عیراق بویه لهشهكێ بێ بریار
سمکۆ عەبدولعەزیز
دڤان روژاندا، ئەوا ل سەر جۆگرافییا عیراقێ و هەرێما کوردستانێ دهێتە ئهنجامدان و نە پێکدادانەکا سیاسی یا سادەیە و نە ژی کێشەیا سنوور و بەرژەوەندیێن دەمەکی یە، بەلکو قەیرانا بوونێ یە، کو جەوهەرێ دەولەتێ و شوناسێ دئێخیته بن پسیارێ.
ململانێیا ئیران و ئەمریکا ئیدی ژ چوارچۆڤێ سیاسەتا ریالیستی دەرکەفتیە و چوویە د ناڤ خانەیا سەپاندنا حەقیقەتێ دا.
راپۆرتێن هەرە کویر یێن ناڤەندێن ڤەکۆلینێن جیهانی، ئاماژێ ب هندێ ددەن کو عیراق نوکە ل بەرامبەر دوو جۆرێن هێزێ نە، هەر یهك ژ وان هێزا دڤێت جیهانێ ب تێگههێ خو یێ تایبەت پیناسە بکەت.
عیراق ل ڤێرە بوویە تاقیگەها هەرە مەزن یا ڤێ ئەزموونا ب ئازار.
واشنتۆن د قۆناغا نوکە دا، تەکنیکهكێ بکار دئینیت وەک ئامرازەکێ رەها بۆ ژكارخستنا ئیرادەیا نەیارێ خوە. ئهو تەکنیک ل ڤێرە نە بتنێ ئالاڤه، بەلکو شێوازەکێ کۆنترۆلکرنا جیهانێ یە.
دهمێ ئەمریکا دۆلاری و سیستەمێ بانکی وەک چەک بکار دئینیت، واته ئارستهكرنا موشەکێن دیجیتاڵی بهرڤ ناڤخوییا ئابوورییا ئیرانێ. ئەڤە جۆرەکێ نوو یێ داگیرکاریێ یە کو تێدا کۆدێ بانکی ژ باریتا شەڕی ب هێزتر دکەڤیت.
واشنتۆن دڤێت جیهانەکێ ئاڤا بکەت کو تێدا هەبوونا هەر لایەنەکێ ب رەزامەندیا تەکنیکا وێ بیت.
هەرێما کوردستانێ ژى دڤێ ههڤركیا جیهانیدا كهفتیه د بن فشارەکا توندا، ئهگهر خوە دگەل ڤێ تەکنیکێ نهگونجینیت دێ تووشی شكهستنا سیستەمی بیت.
ل بەرامبەر ڤێ تەکنیکا سار و بڕیارێن واشنتۆن، تاران فەلسەفا بوونێ د ناڤ جیهانێ دا بکار دئینیت، ئهڤ بونه لسهر بنەمایێ مانەوەیا درێژخایەن و سەبرا ئۆرگانی خو ئاڤا دكهت .
ئیران نهڤێت شەڕەکێ تەکنیکی یێ راستەوخۆ بکەت چونكى باش دزانیت تەکنیکا نەیاریێ وان باڵادەست تره.
ئیران ههولا ددهت ب رێکا چونا دناڤا جڤاکیدا خۆ بڤهدزیت و دناڤا ڤێ جڤاكێدا جوره ئایدیولوجیهكێ لناڤا عیراقیدا دروست بكهت ژبو پارێزبهندیا خۆ، ئارمانج ژدروستكرنا وێ ئایدیولوجیێ ئهوه كو ئهمریكا لمهیدانێدا بوهستینت.
تەهران گههشتیه ویێ باوهریی كو تهكنیكا ئهمریكا دشێت ئیرانێ ماندى بكهت ، لێ ئهوژى بریكا سهبرێ و دومدرێژیی دشێت شكهستنێ ب ئهمریكا بینیت .
ل ڤێرە ململانێ دگۆهۆڕیت بۆ شەڕێ ئالاڤێ سار و لهشێ گەرم.
لڤێرهدا پسیارهك پهیدا دبیت ، ئهوژى كیش لایهن دشێت زێدهتر خو لبهر گوشارا ئهویی دویتر خو رابگریت . عیراق د ڤی بەینێ دا بوویە لهشهكێ بێ بریار و ههردوو هێزێن دژبەر وى لهشى بو ئارستێ خو دراكێشن .
د ڤی سێگۆشەیا ئالۆز دا، رۆلێ هەرێما کوردستانێ دگەهیتە كوبیتكا هەستیاریێ.
کوردستان نوکە نە بتنێ پارچەکا جۆگرافییا عیراقێ یە، بەلکو ناڤکا ستراتیژی یا ڤێ هاوکێشەیێ یە.
ئەگەر بەغدا گۆرەپانا پێکدادانا سیاسی بیت، کوردستان ئەقڵێ پارێزەرە ژبو دروستكرنا هاوسەنگیێ د ناڤبەرا فشارێن دۆلاری و فشارێن ئایدیۆلۆژی دا راگریت. فشارێن بەردەوام یێن ل سەر داهاتێ پەتڕۆلێ و مووچە و قەوارێ هەرێمێ نە کێشەیێن کارگێری یێن سادەنە، بەلکو ههرێما كوردستانێ بویه بزاڤهكا جیهانی و ناوچەیی ، ژبهر هندێ ئهنییا مللى یا عیراقێ یا ههمى جورێن شهرهنیخا دكهت ژبو بێدهنكگرنا ئیرادا سیاسی یا ههرێما كوردستانێ و حكومهتا ههرێما كوردستانێ یا ههمى بزاڤا دكهت ژبو خو رزگاركرن لڤێ رهوشا لسهر دهێته فهرزكرن .
کوردستان نوکە ل بەرامبەر تاقیکردنەکا مەزن دایە: ئایا دێ شێت مێژوویا خوە وەک هێزا پارێزەر بپارێزیت یان دێ بیته قوربانییا تەکنیکا زلهێزان؟
ئەو ئەنجامێ کو تا نوکە چ سازیێن لێکۆلینێ ب ڤی رەنگی وێرانه نهشیاینه دهستنیشان بكهن ئهڤا خوارییه: ململانێیا ئیران و ئەمریکا ل سەر ئاخا مه نە بۆ سەرکەفتنەکا یەکجاری یە بەلکو بۆ مانەڤەیا بێ دوماهیكه د حالەتێ شەڕی دا.
زلهێزان پێدڤی ب عیراق و کوردستانەکا نە ئارام هەیە، دا کو شەرعییەتێ بدەنە هەبوونا خوە یا سەربازی و ئابووری.
ل ڤێرە، پێدڤییا مە ب ئەقڵەکێ سیاسی یێ رادیکال و رەسەن هەیە، ئەقڵەکێ کو بشێت کوردستانێ ژ ئامرازبوونا د دەستێ ئەویێ دی دا دەربێخیت و بکەتە كاراكتهرهكێ سەربەخۆ کو ب زمانێ بوونا خوە باخڤیتئاخفتنا خو بکەت.
ئاسۆیێ ههرێما كوردستانێ کێشانا وێ رێیێ یە کو تێدا ههرێم نهبیته گورهپانا شهرى بەلکوببیته بیناسازێن پێشەرۆژا خوە.
