گوهۆرین د ستراتیژییا ئهمریكا دا..بهلگهنامهیا 2026
سمكۆ عهبدولعهزیز
د دەمێن وەرچەرخانێن مەزن دا، هێزا دەولەتان ب تنێ ب هەژمارا مۆشەکێن وان ناهێتە پیڤان، بەلکو ب شێوازێ ئەو جیهانێ دبینن و ب زمانێ ترس و پەشیوی و پاشەرۆژێ پێ لێکددەن.
بهلگهنامهیا ئەمریکی یا تایبەت ب ستراتیژییەتا بەرهنگاربوونا تیرۆرێ بۆ سالا 2026ێ هات، نە وەک راپۆرتەکا ئەمنی یا ئاسایی بەلکو وەک تێکستەکێ سیاسی و فەلسەفی کو دیار دکەت کا ویلایەتێن یەکگرتی چەوا دێ سەرەدەریێ دگەل سەدەیێ نوو کەت و چەوا دێ پێناسەیا دژمنى كهت، گەف، حەتا رامانا جەنگی ب خۆ ژی دوبارە دکەتەڤە.
ئەڤ بهلگهنامه، یا کو پشتی سالێن درێژ یێن مەزاختنا هێزێ ل عێراق و ئەفغانستانێ دەرکەفتی و پشتی گوهۆرینێن مەزن د تەرازییا هێزا جیهانی دا، ب ئاشکرا رادگەهینیت کو جیهان کەفتییە قۆناغەکا تەمام جودا ژ وێ قۆناغا پشتی روودانێن 11ی ئەیلوولێ.
ل رابردووی، ئەمریکا تیرۆر وەک رێکخراوێن چەکدار یێن کلاسیک ددیت کو د شکەفت و بیابانان دا لێ ددان و دشیان ب رێکا سوپا و داگیرکرن و جەنگێن ئێکسەر بهێنە ژناڤبرن. بەلێ ئەڤرۆ، ستراتیژییەتا نوو یا ئەمریکی دبێژیت کو مەترسی ئێدی نە رێکخراوەکا جودایە و نە ژی کەسەکێ ڤەشارتییە، بەلکو بوویە تۆرەکا ئالۆز و پێکڤەگرێدایی کو د ناڤبەرا ڤان بواران دا دهێت و دچیت:
ملیشیا و ئابوور.
راگەهاندنا دجیتال.
ژیرییا دەستکرد و هێرشێن سایبەرى.
درۆن.
رێرەوێن دەریایی و وزەیا جیهانی.
ژبەر هندێ واشنتۆن ئێدی جوداهییێ ناکەت د ناڤبەرا: دەریایا سۆر، گەروویا هورمز، هێرشێن ئەلیکترۆنی، گرۆپێن چەکدار و بازارێ پەترۆلا جیهانی.
هەمی ل دەف مێشکێ ستراتیژی یێ نوو یێ ئەمریکی بووینە پشکەک ژ “سیستەمەکێ ئێکگرتی یێ گەفان”.
ل ڤێرێ ئەم تێدگەهین کا بۆچی ناڤێ ئێرانێ د ناڤ بهلگهنامهیێ دا ب شێوازەکێ جودا ژ یێ جاران دیار بوویە. واشنتۆن ئێدی بهرێخونادهته ئیرانێ ب تنێ وەک هەڤرکەکێ ئەتۆمی، بەلکو وەک پشکەک ژ تۆرەکا هەژموونا هەرێمی یا گرێدایی ب ملیشیاتان ڤه (جەنگێن نە نەریتی، وزە و جوگرافیایا سیاسی).
هەروەسا بهلگهنامه ب شێوەیەکێ ئێکسەر گرێدانێ دکەتە د ناڤبەرا: عێراق، سووریا، لوبنان، فەزایا ئەلیکترۆنی و دەریایێن نێڤدەولەتی. وەکی کو هەمی رۆژهەلاتا ناڤین بووبیتە ئێک گۆرەپانا ئەمنی یا پێکڤەگرێدایی، ئەگەر پارچەک بههژێت، یێن دیژى دێ هەژیێن.
بەلێ گرنگییا ڤێ بهلگهنامهیێ نە ب تنێ د وێ چەندێ دایە یا کو د بوارێ ئەمنی دا دبێژیت، بەلکو د وێ چەندێ دایە یا کو ژ روویێ دەروونی و فەلسەفی ڤە ل دۆر مێشکێ ئەمریکی ب خۆ ئاشکرا دکەت.
ئەمریکا، پشتی دوو دەهکێن جەنگی، راستییەکا ب ئێش دبینیت: وێ شیا رژێمان برووخینیت، بەلێ نەشیا ئارامییێ بەرهەم بینیت. د گەلەک جەنگان دا ب سەرکەفت، بەلێ ب سەر پەشیویێ (فەوزایێ) دا سەرنەکەفت.
ژ بهر ڤێ چهندی باوەریا (عەقیدەیا) نوو ل نك ئەمریکییان ژدایک بوو. ستراتیژییەتا 2026ێ گوهۆرینا واشنتۆن نیشان ددەت ژ چەمکێ جەنگ دژی تیرۆرێ بۆ چەمکەکێ کویرتر و ئالۆزتر: برێڤەبرنا پەشیوییا جیهانی و رێگریکردن ل هەلوەشاینا سیستەمێ نێڤدەولەتی یێ کو ئەمریکا سەرکێشییا وی دکەت.
ل ڤێرێ رەهەندێ فەلسەفی یێ راستەقینە یێ بهلگهنامهیێ دەستپێدکەت. ویلایەتێن یەکگرتی ئێدی ل دویڤ سەرکەفتنەکا دوماهییێ ناگەریێت، بەلکو ل ڤان خالان دگەریێت:
1/ گرتنەخۆ (الاحتواء)
2/ ترساندنا ژیرانە
3/ کۆنترۆلکرنا هاوسەنگییان
4/ رێگریکردن ل هەڤرکان ژ گوهۆرینا شێوێ سیستەمێ جیهانی.
واتە ئارمانج ئێدی ژناڤبرنا تەمام یا مەترسیێ نینە، بەلکو هێلانا مەترسیێ یە ل بن کۆنترۆلێ خودا، بێی کو بهێلیت ببیتە تەقینەکا گشتی.
ئەڤە فەلسەفەیەکا نوویە ل سەر هزرهكا دلرەق هاتییه ئاڤاكرن : ئارامییا تەمام ئێدی یا گۆنجای نینە، بەلێ مرۆڤ دشێت پەشیویێ برێڤە ببەت.
ژبەر ڤێ ئەگەرێ واشنتۆن ئێدی ب تنێ ژ رێکخراوێن چەکدار ناترسیت، بەلکو ژ هەرەسهینا رێرەوێن وزەیێ وهەلوەشایانا هەڤپەیمانییان و جەنگێن سایبەرى و سەرهەلدانا هێزێن هەرێمی دترسیت.
ل ڤێرێ عێراق دكهڤیته دناڤ ستراتیجیهتا ئهمنییا ئهمریكا دا، چونکی عیراق بوویە خالەکا پێکگەهشتنێ د ناڤبەرا: هەژموونا ئیرانی و وزە و هاوسەنگیێن نێڤدەولەتی.
ژبەر هندێ سەنتەرێن هزری وشرۆڤهكرنێن ئهمریكى وسا دبینن کو هەر رووبەرووبوونەکا مەزن دگەل ئێرانێ، رەنگە چریسكا وێ ژ عێراقێ دەستپێبکەت و نە مەرجە ژ سنۆرێن کلاسیکی یێن جەنگی بیت.
مەترسیدارترین تشت کو بهلگهنامه ئاشکرا دکەت ئەوە، کو جیهان کەفتییە قۆناغا نە جەنگ و نە ئاشتی.
قۆناغەک کو تێدا هێرشەکا ئەلیکترۆنی یا بچووک یان درۆنەکا ئەرزان، دشێت بازارێن پەترۆلێ بههژینیت و حساباتێن دەولەتێن مەزن بگوھۆریت.
ئەڤە بهلگهنامهیهكا سەردەمێ دلگرانییا جیهانێ یه.
سەردەمەکه کو ئیمپراتۆرییەت ئێدی نەشێن کۆنترۆلا رەها بسەپینن، بەلێ رەت ژی دکەن دانپێدانێ ب دوماهی هاتنا هەژموونا خۆ بکەن.
“ژبەر هندێ، ستراتیژییا ئەمریکا یا بەرهنگاربوونا تیرۆرێ بۆ سالا 2026ێ پتر وەک عەقیدەیا گەفکرنا جیهانی (احتواء) دیار دبیت، نەک وەک پلانەکا ئەمنی یا ئاسایی.
بەلێ پرسیارا دێ بۆ هەمی جیهانێ ب ڤەکری مینیت ئەوە: ئەرێ هێزێن مەزن ب راستی دێ شێن هەتا سەر پەشیویێ کۆنترۆل بکەن؟ یان ژی ئەو پەشیوییا کو وەک ئامرازەک دهاتە بکارئینان، دێ ل دوماهییێ بیتە هێزەکا مەزنتر ژ شیانێن هەمیان؟
