سمکۆ عەبدولعەزیز
ئەو پۆستەرێن سیاسی یێن ئه‌م ل سەر شاشەیێن تەلەفزیۆنان یان د سەر دێڕێن نووچەیان دا دبینین، تنێ توزا هندەک بوویەرێن ژ نیشکەکێڤە و کاتی نە.

 جیهان تژی بوویە ژ چەوانیا ڕاگەهاندنا جەنگان، بەلێ پرسیارا ڕاستەقینە، پرسیارا دەربارەی هندێ کا جەنگ چەوا دهێنە ڕێڤەبرن؟ چ ل پشت پەردەیێن بێدەنگ دهێتە ڤەشارتن؟

ئەگەر ئەم ب چاڤەکێ سار به‌رێخوبده‌ینه‌ دیمەنێ جیۆپۆلیتیک یێ ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست، دێ بینین کو پرەنسیپا سەرەکی یا هێزێن مەزن نەک سەرکەفتنا تەمامە، بەلکو هێلانا رەوشا جێگیرا ململانێ و ڕێگریکرنە ژ دروستبوونا فەزایەکا ڤالا ژ هێزێ.

ئەم ل ناڤەڕاستا رەوشەکا پڕی ئالۆزی یا ڕێکخراو دا دژین، جهەکێ کو تێدا کەس ناخوازیت یێ دی ب تەمامی ژ ناڤ ببەت.

فەلسەفەیا فەرمانڕەوایی ل دەڤەرێ هاتیە گۆهرین بۆ ئامرازێ مۆدێله‌كا هەڤسەنگیێ دروست بكه‌ن کو تێدا لایەن تنێ زیانێ بەلاڤ بکەن بێی کو بگەهنە خاڵا مرنێ.

ئەمریکا و هێزێن هەرێمی وەک تورکیا و وەلاتێن کەنداڤی، باش دزانن کو هەرەفینا بنیاتی یا بلۆکەکێ سیاسی وەک ئیرانێ، دێ جیهانێ ڕووبەڕووی شەپۆلەکا نوو یا وجوودی کەت، کو تێدا سنوور و ناسنامە دێ ل ژێر پیێن تێکچوونێدا هێنە پانکرن. ژبەر هندێ سیاسەتا دەولەتێن زلهێز نە ل سەر بنەمایێ ئەخلاقێ جەنگی، بەلکو ل سەر هزرکرنا ڕیاڵپۆلیتیک  ئاڤا بوویە: پاراستنا دوژمنەکێ لاواز هەردەم باشترە ژ ڕووبەڕووبوونا فەوزایەکا بێ دایک و باب.

د ڤێ گۆڕەپانا مەزن دا، عیراق و کێشەیا کوردی وەک دەربرینێن جەوهەری یێن ڤێ هەڤسەنگییا له‌رزۆک دەردکەڤن. د دەمەکێ دا کو چاڤێن میدیایێ د چنە سەر تەنگاڤا هورمز و رێڕەوێن ئاڤێ، لێ چەقێ ئێمناهییا ڕاستەقینە د خوینا کێشەیێن ناڤخۆیی یێن عیراقێ دا لێدەدەت. عیراق نە تنێ جۆگرافیایەکا جەنگی یە، بەلکو گۆڕەپانا سێبەرانە، کو تێدا چەمکێ “سەروەرییا دەولەتێ” هێدی هێدی دناڤ ململانێیا چەک و ئابوورێ دۆسیێن دارایی دا وندابیت.

هه‌ر دەستدرێژیەک یان لێدانەکا نەپێشبینیکری ل سەر ڤی ئەردی، دشێت ببیتە پەتیلا ئاگرێ جەنگەکێ هەرێمی یێ گشتگیر.

ژ لایەکێ دی ڤە، ناسنامەیا کوردی د دۆسیێن هەواڵگری و ڤه‌شارتیدا وەک زمانێ پاراستنا هاوکێشەیان دهێتە خوێندن، نەک وەک پرۆژەیەکێ خاوەن سەروەری. هێزێن نێودەولەتی پێگەهێ کوردی وەک کەرەستەیەکێ تاکتیکی بۆ فرێدان و کێشانا سنوورێن فشارێ ل دژی پایتەختێن ناوەندی بکار دئینن.

 تێڕوانینا تورکیا بۆ قۆناغا پشتی ئیرانێ ژی ژ ڤێ خاڵێ سەرچاوەى وه‌ردگریت، ترس ژ دروستبوونا بۆشاییەکێ کو تێدا جۆگرافیایەکا نەتەوەیی یا تێکەڵ سه‌رهلده‌ت.

لڤێرەدا ئابوور و تۆرێن وزێ وەک رها ڕاستەقینە یا ململانێیێ دهێنە پێش، چونکی ئەگەر چەک گوتارا گەرم کەن، غاز و کارەبا بڕیارا ڕاگرتنا جەنگی ددەن.

دەرەنجام، ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست نە بەرەڤ ئاشتیەکا ئەفلاتۆنی دچیت و نە ژی بەرەڤ شەڕەکێ داوی هێنەر، ئەم د ناڤ زڤروكه‌كا دینامیک یا هەڤسەنگیەکا بشەوق دا دژین، کو تێدا هێزێن مەزن وەک ئەندازیارێن قەيرانی ڕەفتارێ دکەن. مانەڤا د ڤێ دۆخێ دا پێتڤى ب ڤەخواندنەکا بەردەوام هەیە، چونکی تێرمۆمەترا ڕاستەقینە هەمیشە ل ناڤ عیراقێ و دۆسییا کوردی دا دكه‌لیت و هەر گۆهرینەک د ئه‌ندازه‌یا ڤان هەردوو دۆسییان دا، دێ نەخشێ ناڤچێ ب تەمامی ژ نوو کێشیتەڤە.