ژ ئیمرالیێ ھەتا دەباشان، چاندا تەسلیمبوونێ و ئیفلاسا سیاسی یا شاسوار عەبدولواحد
مەمەد مێردینی
سیاسەتا ھەرێما کوردستانێ د ڤان دەمێن داوی دا شاھدیا شانۆیەکا نوویا بێشەرمی، بازرگانی و تەسلیمیەتێ دکە. لھەڤھاتنا کو د ناڤبەرا سەرۆکێ تەڤگەرا نفشێ نوو (نەوەی نوێ) شاسوار عەبدولواحد و سەرۆکێ یەکیتیا نشتمانییا کوردستانێ (یەنەکێ) بافل تالەبانی دە پێک ھاتی، نە پەیمانەکا سیاسی یا ئاسایی یە؛ بەلکو پەیمانا مرنێ یا تەڤگەرەکا قاشۆ “پێشڤەروو” و “ئۆپۆزیسیۆن”ە. ئەڤ لھەڤھاتنا کو ژ دایکبوونا خوە ڤە وەکی جنازەیەکی سیاسییە، دربەیەکێ کوور و برینەکا گرانە د دلێ ئالیگرێن نفشێ نوو دا. ئەو خەلکێ کو ب سالانە ب ھێڤیا گوھەرتن و باشترکرنا سیستەما سیاسی یا هەیی ل هەرێما کوردستانێ ل دوو ڤێ تەڤگەرێ کەتبوون، ئیرۆ دبینن کو دەنگێن وان د بازارێ سلێمانیێ دا ژ بۆ بەرژەوەندیێن شەخسی یێن سەرۆکێ ڤێ ڤەلڤینێ ھاتنە فرۆتن.
پێویستە بهێتە زانین کو ئەڤ رێکەفتنە ب تەمامی د بن گڤاش، زەخت و گەفێن بافل تالەبانی دا ھاتیە ئیمزەکرن. شاسوار عەبدولواحدێ کو ھەتا دوھ ل سەر ئەکرانێن کانالا خوە یا “NRT” بانگێن شۆرەشێ دکرن، یەنەکە وەکی “چەتە، قاچاخچی و تالانکەرێن سلێمانیێ” پێناسە دکر، ئیرۆ د بن سێبەرا ترسێ دا ل بەرامبەری بافل خوە چەماندیە. سەرۆکێ یەنەکێ نیشان دا کو ل سلێمانی چ بزاڤ یان حەرکینەکا سیاسی نکاریت ل دەرڤەیی ئیرادەیا بنەمالا تەلەبانی نەفەسێ بستینە. شاسوار، ژ بۆ کو بەرژەوەندیێن خوە یێن ئابۆری، شیرکەتێن خوە یێن بازرگانی و پرۆژەیێن وەکی “چاڤی لاند” ژ غەزەبا یەنەکێ بپارێزە، ھەموو درووشمێن خوە یێن بەرێ ژ بیر کرن و ب سەرسەری چوو بن باسکێ دەستھلاتداریا لەشکەری یا بافل تەلەبانی و ب هەمی فەرمان و حەزێن وی یێن سیاسی رازی بوو.
خالا ھەری ھۆڤ، سەیر و کۆمێدی یا ڤێ پێڤاژۆیێ ئەوە کو شاسوار عەبدولواحد پشتی بنچاڤکرن یان گرتنا وی یا کورت، داخویانی دا و ژ بۆ رەواکرنا ڤێ تەسلیمیەتێ خوە ب لیدەرێن وەکی نیلسۆن ماندێلا و عەبدوللاھ ئۆجالان دا بەر ھەڤ. شاسوار ب ھنجەتەکا لاواز ئیددیعا کر کو وان لیدەران ژی د زیندانان دە لھەڤھاتن ئەنجامداینە و ئەڤ یەک وەکی “رێبازەکا ستراتەژیک” ب ناڤ کر. ئەڤ ھەڤبەرکرنا پیس، سڤکاتیەکا ئەشکەرە و بێشەرمانەیە ل سەر دیرۆکێ و ل سەر مەژیێ مرۆڤاھیێ.
ژ بۆ کو ئەڤ شانۆیا شاسوار ب زەلالی ئەشکەرە ببە، دڤێت ئەم بپرسین: گەلۆ نیلسۆن ماندێلا ل سەر چ ھاتبوو گرتن و شاسوار ل سەر چ ھات گرتن؟ ماندێلا 27 سالێن ژیانا خوە د زیندانا گراڤا رۆببن دا دەرباس کر؛ ئەو نە ژ بۆ فرۆتنا ئاپارتمانان، نە ژ بەر دەینێن بانکی و نە ژی ژبەر قازانجا شیرکەتان ھاتبوو گرتن. ماندێلا ل دژی رەژیما نژادپەرەستا جیھانێ (ئاپارتێد) ژ بۆ روومەت، ئازادی و وەکھەڤیا گەلێ خوە شەر دکر. د بەرەڤاژی ڤێ یەکێ دە، شاسوار عەبدولواحد ل سەر دەینێن شیرکەتێن خوە، سەختەکاری، نەدانا پەرەیێن پشکدارێن پرۆژەیێن کارسازیێ و تاوانێن ئابۆری و شەخسی ھات گرتن. زیندانا وی نە جھێ روومەتا نەتەوەیی، بەلێ ئۆدەیەکا گرتیگەھێ یا ژ بەر کریزێن کارسازیێ و پەیمانێن ڤەشارتی یێن لگەل بافل بوو. مرۆڤ چاوا دکاریت بازرگانەکی کو ل سەر کیسێ خەلکی دەولەمەند بوویە و ل سەر دەینان ھاتیە گرتن، بێخە شوونا فیگوورەکێ جیھانی یێ مینا ماندێلا؟
ھەر وھا، ئەگەر ئەم بهێین سەر ھەڤبەرکرنا وی یا لگەل ئۆجالان، د بنگەھ دا ئەم راستی ھەمان خەتا ئیفلاسێ و تەسلیمیەتێ تێین. شاسوار د ڤێ خالێ دە راست دبێژیت، ھەر دو ژی فیگوورێن تەسلیمبوویی نە. لێ جوداھیا د ناڤبەرا ھەر دویان دە تەنێ د ئاستا پەیمان و ناڤنیشانا خزمەتگوزاریێ دەیە. ئۆجالان دەما کو د سالا 1999ێ دا ھات گرتن، ژ گاڤا یەکەم ڤە ل ئیمرالیێ ئیفلاسا خوە یا ئایدۆلۆژیک راگھاند، ژ خەتا سەرخوەبوونێ ڤەگەریا و ب داخویانیێن مینا “ئەز ئامادە مە خزمەتا دەولەتا ترک بکم، دایکا من ژی ترک بوو” ب تەمامی تەسلیم بوو و ڤەگەریا خزمەتا سیستەما ترکیێ و پاراستنا سینۆرێن دەولەتێ. ئۆجالان ب ڤێ تەسلیمیەتا خوە، تەڤگەرا خوە و پاشەرۆژا گەلێ خوە رادەستی ئیرادە و خزمەتا کۆمارا ترکیەیێ کر.
شاسوار عەبدولواحد ژی تام ل سەر ھەمان شۆپا تەسلیمیەتێ دمەشە، لێ ب جوداھیەکە خومالی (لۆکالی)، وی ھەرتشت رادەستی یەنەکێ و بافل تالەبانی کر. ئۆجالان ژ بۆ پاراستنا ژیانا خوە یا ل ئیمرالیێ بوو کارکەرێ ستراتەژیێن دەولەتا ترک، شاسوار ژی ژ بۆ پاراستنا سەروەتا خوە، شیرکەتێن خوە و بازرگانیێ، بوو فەرمانبەرەکی د بن فەرمانا ئاساییشا یەنەکێ دا. ھەر دویان ژی د ئەنجاما گرتنێ دە دەست ژ ھەموو درووشم و دۆزا کو مرۆڤ ل دوو وان دمەشیان بەردان؛ یەکی خوە کر خزمەتکارێ ئەنیا ئەنقەرەیێ، یێ دن ژی خوە و تەڤگەرا نفشێ نوو کر خزمەتکارێ ئەنیا دەباشان و بافل تالەبانی.
یا راست، ئەڤ ھەڤپەیمانیا ناڤبەرا نفشێ نوو و یەنەکێ، پەیمانا ئیفلاسا سیاسی یا فەرمی یا شاسوار عەبدولواحدە. تەڤگەرا “نەوەی نوێ” کو رۆژەکێ وەکی ئەلتەرناتیفا سیستەما سیاسی یا ل کوردستانێ دھات دیتن، ئێدی وەکی “پەکەکەیا پشتی ئیمرالیێ” بوویە باسکەکی سیستەمێ سیاسی و ئاموورەکی د دەستێ یەنەکێ دا. ئەڤ دەربا گران یا کو شاسوار ل باوەریا خەلکێ خستیە، دێ د دیرۆکا سیاسی یا کوردستانێ دا وەکی میناکا ھەری حەرام یا فرۆتنا ئیرادەیا گشتی هێتە بیرئانین. کۆلانێن سلێمانیێ ئێدی فێم کرنە کو ماسکەیا “ماندێلایێ سەختە” کەتیە و ل بن وێ ماسکەیێ، تەنێ لیدەرکی ترسۆنەک و پۆپۆلیست ھەیە کو مینا میناکێن بەرێ یێن دیرۆکێ، د گاڤا یەکەما زەختێ دە تەوبا خوە ئانی و چوو قەسرا کەسێن کو دوھ ژێ را دگۆت “چەتە”.
