری ئاگاھیان، نەخوەشخانە (د بن باندۆرا یەنەکێ دە) ئەو وەرنەگرت. (ب ھنجەتا “ئەمرێ پۆلیسان”) و وێ جانێ خوە ژدەست دا. مزگەفتێن سلێمانیێ ژی جەنازەیێ وێ نەگرتن (ل گۆری عادەتێن ئیسلامی یێن شوشتنا ژنێ). ئەڤ یەک وەکی بنپێکرنا سۆندا پزیشکی و دژمناتیێ تێ شیرۆڤەکرن.
ئەڤ ئێریش نیشان ددن کو حەشد (کو گەلەک جاران وەکی ئۆفیسا ئیرانێ تەڤدگەرن) کوردستانێ وەکی ئارمانج دبینن، ب تایبەتی کامپێن ئۆپۆزیسیۆنا رۆژھلاتی.
ئەڤ بوویەرە ب ھەڤ رە وێنەیەکی زەلال ددن:
یەنەکێ، د گەلەک مژاران دە ب ئالیێن دژبەرێن کوردان (حەشدا شەعبی، پەکەکێ، ئیران و ھندەک بلۆکێن عەرەبی) رە ھەڤکاریێ دکە، ئەڤ ژی دبە سەدەما پەرچەکرنا “ناڤ مالا کورد” و لاوازکرنا ئیرادەیا نەتەوەیی یا باشوورێ کوردستانێ. پەدەکێ ل ھەمبەر ڤێ یەکێ راوەستیایە و ھەلوەستا خوە وەکی پاراستنا یەکیتیا کوردی و بەرژەوەندیێن ملی نیشان ددە.
ژ ئالیێ مللی ڤە: پۆستێ سەرۆککۆماری و کۆنترۆلا کەرکووکێ نە “پۆستێن پارتیان”ن، لێ مافێن مللەتێ کوردن. گاڤا یەنەکەێ وان وەکی “پارا خوە” دبینە و ب دژمنێن ستراتەژیێ رە (کو دخوازن کوردستانێ لاواز بکن) ل ھەڤ دکە، ئەڤ یەک دبە سەدەما دابەشبوونا سیاسی یا باشوور (ھەولێر و سلێمانی). ئەڤ دابەشبوون دیمۆگرافیا کەرکووکێ دگوھەرە، مادەیا 140 بێ باندۆر دھێلە و ئەولەھیا گشتی لاواز دکە.
ئێریشێن حەشد/ئیرانێ راستەراست ل سەر پێشمەرگە و ئۆپۆزیسیۆنا رۆژھلاتی نە – ئەڤ نیشان ددە کو ئیران کوردستانێ وەکی “خەتەرەکە ئەولەھی” دبینە. مرنا خەزال مەولان نە تەنێ تراژەدیەکە، لێ سەمبۆلا بنپێکرنا ئەخلاقی و سیاسییە: نەخوەشخانەیێن د بن باندۆرا یەنەکێ دە ناخوازن پێشمەرگەیێن بریندار بپارێزن.
ئەنجام ژ بۆ کوردستانێ: ئەڤ رەوش خەتەریا پەرچەکرنا باشوورێ کوردستانێ زێدە دکە و باندۆرا کوردان ل بەغدایێ کێم دکە. یەکیتیا ناڤ مالا کورد (د ناڤبەرا پەدەکێ، یەنەکێ و ئۆپۆزیسیۆنێ دە) ژ بۆ پاراستنا دەستکەفتیێن 1991-2003 و پێشەرۆژا نەتەوەیی پێویستە. د ئاستا ئۆپۆزیسیۆنێ دە ل ھەنبەر ھەڤ راوەستن ژی، نکارن د ئاستا بەرژەوەندییێن مللی یێن ملەتێ کورد و کوردستانێ دە، لگەل دژمنان ل ھەنبەر ھەڤ تەڤبگەرن و زەرارێ بدن بەرژەوەندی و دەستکەڤتنێن ملەتێ کورد. بێیی وێ، دژمن (ئیران، حەشد، ھن ئالیێن بەغدایێ) دێ ھەرێمێن کوردستانی (وەکی کەرکووک، شەنگال) ب ھێسانی کۆنترۆل بکن و ئێریشان بدۆمینن.
ب کورتی، ئەڤ بوویەر ئەشکەرە دکن کو دڤێت کوردێن باشوور ئیرادەیا خوە یا ھەڤپار بپارێزن، ل ھەمبەر دابەشکرنێ راوەستن و ستراتەژیەکە نەتەوەیی یا یەکگرتی پێش بخن. پەدەکە د داخویانیێن خوە دە ڤێ ھەلوەستێ نیشان ددە، لێ چارەسەریا داوی د یەکیتیا ھەموو ئالیێن کوردی دەیە، دا کو بەرژەوەندیێن ملەتێ کورد و کوردستانێ وەرە پاراستن. ئەڤ نە تەنێ پرسگرێکێن پارتیانن، لێ پرسگرێکێن ھەبوونا نەتەوەیی نە.
شەیخموس ئۆززەنگن
