د ناڤبەرا خەيالا پاراستنێ و راستييا چارەنڤيسی دا
سمكۆ عهبدولعهزیز
ئەڤ تشتێ ئەڤرۆ ل باكور و رۆژهەلاتێ سووريێ (روژئاڤایێ كوردستانێ) د قەوميت نە بايەكە بهێت و بۆريت، نە ژی هووركاتیهكه ل رهخ و دۆرێن شهرى، ئەڤە ئهزموونهكا مەزنە بۆ وژدان و عهقلیهتا سياسی يا كوردی ل هەمبەری مللەتێ خۆ.
ئەڤە ئەو كێليە كو پەردە ل سەر چاڤان رادبيت، خەيال دكەڤن و سنۆرێ هەڤالينيا دەولەتان ديار دبيت و تەرازويێن هێزێ ب زمانەكێ نوی دهێنە دارێشتن، زمانێ دەستەمۆكرنێ ل شوونا رووبرووبوونێ.
زڤرينا دامودەزگەهێن حكوومەتا سووريێ بۆ وان دەڤەرێن كو ب سالانە رێڤەبەریيا خۆسەر لێ هەيە، و د بن ناڤێ رێككەفتنا سياسی دا، نە ب تەنێ رامانا دوماهيیا شەری ددەت، بەلكو دەستپێكا قۆناغەكا گەلەك ئالۆزترە.
قۆناغەكە كو سيستەمێ مەركەزی دزڤرينيت لێ ل سهرخۆ هێدی، بێی تانك و تۆپ و بێی هەوار و قيرينا ميديايێ. سياسەتەكە ئارمانجا وێ ئەوە كو پەراوێزێ كۆنترۆل بكەت، نە كو دانپێدانێ پێ بكەت.
هندەك ژ مە وەسا هزر دكر كو پشتەڤانیيا ناڤدەولەتی و رەوانيا جيهانی دكاریت جهێ كووراهيیا نەتەوی بگریت و هەڤپەيمانێن بيانی دێ پرۆژهیێ مە پارێزن.
لێ مخابن، ئهزموونێ جارەكا دی سەلماند كو سياسەت دۆستينيێ نانياسيت، تەنێ بەرژەوەندیيان دنياسيت و دەما بەرژەوەندی هاتن گوهۆرين، دۆستێن دوهی دێ ل مەيدانێ تە بێ خودان هێلن.
كێماسی نە د مێرانی و قوربانيدانێ دا بوو، كوردان تێرا خۆ خوين و سەبر دايە، كێماسی هەر دەم د وێ چەندێ دا بوو كو پرۆژهیێ مە يێ نەتەوی يێ ئێكگرتی نەبوو و مە پشتا خۆ دا بيردۆز و ئايديۆلۆژيێن كو ناسنامەيێ بەرزە دكەن و كوردان تەنێ وەك ژمارەيەك د ناڤ هەڤكێشەيێن مەزن دا دبيينن.
دەما پرۆژهیێ ئێكەتيیا نەتەوی هاتە گوهۆرين ب درووشمێ ديمۆكراسیيا گەلان، هندەكان وەسا زانی دەرگەهەكێ نوی ڤەبوو، لێ د راستيێ دا، ئەو پێنگاڤ ڤالاكرنا ناسنامەيا مە بوو ژ ناڤەرۆكا وێ يا سياسی و گوهۆرينا دۆزا مللەتەكی بۆ دۆزا شارەداری و ئيدارەيەكا هەرێمی، بێی چ گرەنتی و گەرەنتيێن دەستووری يان ديرۆكی.
ئەم داخوازكەرێن دەولەتەكێینه د ناڤ دەولەتێ دا
هەكە رێككەفتنێن دهۆكێ و هەولێرێ د وەختێ خۆ دا هاتبانە بجهئينان و هەكە مالا كوردی ل سەر ئەساسێ شريكاتیيا راستين هاتبا ئاڤاكرن، دا نها رەوشا مە گەلەك جودا بيت. دا دەنگێ مە ئێك بيت و داخوازیێن مە زەلال بن و هێزا مە يا دانوستاندنێ خۆرتتر بيت. لێ مخابن، دابەشبوون و دوبەرەكيێ دەرگەهـ ڤەكر بۆ خەلكێ دی كو دەستێ خۆ بێخنە ناڤ مە و ناكۆكيێن مە ل دژی مە بكار بينن.
ئهم نەشێين تەنێ گونەهيێ باڤێژينە ستۆيێ دەرڤە، پارەك ژ ڤێ كارەساتێ ژ بەر بێسەروبەریيا مە ب خۆ يە و ژ بەر گۆتارێن دژی هەڤ و نەبوونا پرۆژەيەكێ كو بكاریت ڤێ هەمی خوينێ بكەتە دەستكەفتیێن مايندە.
ئەڤ رەخنەيا ئەم ل خۆ دگرين نە بۆ شكاندنێ یه، بەلكو مەرجێ خلاس بوونێ يە.
ئەڤرۆ دۆزا كوردی ل سووريێ ژ قۆناغا هێزا ل مەيدانێ دەرباز دبيت بۆ شەرێ ل سەر كاغەزێ و شەرێ دەستووری، چەكا ددانن و ل سەر مێزێ روودنن.
ئەڤ قۆناغە گەلەك ژ شەری خرابترە، چونكی مرۆڤ ب بێ دەنگ دهێتە خاپاندن و بێی فيشەك تێك دچيت و بێی هەبوونا بەندەكێ دەستووری يێ زەلال كو زمان و رێڤەبەریيا هەرێمی و نوينەراتيیا سياسی و ناسنامەيا رەوشەنبيری بپارێزيت.
هەر تێگەهشتنەك دێ يا وەختی بيت و هەر رێككەفتنەك مومكینە بهێته هەلوەشاندن
هەمى دەستهەلاتێن مەركەزی ژ پررەنگيێ و پرجورەيێ دترسين، نە ژ بەر كو يا لاوازە، بەلكو ژ بەر كو باوەری ب رەوانيا خۆ نينە، لەوما هەول ددەت ناسنامەيان ژناڤببهت نەك دانپێدانێ پێ بكەت و جوداهيێ كۆنترۆل بكەت نە ك بكەتە ژێدەرێ هێزا نيشتيمانی.
ل تركيێ، د سهر ئاخفتنێن نەرم ل سەر ئاشتيێ، لێ هێشتا مافێن سەرەكی نينن و دانپێدانا سياسی نینه. ئاشتيیا دروست ب بێدەنگكرنا ئەمنی چێنابيت، ب عەدالەتا دەستووری و وەلاتيبوونا وەكهەڤ ئاڤا دبيت.
ل ئيران و ئيراقێ ژی ئهزموون نيشان ددەن كو هەر شكەستنەكا كوردان ل پارچەيەكێ، كارتێكرنێ ل پارچهیێن دی ژی دكەت، چونكى دۆز ئێكە خو ئەگەر جوگرافيا جودا بيت ژی.
قۆناغا بهێت هەوجەی گۆتارێن هەستسۆز و لڤلڤان نينە، بهلكو هەوجەی بريارێ يە، نەك پەرستنا شەخسان بەلكو ئاڤاكرنا دەزگەهان، هەوجەی پرۆژەيەكێ نەتەوی يێ عەقلانی و دووربينە، بەرنامەيەك كو ب زەلالی بێژيت: مافێ كوردان نە خێرا بابێ سياسەتمەدارانە و نە كارتەكا بازارێ يە، ئەڤە مافێ قانوونی يا هەبوونا مللەتەكێ رەسەنە ل سەر ڤێ ئاخێ و دڤێت د دەستووران دا بێ نڤيسين و د رێككەفتنان دا بهێته زامنكرن و ب ئيرادەيا مللەتی بهێته پاراستن.
ئەم نە مللەتەكين ل دويڤ سەرکێشيیان دگەرين، ئەم ل دويڤ ئاراميەكا دادپەروەرين
ئەم نە عاشقێن تەڤليهەڤيێ نە، لێ ئەم داخوازكەرێن دەولەتەكێ ینه د ناڤ دەولەتێ دا و هەڤوەلاتيبوونا وەكهەڤ و ناسنامەيا دانپێدان كرن.
ئەم ئەڤرۆ ل سەر رێكا دو دەڤ ين: يان ئەم دێ قۆناغەكا سياسی يا گەهشتی ب عەقل و قانوونێ ئاڤا كەين يان ژی ئەم دێ هەر ب هەست و جۆشێ قەيرانێن خۆ برێڤە بەين و هێدی هێدی وان كاغەزێن هێزێ ژی ژ دەست دەين ئهوێن ماينه ددەستێ مە دا.
ديرۆكێ ئەم فێر كرين: مللەتێ كو د دەمێن چارەنڤيسساز دا و دوەختێ خۆ ب كار نەئينيت و بريارا خۆ نەدەت، خەلكێن دی دێ ديرۆكا وان نڤيسن و ئەڤەيە دەمێ مە، يان ئەم دێ ببين شريك د نڤيسينا پاشەرۆژێ دا يان ژی ئەم دێ تەنێ تەماشەڤانێن بەرزەبوونا وێ بين.
