ئەو پڕۆسەیەی کە بە پەیامی 26ی شوباتی 2025ی عەبدوڵڵا ئۆجەلان بۆ هەڵوەشاندنەوەی پەکەکە دەستیپێکرد، بەردەوامە. بەپێی پێناسەی دەوڵەتی تورک، ئامانجی پرۆسەکە “تورکیایەکی بێ تیرۆر”ـە. بە گوتەی پەکەکەش، پرۆسەکە “ئەنتەگراسیۆنی دیموکراتیک” و بە دیموکراسیکردنی تورکیایە. بۆیە هەردوولا لەسەر ئەم پرۆسەیە کار دەکەن، بەڵام قسەی جیاواز و دوورلەیەک دەڵێن.
ئەو کوردانەی کە ژیرییەکی ئایەندەنگرانەیان هەبوو، هەر لەسەرەتاوە بۆیان دەرکەوت کە ئەم پرۆسەیە، ڕێگاچارەسەری پرسی کورد نییە. خۆی لەخۆیدا ئۆجەلان هەرگیز هیچی بۆ کورد داوانەکردووە. وەک دەوترێت “شیر بۆ منداڵێک نییە کە نەگری”، بۆ کوردیش هیچ شتێک لەئارادا نییە.
بەڵام ڕامانێک بە نیازپاکی هاتەئاراوە: مادام پرسی کورد چارەسەر نەکراوە، لانیکەم با لە چیاکان دابەزنە خوارەوە، ئەوانەی لە زینداندان با ئازاد بکرێن و با ئیدی گەنجەکان لە ناو تونێل و شوێنەکانی دیکەدا نەمرن. با لاوەکان بگەڕێنەوە ناو خێزانەکانیان. بەڵام دەردەکەوێت کە ئەم پرۆسەیە لەخۆیدا پێشوازی لەم بەدەوارییەش ناکات.
ڕەشنووسی ئەو ڕاپۆرتەی کە لەلایەن “کۆمیسیۆنی یەکگرتوویی نەتەوەیی، یەکێتی و دیموکراسی”یەوە ئامادەکراوە کە گۆیا ئەو پڕۆسەی چارەسەرییە بەڕێوەدەبات، سەبارەت بە دابەزینی پەکەکە لە چیا، وردەکارییەکانی بۆ میدیاکان بڵاوکرایەوە. هەروەها نوعمان کورتولموش سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا چوارچیوەی ئەو یاسایەی ڕوونکردەوە. بەگوێرەی ئەو، دۆخە بەم شێوەیە:
لێبوردنی گشتی لەئارادا نییە.
ئەمەش بەو مانایە دێت کە ئەوانەی لە زیندانەکاندان، ئازاد ناکرێن.
یاسایەک دەردەچێت؛ ئەم یاسایە 6 مانگ یان ساڵێک کاری پێدەکرێت و دواتر کاریگەریی نامێنێت.
ئەوانەی دەگەڕێنەوە بۆ تورکیا دەبێت بێتاوان بن (لە هیچ چالاکیەکدا بەشدار نەبووبن).
ئەوانەی دەگەڕێنەوە تورکیا بۆ ماوەی 3-5 ساڵ لەژێر چاودێریدا دەبن.
بۆ سەرکردەکانی پەکەکە و ئەوانەی چەکیان بەکارهێناوە، هیچ یاسایەک دەرناچێت.
ڕەوشی نزیکەی 40 هەزار کەس کە لە کاتە جیاوازەکاندا لە پەکەکە جیابوونەتەوە، هەرگیز نەبووەتە بابەتی گفتوگۆ.
کاتێک مرۆڤ لە تەواوی یاساکە دەکۆڵێتەوە، دۆخەکە بەم شێوەیەیە: “کۆمەڵێکی بچووک لە گەنجان کە هەرگیز چەکیان بەکارنەهێناوە و لەم ساڵانەی دواییدا پەیوەندییان بە پەکەکەوە کردووە، دەتوانن بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان”.
دۆخەکە وەک ئەوە وایە بڵێین “شاخ، مشکێک دەزێ”!. لە نێو ئەو هەموو وەسف و قیلوقاڵەدا، لە نێوان دانوستانی گۆڕینەوەی دیاری و دەستەواژەی وەک “سەرۆکی دامەزرێنەر”، “بەڕێز باخچەلی”، “ئەنتەگراسیۆن” و “چارەسەری ئەرێنی” کە لە نێوان باخچەلی و ئۆجەلاندا هەیە، تەنیا شتێک کە پەکەکە و دەوڵەتی تورک بۆ لاوانی کورد بە گونجاوی دەزانن، “یاسای پەشیمانی”یە. تەنانەت بڕگەکانی یاسای پەشیمانی پێشوو کە لە تورکیادا کاری پێدەکرا، لەم ڕەشنووسە یاساییە باشتر و کاریگەرتر بوون.
کورد لەم ساڵ و نیوەدا چ دەستکەوتێکی لەم پرۆسەیە بەدەستهێناوە؟ ئیدی کەس باسی کوردان ناکات، مافی کورد بۆ خۆبەڕێوەبەری، مافی بۆ سەروەری، مافی خوێندن بە زمانی دایکی و مافی پێناسەکردنی لە دەستووردا؛ هەموو ئەمانە لەبیرکراون. بەداخەوە ئێستا خێزانەکان ناتوانن منداڵەکانیشیان ببینن.
کاتێک پرۆسەکە دەستی پێکرد، هەندێک بازنەی نیازپاک پێیان وابوو کە باکووری کوردستان لەم پرۆسەیەدا هەناسەیەکی ئاسوودەیی هەڵدەمژێت. بەڵام پێچەوانەکەی ڕوویدا. دەوڵەت و پەکەکە ئیشارەتی لای چەپیان پێکرد و بەلای ڕاستدا سوڕانەوە. لە کاتێکدا لە باکوور هیوایەک بە چارەسەری هەبوو، ڕۆژئاڤا هەڵوەشایەوە. دەوڵەتی تورک نایهەوێت پەکەکە لە شاخ بێتەخوارەوە و چەکەکانی ڕادەست بکات؛ دەوڵەتی تورک لە ڕووی ستراتژییەوە پێویستیی بە پەکەکە هەیە. بۆیە پرۆسەی چارەسەری، نە بۆ چارەسەرکردنی پرسی کوردە و نە پرۆسەیەکی وەهاشە کە ببێتە هۆی ئەوەی پەکەکە لە شاخ دابەزێت. ئامانجەکە لە ناوبردنی ڕۆژئاڤا بوو، دەوڵەتی تورک ئەم سەرکەوتنەی بەدەست هێنا. ئیدی پرۆسەی چارەسەری گۆڕاوە و بووەتە پرۆسەیەکی وەها کە پەکەکە لە پێناو بەرژەوەندییەکانی دەوڵەتی تورکیا چالاکتر دەکات.
