یا د قه‌ومیت ئێدی نه بوویه‌ره‌كا ده‌مكی و ده‌ربازبوویی یه، ئه‌ڤه چه‌ند هه‌فتیه، ئێران د ناڤ ئێك ژ ئالۆزترین پێلێن ته‌ڤلیهه‌ڤیێن ناڤخوه‌یی دا ده‌رباز دبیت د دیرۆكا خوه یا هه‌ڤچه‌رخ دا. ته‌ڤلیهه‌ڤیه‌كه كو ئێدی ناهێته كورتكرن د ناڤ پێناسه‌یێن ئابووری یان نه‌رازیبوونێن ژیارا رۆژانه دا، به‌لكو بوویه ره‌وشه‌كا رامیاری و ئه‌وله‌هی یا ئاڵۆز و پێكهاته‌یی، كو تێدا قه‌یرانێن ئابووری دگه‌ل گرژیێن نه‌ته‌وه‌یی و جڤاكى تێكه‌ل دبن، دگه‌ل هه‌بوونا ململانێیه‌كا ڤه‌شارتی د ناڤ بنیاتێ ده‌سهه‌لاتێ ب خوه دا ل سه‌ر چاوانیا بڕێڤه‌برنا قوناغا بێت.
ئه‌و خوه‌پێشاندانـێن كو ل ناڤه‌ندێن مه‌زن یێن ئابووری و بازرگانیێ ده‌ستپێكرین، زوو ده‌رباسی زانینگه‌هـ و تاخێن هه‌ژاران بوون، پاشی به‌لاڤ بوون بۆ باژێرێن ده‌ردۆر و ئه‌و ده‌ڤه‌رێن كو خودان پێكهاته‌یێن نه‌ته‌وه‌یی یێن جوداجودا نه.
تشته‌كێ بالكێش د ڤێ پێلێ دا ئه‌وه كو په‌یڕه‌ویا شێوازێ كه‌ڤنه‌شۆپی یێ نه‌رازیبوونێن به‌رێ نه‌كریه، نه ژ لایێ رێكخستنێ ڤه و نه ژ لایێ درووشمان ڤه و و نه ژی ژ لایێ شێوازێ به‌لاڤبوونا جوگرافی و ده‌می ڤه.
ل شوینا كو ل باژێره‌كی یان چینه‌كا جڤاكى یا دیاركری كوم ببیت، شێوازێ پێلێن ب ناڤبه‌ر و كورت … كورت وه‌رگرتیه.
ده‌ردكه‌ڤن، ڤه‌دمرن و پاشی ل ده‌ڤه‌رێن دی ڤه‌دگه‌ڕن، ڤێ یه‌كێ ژی ده‌زگه‌هێن ئه‌وله‌هیێ شاش كرینه و شیانا وان یا ئێكلاكرنا ب له‌ز ژ ده‌ستێ وان ده‌رێخستیه.
ل دویڤ زانیاریێن هویر و هه‌ڤبه‌ش ژ كویڕاتیا قادا ئێرانی، تشتێ كو ب فه‌رمی نه‌هاتیه راگه‌هاندن ئه‌وه كو پشكه‌ك ژ نیگه‌رانیا ناڤ سازیێن ده‌وله‌تێ نه ته‌نێ ب قه‌باره‌یا خوه‌پێشاندانان ڤه گرێدایه، به‌لكو ب سروشتێ وان یێ بێسه‌رۆك و نه هه‌ره‌می ڤه گرێدایه.
نه‌بوونا سه‌ركردایه‌تیه‌كا دیار، كونترۆلكرنا ته‌ڤگه‌رێ ب رێیا گرتن، دانوستاندن یان سه‌ركوتكرنا بژارده‌یی ب زه‌حمه‌ت خستیه.
