ئۆجالان، کو د سالا 1999ێ دا ھاتە ترکییێ، پەکەکە ل گۆری رۆژەڤا سیاسەتا رۆژانەیا دەولەتێ برێڤە دبر. نە تەنێ ئەو، لێ د ھەمان دەمێ دا ئەو جەماوەرێ کو ل باکور د بن ناڤێ نەتەوەپەرەستیا کورد دا ل دۆرا خوە کۆم کربوو، ل گۆری سیاسەتا “ترککرن و ئەنتەگراسیۆنێ” ژ نوو ڤە دھاتە دیزاینکرن. سازیێن وەلاتپارێز دھاتن ھلوەشاندن و ل شوونا وان پێکھاتەیێن پارتی، ژن و جوانان دھاتن دانین و ئارمانجا وان ئەو بوو کو ببن بەشەک ژ پرۆژا ترککرنێ. ڤێ رەوشێ د ناڤ کوردان دا ھەم د ناڤ پەکەکێ دا و ھەم ژی ل دەرڤەیی وێ نەرحەتی چێکر. ئەڤ رەوشە د سالا 2004ێ دا بوو سەدەما شکەستنێن مەزن د ناڤ پەکەکێ دا. کوردان بەرێ خوە دان باشوورێ کوردستانێ، لێ دەولەتا ترکییێ ئەڤ یەک بۆ سەر خوە وەکە گەف ددیت. ئۆجالان ژ بۆ رێگریکرنا ل ڤێ یەکێ تەڤگەریا. ژ ئالیەکی ڤە، وی ستراتەژیەک بکار ئینا دا کو شۆپینەرێن خوە بخاپینیت و رۆژەڤا کوردان بگوهریت، ب رێیا کو ئەو بریارێ بدن کو د 1ێ خزیرانا 2004ێ دا تێکۆشینا چەکداری یا ل دژی ترکیێ ژ نوو ڤە بدەنە دەستپێکرن. ژ ئالیێ دن ڤە، ھەر کەسێ کو ل دژی وی دەرکەت و ھەول دا کو ژ بۆ کوردان رێیەکا نوو ڤەکەت، دا ب رێبازێن جووربەجوور هێتە ژناڤبرن. پێشیگرتنا ل ڤێ یەکێ ئەرکێ وی بوو. ژ بۆ ڤێ ئارمانجێ، د سالا 2004ێ دا کوشتنا سیپان رۆژھلات، کانی یلماز و حکمەت فیدان پێک ھات. وەکی دن، رەخنەگرێن د ناڤ پەکەکێ دا یان ھاتن کوشتن یان ژی ب دۆرپێچکرنێ ھاتن بێباندۆرکرن.
موراد قارایلان ئەرکێ کوژەرییا ناڤخوەیی دا سەرکان شتلای (دەنیز ئولاش)، ئەندامەکی ھێزێن تایبەت یێن پەکەکێ. باھۆز ئەردال ب رێیا چەکدارەکی ژ جۆلەمێرگێ دەبانجەکا گلۆک یا بێدەنگ ژ بۆی دەنیز هنارت داکو حکمەت فیدان پێ بکوژیت. ب کورتاسی، حکمەت فیدان ب بریارا ڤێ سێگۆشەیا تایبەت یا د ناڤ پەکەکێ دا ھاتە کوشتن. واتە، کوشتنا حکمەت فیدان ژی گرینگە ژ بۆ نیشاندانا کا سیستەما پەکەکێ چاوا کادرۆیێن خوە ڤەگوھەراندن قاتلێن کوژەر. گەریلایێن پەکەکێ یێن کو ژ بۆ ئاڤاکرنا کوردستانێ دەست ب کار کرن، د داویێ دە بوونە مریدێن پەکەکێ و کوژەرێن کوردان.
حکمەت فیدان کییە؟
حکمەت فیدان ل گوندێ مەرسکا، ناڤچەیا ئۆمەرلی یا مێردینێ ژ دایک بوویە. وی د سالێن 1970یێ دا خوەندنا خوە تەمام کریە و وەکی مامۆستا کار کریە. دەما کو ل گوندێ خوە مامۆستاتی دکر، د سالا 1976ێ دا پەیوەندی لگەل پەکەکێ چێکرن. لگەل ئۆجالان و دامەزرینەرێن دن یێن پەکەکێ، د ناڤ وان دا لگەل مەزلووم دۆگان و خەیری دورمووش، ھەڤالینی کر. ئەو یەک ژ کەسایەتێن ب باندۆر یێن رێخستنبوونا پەکەکێ ل مێردینێ بوو. پشتی کۆدەتایا لەشکەری یا 12ێ ئیلۆنێ، ئەو ھاتە گرتن. ئەو ل زیندانا دییاربەکرێ ما، کو ب ئیشکەنجەیێن خوەیێن گران دھات ناسین. ئەو 10 سالان ب تۆھمەتا پەکەکێ د گرتیگەھێ دا ما. د سالا 1991ێ دا ژ گرتیگەھێ ھاتە بەردان. لێبەلێ، دەما کو ئەو ژ لایێ پەکەکێ ڤە ھاتیە کوشتن، دۆزا وی، کو ژ بۆ سزایێ 36 سال گرتیگەھێ دا بیت، هێژ ژی بەردەوام دکر. پشتی کو ژ گرتیگەھێ ھاتە بەردان، ئەو ب ئاوایەکی چالاک بەشداری چالاکیێن سیاسی یێن پەکەکێ ل باکورێ کوردستانێ و ترکیێ بوو. وی د پارتیێن وەکی DEP و HADEP دا خەبتی. وی وەکی جیگرێ سەرۆکێ ھادەپێ ئەرکداری کر. و د سالا 1995ێ دا، ژ بەر چالاکیێن خوەیێن سیاسی، دەمەک کورت ل گرتیگەھا مالتەپە یا ئەنقەرێ ھاتە دەستەسەرکرن. لێ وی دەست ژ دۆزێ بەرنەدا. وی ب ھەر ئاوایی پشتگری دا تێکۆشینا کورد و کوردستانێ.
د سالێن 1995، 1999 و 2002یێ دا د لیستەیێن پارتیێن کورد دا بەشداری ھلبژارتنێن پارلەمەنتۆیێ بوو. ل ھەر دەڤەرێ کو لێ بوو، ژ خەلکێ کوردستانێ پشتگریەک مەزن وەرگرت.
د شوباتا 2005ێ دا، د جڤینەکێ دا کو ل ئۆتێلا کایا پرەستژ یا ئیزمیرێ ھاتە لدارخستن، کو ئامادەکاریێن ژ بۆ دامەزراندنا دەتەپێ دھاتن کرن گۆت؛ “ئەز باوەر ناکم تەڤگەرەک کو ئیدیعایێ دکەت ژ بۆ دەمۆکراسیێ، مافێن مرۆڤان و سەروەریا یاسایێ تێدکۆشیت، ڤان پرەنسیبان د ناڤ رێخستنێن خوە دا جێبەجێ نەکەت، بشێت ب سەر بکەڤیت”، وی ب ئەشکەرەیی دیار کر کو ئەو دخوازیت سیاسەتا باکورێ کوردستانێ ژ بن سەروەرییا رێبازا ترکبوونێ یا پەکەکێ دەرکەڤیت و بریارێن خوە سەربخوە بدەت.
پاشێ مستەفا قاراسو حکمەت فیدان وەکی خایین راگەهاند و گۆت، “گەلێ کورد دزانیت ل جەنازەیێ کێ خوەدی دەرکەڤیت. ئەم ل خایینان خوەدی دەرناکەڤین.”
