مەمەد مێردینی

دەما مرۆڤ ژ روویێ ئەکادمی و شرۆڤەیا زمانێ مەدیایی ل نووچە و راپۆرتێن ھەری داوی یێن تۆرێن راگھاندنێ یێن پارتیا کارکەرێن کوردستانێ (پەکەکێ) یێن ل سەر رەوشا ھەرێما کوردستانێ دنێرە، رووبەروویی پارادۆکسەکا بنیادی و فێلبازیەکا رەوانبێژی دبە. ئەڤ نووچە ب شێوازەکی وەھا تێنە ھووناندن کو قاشۆ فکارێن وان ل سەر لاوازبوونا ستوونێن ھەرێمێ (پەترۆل، پێشمەرگە و دەریێن سینۆری) ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە ھەنە. لێ بەلێ، د بنیادا شرۆڤەیا ناڤەرۆکێ دە ئەشکەرە دبە کو ئەڤ حەرکینا نووچەیان تەنێ ستراتەژیەکا ب ماسکەیە و ئارمانجا وێ یا سەرەکی خاپاندنا رایا گشتی یا کورد و نخافتنا راستیا ستراتەژیکە. گەر ئەڤ رەوشا کو ئیرۆ ل باشوور روو ددە وەکی تێکچوونەکێ تێ پێناسەکرن، ئەڤ بخوە ئەنجام و جیبجیکرنا سیاسەتا شاش و کوردکوژی یا پەکەکێ بخوەیە.

ل ڤر پرسێن ھەری مەزن و ئەکادمی یێن کو روویێ ڤێ رەوانبێژیێ ئەشکەرە دکن دەردکەڤەن پێش: گەر رەوش وسا بە وەکە کو هوون دبێژن، گەلۆ ما ئەڤ نە ئەو سیستەما “ئەنتەگراسیۆن” و “براتیا گەلان”ە کو ھوون ب سالانە تەئۆریزەکرنا وێ دکن؟ گەر کو لاوازبوونا سینۆرێن سیاسی و نەتەوەیی یێن کوردان و رادەستکرنا دەستھلاتان بۆ ناڤەندێن مینا بەغدایێ ئارمانج بە، چما ھوون ئیرۆ ل سەر ڤێ ئەنجامێ رۆندکێن تیمساحان درژینن؟ ل ڤر دورووتیەکا ھەرێمی یا بەرچاڤ ھەیە: پەکەکە ل باکور، رۆژئاڤا و رۆژھلاتێ کوردستانێ بانگا “براتیا گەلان” و ژیانا ھەڤپارا لگەل ترک، عەرەب و فارسان دکە، لێ دەما مژار دبە باشوورێ کوردستانێ، ئەڤ براتی ھلدەوەشە و ڤەدگوھەرە دژمناھیا ھەری توند یا ل ھەمبەری سازیێن فەرمی یێن کوردان. ئەڤ دابەشبوونا ئایدۆلۆژیک ئیسپات دکە کو فۆرمولا “براتیا گەلان” تەنێ ژ بۆ رەواکرنا حەلاندنا ناسنامەیا کوردی د ناڤ دەولەتێن سەردەست دە ھاتیە چێکرن.

کۆکا ڤێ خەتا رووخاندی راستەراست ڤەدەگەرە سەر ستراتەژیا ھەڤپارا پەکەکێ و دەولەتێن داگیرکەر (ترکیە، ئیران، ئیراق و سووریە)یا ژ بۆ تونەکرنا ھەر جوورە سەرخوەبوون و ستاتوویا کوردان. بەلگەیێن ڤێ یەکێ د گۆتنێن ھەری فەرمی یێن سەرۆکێ ڤێ رێخستنێ عەبدوللاھ ئۆجالان دە ھەنە، کو ب دەھان جاران ژ ئیمرالیێ راگھاندیە: “شەرێ من یێ داوی ل دژی بارزانی یە.” ئەڤ داخویانی، ل گەل داخویانیێن وی یێن یێن بەرێ کو ژ دەلەتا ترکیێ رە دگۆت، “وەرن ئەم ب هەڤرە رێ نەدن کو ئیسرایلا دویەمین ‘ھەرێما کوردستانێ’ وەرە ئاڤاکرن”، نیشان ددە کو فۆبیا ھەری مەزنا ڤێ تەڤگەرێ ئاڤابوونا ناسنامەیەکا نەتەوەیی و دەولەتی یا کوردییە. پەکەکە د چارچۆڤەیا ڤێ سیاسەتا ھەرێمی دە، ب سالانە چەپەر و تونەلێن ھەری ئاسێ یێن مینا زاپ، گارە و مەتینایێ ب دزی رادەستی ئارتێشا ترک دکە و گوندێن سینۆری ڤالا دکە، داکو بنگەھا لاوازکرنا ستاتویا فەدەرال یا هەرێما کوردستانێ ھێسانتر ببە.

لێ بەلێ، دڤێت ھەم سەرکردایەتیا پەکەکێ و ھەم ژی چار دەولەتێن داگیرکەرێن کوردستانێ ڤێ راستیا دیرۆکی پر باش بزانبن: ستاتو و قەیدا قانوونی یا ھەرێما کوردستانێ نە د ئەنجاما رێکەفتنێن ل سەر مێزەیان دە یان ژی وەکی دیاری ب ھێسانی چێبوویە کو ئیرۆ ب ڤان پۆلیتیکایێن قرێژ و لیستکێن مەدیایی ب ھێسانی ژ ناڤ بچە. ئەڤ ھەرێم میراتەیا خوینا ب ھەزاران شەھیدان، ئەنفال، کیمیاباران و بەرخوەدانەکا سەدسالانە. ئەڤ خەونا حێشتران یا کو پەکەکێ و نەیارێن کوردان ژ بۆ ھلوەشاندنا ھەرێمێ د سەرێ خوە دە ھووناندنە، دێ لگەل خوە دە ببن ناڤا گۆرێ خوە دە. ھەتا کو ڤینا پیرۆزا ھێزێن پێشمەرگە و رێبازا نەتەوەیی یا بارزانی ل سەر ڤێ ئاخێ زندی بن، سیستەما فەدەرال و سەروەریا ھەرێما کوردستانێ وەکی کەلەھەکا ھلنەوەشیایی دێ ھەر بمینە و ھەموو پلانێن تێکدانێ دێ ل سەر ڤی هەرێمێ هێنە تێکشکاندن.