دەولەت باخچەلی دانپێدان ب ئەنجامێن خیانەتا یەنەکێ یا ل کەرکووکێ کر: ل کەرکووکێ رەژیمەکە نوو هات دامەزراندن

ئەنجامێن نەرینی یێن بوویەرا 17ێ نیسانێ یا ل کەرکووکێ، کو پارێزگاری رادەستی پارێزگارەکی ترکمەن ھاتی کرن، ژ بۆ کوردان ھێدی ھێدی ئەشکەرە دبن.

ھەڤپەیمانییێن ڤەشارتی یێن کو سەرۆکێ یەنەکێ بافل تالابانی ژ بۆ سەرۆککۆماریا ئیراقێ و پارێزگاریا کەرکوکێ چێکرنە، سەردەمەک دا دەسپێکرن کو دەمۆگرافییا کوردستانێ وەرە گوھەرتن. ب تایبەتی رادەستکرنا پارێزگاریا کەرکوکێ ژ بۆ ترکمەنان بۆ سەدەما گۆتارێن “پشتی 86 سالان پارێزگارەکی ترکمەن هات دانین”. کریارا پارێزگاری یا یەکەم د 26ێ نیسانێ دە سینۆردارکرنا دەستھلاتێن ئالیکارێن کورد بوو. نیشانەکە دن یا گرینگ یا لیستکێن کو ل کەرکوکێ تێن لیستن، داخویانیێن دەولەت باخچەلی یێن ل سەر ڤێ مژارێ بوون.

سەرۆکێ مەھەپێ دەولەت باخچەلی ئیرۆ د جڤینا کۆما پارلەمانی دە ئاخڤی. باخچەلی د گۆتارا خوە دە گرینگیەکە مەزن دا سەر کەرکوکێ و وھا گۆت:

“زولما کو ترکمەنێن کەرکوکێ دەمەک درێژە راستی وێ تێن، جەرباندنەکە وێرانکەرە کو د ویژدانێ نەتەوەیا ترک دە ھاتیە کولاندن. گەلەک مالێن ترکمەنان ھاتنە وێرانکرن، گەلەک مالبات ب کۆچبەریێ ھاتنە تەھدیدکرن، گەلەک دایکان رۆندک رژاندنە، گەلەک زارۆک ژ ترسان لەرزین و گەلەک مێرێن وێرەک ب زلم و بێپاریێ ھاتنە جەرباندن. ھن کەس ھەنە کو ھەول دانە دەنگێ ترکیێ ل ئاخا ترکمەنان ببرن، ھەبوونا وێ یا دیرۆکی تاری بکن، ناسنامەیا وێ یا نەتەوەیی قەلس بکن و ب لیستکێن سیاسی و مانیپولاسیۆنێن دەمۆگرافیک وەلاتێ کەڤنارێ ترکان ژ ئەسلێ خوە قوت بکن.”

“ھلبژارتنا محەمەد سەمعان ئاغا، سەرۆکێ ئەنیا ترکمەنێن ئیراقێ، وەک پارێزگار، ھن تەسەلی دا برینێن دیرۆکی، ئەڤ یەک نیشانا وەرچەرخانەک دیرۆکییە ژ بۆ کو ئیرادەیا ترکمەنان دیسا ل کەرکوکێ خویا ببە. کەرکوک بەشەکێ کەڤنار یێ ھەبوونا ترکمەنانە.” باخچەلی، بال کشاند سەر سەدسالا ترکان و گۆت:

“دەما کو ترکیە ژ بەلایا تەرۆرێ خلاس دبە، رێزکنامەیا نوویا کو ل کەرکوکێ ھاتیە ئاڤاکرن دێ ھەناسەکە نوو بدە ھەرێمێ. ئارمانجا مە ترکییەیەک بێ تەرۆر و ئاتمۆسفەرەک ھەرێمییە کو ئاشتی و براتی تێ دە رھێن خوە بەلاڤ بکە. ئەمێ نە کەرکوکێ ژ بیر بکن، نە ژی مووسلێ ژ ھشێ خوە دەرخن، نە ژی خزمێن خوە بێ پشتگری بھێلن. رەوشا ھەیی گوھەریە، ئەڤ سەدسال سەدسالا ترکانە. ئەم ل کێلەکا ھەموو برایێن خوە یێن ترکن، ژ کەرکوکێ ھەتا ترکستانا رۆژھلات، ژ کاراباخێ ھەتا قبرسێ.”

ئەنجامێن ھەڤپەیمانیا باخچەلی-ئۆجالان و یەنەکێ-پەکەکێ

دەردۆرێن کوردی د وێ باوەریێ دە نە کو رادەستکرنا کەرکوکێ ژ ئالیێ بافل تالابانی ڤە ژ بۆ ترکمەنان نە تەنێ ھەڤپەیمانیەک سیاسی یا ھەیییە. پرسگرێک نە تەنێ ل سەر پشتگریا سەرۆککۆمارییێ یە. رەوشا کو دەولەت باخچەلی ژێ رە دبێژە “ھەڤسەنگیەک نوو ل ھەرێمێ” تام ڤێ یەکێ نیشان ددە. کەرکووک بوویە سەدەما رەوشەک نوویا ھەرێمی. و باندۆرێن نەرینی یێن ڤێ رەوشێ دێ د پێشەرۆژێ دە بێتر وەرن دیتن و گەنگەشەکرن.

ل ڤر مژارا ھەری گرینگا کو دڤێ مرۆڤ ل سەر بسەکنە ئەڤە کو گەلۆ ھەڤپەیمانیا د ناڤبەرا باخچەلی و ئۆجالان دە باندۆرەک ل سەر مژارا کەرکووک کریە یان نا. تێ زانین کو ئۆجالان، د نامەیێن کو د سالا داوی دە ژ پەکەکێ رە شاندیە دە، ژ وان رە تەعلیمات دایە کو “نێزیکی یەنەکێ ببن.” چاڤکانیێن نێزیکی پەکەکێ نیشان ددن کو ئۆجالان دخەبتە کو تێکلیەکێ د ناڤبەرا یەنەکێ و دەولەتا ترکیەیێ دە ئاڤا بکە. ل گۆری چاڤکانیێن پەکەکێ، ئۆجالان نێرینا خوە ژ دەولەتا ترکیەیێ رە ئانی زمان کو “دڤێت پشتگری ژ یەنەکێ رە وەرە کرن دا کو پێشی ل مەزنبوونا ھەولێرێ و ئاڤاکرنا ناسنامەیا کورد کو ل ور تێ تەکەز کرن وەرە گرتن.”

تێ زانین کو دەما ئۆجالان د سالا 1999 دە جارا یەکەم چوویە ئیمرالیێ، وی پرۆژەیەک ب ناڤێ “پلانا ھەولێرێ” پێشکێشی دەولەتا ترکیەیێ کر. د ڤێ پرۆژەیێ دە، ئۆجالان پێشنیار کر کو “ھەولێر ب پشتگریا ڤەشارتی یا دەولەتا ترکیەیێ ژ تالەبانی و بارزانی بێ وەرگرتن، و ترکمەنێن ل ھەولێرێ ژی دکارن د ڤێ یەکێ دە پشتگریێ بدن پەکەکێ.” نھا، داتایێن گرینگ ل بەرچاڤ ھەنە کو نیشان ددن “پلانا کەرکوکێ” ل شوونا پلانا ھەولێرێ ھاتیە بجیھانین. ھەر وەکی کو ترکیەیێ باندۆرا خوە ل رۆژئاڤا ئاڤا کر، نھا خویا دکە کو دەولەتا ترکیەیێ لگەل پەکەکێ ھەڤکاریێ دکە دا کو باندۆرا خوە ل کەرکوکێ خورت بکە، و یەنەکە ژی د ڤێ ھەڤپەیمانیێ دە جھ دگرە.

رەوشا ل کەرکووکێ نە تەنێ ژ بەر ھەڤپەیمانیا د ناڤبەرا یەنەکێ و رەژیما شیعەیا ئیراقێ و ئیرانێ دەیە. ب راستی، ھەولدانەک ھەڤبەش ژ ھێلا پێنج کۆمێن وێرانکەر ئانگۆ شیعە، شۆڤنیستێن ترک، ئۆجالان، پەکەکێ و یەنەکێ ڤە ھەیە کو کوردان ل کەرکوکێ ئاستەنگ بکن. ئەنجامێن ڤێ رەوشا وێرانکەر دێ د سەردەما پێش دە پر زەلالتر بێن دیتن.