دەتوانین بڵێین کە بەهۆی ئەم پرۆسەیەوە، «پەکەکە بووەتە کوردێکی گرێدراوی دەوڵەت، بەڵام کوردەکانی دیکە تیرۆریستن».
لە ڕێکەوتی 17ی نۆڤەمبەری 2026دا، دەوڵەتی تورک لە باکووری کوردستان ئۆپەراسیۆنێکی دژ بە سیاسەتمەداران ئەنجام دا و 13 سیاسەتمەداری کورد دەستبەسەر کران. پارێزەران ئاماژەیان بەوە کردووە کە چاوەڕوان دەکرێت ئەم ژمارەیە زیاتریش ببێت.
ئەو کەسانەی دەستبەسەر کراون ئەندامانی بزووتنەوەی “هاوپەیمانیی نەتەوەیی کوردستان” (هەڤبەندی) بوون، کە لە ڕێکەوتی 9/11/2026دا دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند.
دەستبەسەرکردنیان دوای تێپەڕبوونی کەمتر لە مانگێک بەسەر ڕاگەیاندنی “هەڤبەندی”دا، کارێکی ئاسایی نییە. هەموو ئەو کەسانەی دەستبەسەر کراون ناونیشانیان دیارە و بە گشتی ئەگەر بانگهێشت بکرابان، دەیانتوانی بە پێی خۆیان بچنە بنکەی پۆلیس. بەڵام دەوڵەت لە نیوەشەودا هەڵیکوتایە سەر ماڵەکانیان و ئەوانی لە ناو ماڵەکانی خۆیاندا دەستبەسەر کرد، وەک ئەوەی ئەندامی ڕێکخراوێکی تیرۆریستیی چەکدار بن. سەرەڕای ئەوەش، دۆسیەکە بە نهێنی دەهێڵرێتەوە و کەس بە ڕاستی نازانێت لەسەر چی دەستبەسەر کراون…
باشە هۆکاری ئەم هەڵایە چییە؟ چونکە لە ڕاستیدا، ئۆپەراسیۆنەکەی سەر هەڤبەندی پەیامێک بۆ کورد دەنێرێت. ئەم پەیامە ئاراستەی ئەو پێکهاتە سیاسییە کوردییانە دەکرێت کە لە دەرەوەی چارەسەری ئەنتەگراسیۆنی سێکوچکەی «باخچەلی-ئۆجەلان-ئەردۆغان»ـەوە وەستاون. ئەوەی زۆر بە ڕوونی و بێ هیچ گومانێک دەگوترێت ئەمەیە: جگە لە لایەنگرانی “ئەنتەگراسیۆن”، هیچ جێگەیەک بۆ هیچ سیاسەتوانێکی کورد نییە…
ڕەخنەکان لە هەڤبەندی و ئەرکەکەی
بە ڕاشکاوی، جگە لەو ڕەخنانەی لەسەر بەرنامە سیاسییەکەی هەڤبەندی هەمانە، ڕەخنەشمان لە هەڵوێستی هەندێک بازنە و کەسایەتیی نێو ئەو بزووتنەوەیە هەیە. ئەوەی کە هەموو لایەنەکانی نێو بزووتنەوەکە تا چەند لەسەر ئەرک، هێز و ڕۆحی خەباتی بزووتنەوەکە یەکگرتوو دەبن، ئەوە بابەتێکی ترە. بەڵام بۆ ئێستا ئەمانە دەخەینە لاوە؛ چونکە سەرەڕای هەموو ڕەخنەکان، هەڤبەندی لە بەیاننامەی دامەزراندنەکەیدا پێناسەی زۆر دروست و ڕوونی کردووە. ئەو بزووتنەوەیەکی بچووکە، بەڵام بە ئامانجی گەورە و گرنگەوە هاتووەتە مەیدان، و بە ئاشکرا دارێکی خستووەتە نێو چەرخی ئەو ماکینەی ئەنتەگراسیۆنەی کورد کە لە ئیمرالی دامەزراوە.
هەڤبەندی ئەم کارەی لە ڕێگەی بڕگەکانی نێو جاڕنامەی دامەزراندنەکەیەوە کرد. جاڕنامەکە سێ خاڵی سەرەکیی دەستنیشان کردبوو:
١- بەکارهێنانی مافی چارەی خۆنووسینی کوردان.
٢- ڕەخنەگرتن لە لایەنگرانی سیاسەتی ئەنتەگراسیۆن.
٣- بەکارهێنانی چەمکەکانی «نەتەوەی کورد» و «ئازادیی کوردستان» لە ئەدەبیاتدا.
ئەم سێ خاڵە، سنوورەکانی ئەو «ئەنتەگراسیۆن»ـەیان بەزاند کە لە ئیمرالییەوە بەسەر کورددا سەپێنرابوون. ئەمەش ئەو هۆکارەیە کە لە پشت بەئامانجگرتنی هەڤبەندییەوەیە.
«پرۆسەی تورکیای بێ تیرۆر» و ئیمتیازەکانی پەکەکە…
لە ڕاستیدا، ئۆپەراسیۆنەکەی سەر هەڤبەندی زۆر گرنگە بۆ ئاشکراکردنی ڕاستیی پرۆسەی «تورکیای بێ تیرۆر» کە لە ئیمرالییەوە بەڕێوە دەچێت. چونکە نیشانی دەدات کە مەسەلەکە، وەک چۆن هەمیشە گوتوومانە، چارەسەرکردنی پرسی کورد نییە، بەڵکو «مسۆگەرکردنی ئەنتەگرەکردنی پەکەکەیە لە نێو دەوڵەتی تورکدا». بە ڕاستیش، ئێستا زۆر بە ئاسانی دەتوانین بڵێین کە بەهۆی ئەم پرۆسەیەوە، «پەکەکە بووەتە کوردێکی گرێدراوی دەوڵەت، بەڵام کوردەکانی دیکە تیرۆریستن».
بۆ نموونە، دوران کاڵکان، بەسێ هۆزات، جەمیل بایک و سەبری ئۆک، کە دەوڵەتی تورک ساڵانێکە وەک تیرۆریست پێناسەیان دەکات، بە فڕۆکە چوونەتە ئیمرالی، عەبدوڵڵا ئۆجەلان گواستراوەتەوە بۆ ڤێلایەک کە حەوزی مەلەوانیی تێدایە، سکرتاریەتەکەی فراوان کراوە و بەپێی ئیدیعاکان، 8 ئەندامی پەکەکە چوونەتە لای و سکرتاریەتەکەی هێندەی تر گەورە بووە.
ڕۆژی لەدایکبوونی ئۆجەلان لە زۆرێک لە ناوچەکانی باکووری کوردستان وەک فێستیڤاڵێک پیرۆز کرا. وەیسی ئاکتاش، کە لە ئیمرالی لەگەڵ ئۆجەلان بوو و ئێستا ئەندامی سکرتاریەتی ئیمرالییە، پاسپۆرتی وەرگرتووە و لە ئەورووپا وڵات بە وڵات دەگەڕێت و کۆبوونەوەی گشتی ڕێک دەخات.
ئەم دەرەنجامە، ئەنجامێکی سادە نییە. لە دوو ساڵی ڕابردوودا، کادیرانی پەکەکە لە باکووری کوردستان ئیمتیازێکی زۆریان بەدەست هێناوە.
بە کورتی، ئەو پرۆسەی ئەنتەگراسیۆنەی کە لەلایەن ئۆجەلانەوە دەستی پێکراوە، هیچ دەستکەوتێکی بۆ کورد لەگەڵ خۆیدا نەهێناوە، بەڵام پەکەکە ئیمتیازێکی زۆری وەرگرتووە و ئەم ئیمتیازانە بەکار دەهێنێت تا گەلی کورد لە دەوری چەمکی ئەنتەگراسیۆن کۆبکاتەوە.
هاوکێشەکە زۆر سادەیە: ئۆجالان ڤێلایەک بە حەوزی مەلەوانییەوە وەردەگرێت، بەڵام ئەو کوردانەی لایەنگری ئەنتەگراسیۆن نین، لە زینداندا دەهێڵرێنەوە…
ئەمە هاوکێشەیەک نییە کە تەنیا لەلایەن دەوڵەتەوە دروست کرابێت. بێگومان بە ڕێکەوت نییە کە ئۆجەلان، کە ساڵانێک دەیگوت: «وەرن با بارزانی کۆنترۆڵ بکەین، من تاڵەبانیتان پێ دەدەم، ئیسرائیل دەیەوێت لە باشوور دەوڵەتێکی کوردی دروست بکات، وەرن با پێکەوە ڕێگریی لێ بکەین، من بەڵێندەرم، بەکارم بهێنن»، بێگومان بەهۆی ئەم قسە و کارانەوە ئۆجەلان ئیمتیازێکی زۆری وەرگرت. هەر بۆیە ئۆجەلان یەکێکە لە یاریزانە سەرەکییەکانی ئەم هاوکێشەیە.
لەمەودواش، ئۆجەلان شان بە شانی دەوڵەتی تورک، بە هەردوو دەستیان و بە دڵ و بە گیان شەڕ دەکەن تا هەموو کورد بهێنێتە سەر ڕێگای ئەنتەگراسیۆن.