ئینیسییاتیفی نەتەوەیی کوردستان: لەسێدارەدانی شێخ سەعید کارەساتێکی مێژووییە لە خەباتی نەتەوەیی کورددا

“یادکردنەوەی ئەو شەهیدانە دوای 101 ساڵ، تەنیا بۆ پاراستنی ڕووداوێکی ڕابردوو نییە، بەڵکوو بۆ پاراستنی کۆلکەکانی بیری نەتەوەیی و دیدگای سیاسییە”.

ئینیسییاتیفی نەتەوەیی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا بۆ ڕای گشتی و ڕۆژنامەنووسان، یادی ڕێبەری بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد شێخ سەعید و 46 هەڤاڵەکەی لە 101ـەمین ساڵەی لەسێدارەدانیاندا بەرز ڕاگرت. دەستپێشخەریی نەتەوەیی کوردستان، ڕووداوەکانی 29ی حوزەیرانی 1925ی وەک “قووڵترین خاڵی شکاندن و کارەساتێکی مێژوویی لە بیری نەتەوەیی میللەتی کورد”دا پێناسە کرد و داوای ئاشکرا کردنی شوێنی گڵکۆکانی کرد.

ڕاگەیاندراوەکە سەرنجی خستۆتە سەر پاشخانی مێژوویی ڕاپەڕینی ساڵی 1925 و ئاماژەی بەوەداوە کە ئەم بزووتنەوەیە لە ئەنجامی دابەشکردنی کوردستان لە دوای جەنگی جیهانی یەکەم و لەدەستدانی قەوارەی سیاسی کورد لە پەیمانی لۆزاندا و فشاری ناوەندگەراکانی کۆمار بووە. لە ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە کە بەگوێرەی سەرچاوە ڕووسیەکان، بنەمای ئەو ئۆرگانیزەکردنە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1918 و لە لایەن بزووتنەوەی ئازادییەوە دامەزراوە. ڕاپەڕینی بەیشەباب لە ساڵی 1924، ڕاپەڕینی شێخ سەعید لە ساڵی 1925 و شۆڕشی ئاگری (بزووتنەوەی خۆییبوون) لە ساڵی 1927 وەکوو تیرێژ یەکتر لەخۆ دەگرن.

دەستپێشخەریی نەتەوەیی کوردستان هەروەها ئەو شیکاریانەی ڕەتکردۆتەوە کە ئەو تەڤگەرە تەنها لە پرسە ئایینیەکاندا سنووردار دەکەن و ڕایگەیاند: “ڕژێمی کەمالیستی و بەریتانیا و یەکێتی سۆڤیەت بە تایبەتی ناسنامەی ئایینی شێخ سەعیدیان بەرجەستە کرد بۆ ئەوەی کە تەڤگەرەکەی وەک ڕاپەڕینێکی نەتەوەیی نیشان نەدەن، بەڵکوو وەک هەوڵێکی ئایینی دواکەوتووانە وێنای بکەن و ڕێگە بۆ کۆمەڵکوژی خۆش بکەن”. لە ڕاگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە دەستگیرکردنی سەرکردەکانی وەک خالید بەگ جبری و یوسف زیا بەگ و هەروەها پرۆڤۆکاسیۆنی پێشوەختەی پیران کە بووە هۆی کۆمەڵکوژیی گەورە لە دەڤەری چەولکی، لە بنەڕەتدا ئیرادەی نەتەوەی کورد بوو بۆ قەوارەی سیاسی و سەربەخۆیی.

لە بەشی کۆتایی ڕاگەیاندراوەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە  کە دوای 101 ساڵ یادکردنەوەی ئەو شەهیدانە تەنیا بۆ پاراستنی ڕووداوێکی ڕابردوو نییە، بەڵکوو بۆ پاراستنی کۆلکەکانی بیری نەتەوەیی و دیدگای سیاسییە. دەستپێشخەریی نەتەوەیی کوردستان داوای لە دامودەزگا پەیوەندیدارەکان کرد کە شوێنی گڵکۆی خالید بەگ جبری و یوسف زیا بەگ و شێخ سەعید و هاوڕێکانیان ئاشکرا بکەن و تەرمەکانیان ڕادەستی بنەماڵەکانیان بکەن بۆ ئەوەی هەقێقەتی مێژوویی جێگیر بکرێت.