پێکهاتەیا رێخستنی یا پسکۆ-جڤاکی یا پهكهكێ هێژ ژی باش نایێ زانین. پهكهكە رێبازا خوە یا ل دژی کۆلۆنیالیزم و خیانەتێ ب دو تشتان «هێزا جەوهەری و ژیراتیێ» ڤەدبێژە. لێبەلێ، ئەڤ یەک ب تەڤاهی نە ووسایە.
پهكهكە نە خودانا چ ناسنامەیێن ئەتنیکی، نەتەوی و چاندی یە. پهكهكە تەڤگەرەکا بێ ناسنامەیە و ناسنامەیا کوردان ژی كرێت دکەت.
مالباتێن دەستهلاتدارێن پهكهكێ ل کویڤه نە؟
دەما کو پێکهاتەیا سۆسیۆ-چاندی یا بژاردەیێن دەستهلاتدار بهێته لێکۆلێن كرن، ئەم دکارن ڤێ راستیێ پتر ببینین. میناک، گەلۆ کەس دزانیت رەوشا مالباتێن «جەمیل بایک، دوران کالکان، مستهفا قاراسو و موراد قارایلان» د وارێ جڤاکی و سیاسی دا چاوایە؟ نا. ژ ڤان هەر چار مالباتێن سەردەستێن نەمر چەند کەس تەڤلی پهكهكێ بووینە، چەند شەهید بووینە، چەند کەس هاتینە گرتن…؟ ما کەس دزانیت؟ نا. ژ بەر کو ژ ڤان مالباتان کەس تەڤلی رێخستنێ نەبوویە. شەرکرن، شەهیدبوون، گرتن، مالوێرانی و دەربەدەری کارێ کوردێن فەقیرە.
هەر چار رێڤەبەرێن نەمر، بێی کو شەرم بکهن هەر رۆژ دبێژنه مالباتێن کورد «چەکا شەهیدی ل ئەردێ نەهێلن» دخوازن ب گرێدانێن خوینێ، ئەندامێن مالباتێ یێن مایی بكێشنه د ناڤا ڤێ زڤرۆکا مرنێ دا. ب ڤی ئاوایی گەلەک مالبات ل کوردستانێ بێسەرووشوون و بهرزه بوون. پرهنسپا ئیدەئۆلۆژیک یا د ناڤا پهكهكێ دا تەنێ ئامورەکێ پرۆپاگاندایێ یە. میناک دبێژیت: ئەز ل دژی پێکهاتەیا جڤاکی یا فەئۆدالا کوردستانێ مە، لێ د پراكتیکێ دا ڤان تێکلیێن فەئۆدالێن مالباتی-خزم و خوینێ ژ بۆ كو شەرڤانان تەڤلی خوە بکەت ب کار دئینیت.
پهكهكێ هەری زێدە ژ تێگههشتنا کوردان یا تۆلهلدانێ و چاندا «چەک ل ئەرد نەهێلانێ» سوود وەرگرت. پهكهكێ د جڤاکا کوردی دا تێکلیێن مالباتی و خزماتیێ ب ئاوایەکی پر بێهش ب کار ئینا دا کو چەرخا شەری بزڤرینیت. ئەندامێن مالباتا رێڤەبەرێن پهكهكێ ب خواندنێ، كارگێریێ و خزمەتا دەولەتێ ڤە مژۆلن، هەموو بارێ شەری یێ فیزیکی، دەروونی و مادی ژی ل سەر کوردێن بەلەنگاز یێن بێ ناڤ و بێ ناسنامە دهات مەشاندن. لێ یا بالکێش ئەوە کو مالباتێن سەردەستێن پهكهكێ ژ ڤی شەری و وێرانیا مەزن بێ های ژیان و دژین. گەلۆ وە قەت بهیستییە کو کەسێن ب پاشناڤێن ئۆجالان، قارایلان، بایک، قاراسو و کالکان شەهید بووینە؟ نا.
د سالا 2002 دا برازایا ئۆجالان یا ب ناڤێ ئامارا تەڤلی بوو. ئۆجالان د هەر نۆتا هەڤدیتنێ دا زەخت ل رێڤەبەریا پهكهكێ دکر کو ئامارایێ ژ بۆ خواندنێ بهنێرنه ئەورۆپایێ. د داویێ دا، ل سالا 2004، تام دەما کو پهكهكێ بریارا شەری دای ئامارا ژ بۆ خواندنێ هنارتن فرانسا، زارۆکێن کوردێن فەقیر و ژار ژی شاندن ئەنیا شەر. د تەڤاهیا رێخستنا شەر دا، هوون نهشێن بۆ نموونە ژی ئەندامەکی مالباتا رێڤەبەر ببینن.
گرووپا نەمر یا پهكهكێ دوور ژ مهیدانا شەری دژیت
د خەندەک، ژێرزەمین، تونێل و چیایان دا زارۆکێن کوردێن بەلەنگاز ژیانا خوە ژ دهست ددهن و ئەڤ یەک وەکە قەدەر دهاته دیتن لێ گرووپا نەمر یا یا پهكهكێ هنده فێلباز و بێبەخت بوو ژیانا خوە ب هێڤییا قەدەرێ ڤه نهدهێلا. د هەموو سەرهلدانێن سیاسی یێن کوردستانێ دا هەموو مالبات، خزم و عەشیرا سەرۆکێ سەرهلدانێ پێشەنگیا سەرهلدانێ دکرن و ل بەرووکێن پێشیێ یێن شەری بوون. راستییا جڤاکی و پێکهاتەیا چاندی یا گەلێ کورد رێبهرییهكا ب ڤی رەنگی ئافراندیە. واته، پێشەنگێن سەرهلدانێ بەشداری د هەموو قۆناغێن سەرهلدانێ دا دکر، پێشەنگی و بەرپرسیاری گرتن سەر مللێ خوە.
دەما کو ئۆجالان د سالا 1998 دا ل شامێ ئاسێ مابوو، ژ «ئایفەر کایا» یا ب کۆدناڤێ رۆزەرین گۆت، «دەما ڤەگەرا مالێ یە» و بەرێ خوە دا بالافرگەها ناڤنەتەوەیی یا شامێ.
ئەڤ ههلبژارتنا ئۆجالان ب ئەرکێ كو وی ههلگرتیه ڤە گرێدایی یە. کیژان هێزا كو ا سالا 1979 ئەو ل شامێ ب جهـ کر بیت، هەمان هێزه ئەو بره ترکیێ ژی. واته ئۆجالان ل شوونا پرۆفایلا رێبەرێ قەهرەمانێ سەرهلدانێن کورد ههلبژێریت، پرۆفایلا سەرۆکێ رادەستبوویی-خایین ههلبژارت. و بوو پەسندار و خزمەتکارێ دەولەتا ترک یا داگیرکەر. تەسلیمبوونا ئۆجالان بۆ دەولەتا ترک وەک «بەرخوەدانا شێوازا رێبەرتیێ» هاتە بناڤکرن. ب هەموو فێلمازییێن تەئۆریک و فەلسەفیک خواست ڤێ تەسلیمبوونێ ب گهلێ كورد بدەته قەبوولکرن. ب ئێك پرس خویا دبیت کو «بەرخوەدانا شێوازا رێبەرتیێ» یا ئۆجالان شاشە. مەسەله ئەز ژ ئۆجالان دپرسم؛ «ئەگەر مازلووم دۆگان، کەمال پیر، خهیری دوورمووش» و ب سەدان گرتییێن دی یێن د زندانان دە خەتا «بەرخوەدانا رێبەرتیێ» ئەساس وهرگرتبا، گەلۆ پهكهكە و تێکۆشینا وێ یا چەکداری دا ههبیت؟ قەد نەدبوو.
یێ کو ڤێ پرۆفایلا سەرۆکاتییا تەسلیمبوویی و ئیدۆلۆژیا پهكهكێ ئاشكهرا دكهت، هەبوونا ستاتۆیا کوردستانی یا باشوورێ کوردستانێ یە.
پهكهكە ل دژی دیرۆکا کەڤنەشۆپی و خەتا بەرخوەدانێ یا کوردە
خەتا نەتەوپەرەستی یا کو ل باشوورێ کوردستانێ پێشدکەڤیت، ماسکەیا سەختە یا کورداتییا پهكهكێ ئاشكهرا دکەت. دژمناتیا پهكهكێ یا ل هەمبەری پهدهكێ و بارزانی دژمناتیا کەڤنەشۆپیا خەتا سەرخوەبوونا نەتەوەیی یە. بارزانیێن کو خودان کەڤنەشۆپیا تێکۆشین و بەرخوەدانێ یا سەد و پێنجی سالی نە، یاریا پهكهكێ یا کوردایەتی یا بێ کورد و بێ کوردستان پووچ دکەت.
د بنگەهێ دژمناتیا توند یا پهكهكێ یا ل هەمبەر رێبازا بارزانی دا، دژمناتییا خەتا کەڤنەشۆپیا سەرهلدانێن کوردان یێن دیرۆکێ هەیە.
خەتا سەرکردایەتیا پهكهكێ و هەڤالبەندێن وێ، خەتا کەمالیست یا چەپ، ل گهل خەتا نەتەوە-دەولەتا کورد یا پهدهكێ ناکۆکن. پهكهكە ژ بۆ ڤێ پەڤچوونێ هاتییە وەزیفەدارکرن. کورد بێی کو کەمالیزمێ ناس بکهن نکارن پهكهكێ ناس بکن.
پهكهكە و پێکهاتەیێن وێ (چەپێن ترک) دخوازن د شەخسێ پهدهكێ دا تۆلا کەمالیزمێ ژ خەتا نەتەویی یا کورد هلینن. دخوازن خەتا نەتەوی یا کورد کو ل باشوورێ کوردستانێ ب کەد و هەولدانەک مەزن زیندی دمینیت، ژ ناڤ ببهن. د ڤی دەمی دا پرسگرێکا پهكهكێ نە سیاسهتا رۆژانە یا پهدهكێ یه. ئەڤه دژمنا خەتا کوردستانی یە خهتا کو پهدهكه تەمسیل دکەت.
واته پهكهكە دخوازیت سیستەما دەولەتا کۆلۆنیالست ب ناڤێن «براتی، یەکیتیا دەمۆکراتیک، وەلاتێ هەڤپار» ل کوردستانێ جیبجی بکەت. ئەڤ خەت و تێگههشتن ژ بۆ کوردان خەتەرییا هەره مەزنە. ئەڤ ئۆتۆ-کۆلۆنیالیزمە. ستاتویا فعلی یا نەتەو-دەولەتا کوردی یا ل باشوورێ کوردستانێ دژهژههرا خەتا پهكهكێ یا ئۆتۆ-کۆلۆنیالیستە.
پهكهكە یا کو ل باکور بنکەتی، سۆزا شۆرەشێ ددەته باشوور
د ڤی واری دا هێزا هەره مەزن یا پهكهكێ ئەوە کو گرسە و کادرۆیێن وێ یێن کو ب دەرەوێن کو باوەر دکهن. پهكهكە ئیدیعا دکەت کو ل باکور شۆرەش کریە، ههر چهند کو تەڤاهیا باکورێ کوردستانێ ژ دەست دایە، تێک چوویە، هەتا ژ وێرێ ژی هاتیە دەرێخستن.
پهكهكە سەنگەرێن خوە یێن 40 سالان هەرێمێن خوە یێن لەشکەری، کارێن پەروەردێ، تەندورستی، لۆژیستیکی و رێڤەبەری رادەستی ئارتێشا ترک کرینە. لێ رەغمێ ڤێ تێکچوونێ هێژ ژی دشێت دەرکەڤیت و سەرکەفتنا خوە ل زاپێ راگههینیت. لێ ژ حهفتهنین هەتا خاکورکێ لووتک و بەروارا چیایەکی ژی د دەستێ پهكهكێ دا نینە. پهكهكە هێزا خوە یا تەڤگەری-چالاکی و سەروەرییا هەرێمێ بهرزه کریە.
گەریلا د هندەک تۆنێلێن بن ئەرد دا ب حەسرەتا تیژکا رۆژێ دكهن، ژ بزاڤا سیاسی و لەشکەری دوور مەحکوومی ژییانێ یە، لێ رێڤەبەرێن پهكهكێ ڤێ رەوشێ وەکە تاکتیکەکا شەر یا ب باندۆر بۆ رایا گشتی پرۆپاگاندە دکهن. ژ بۆ هێزەکا لەشکەری، تێکچوون ناهێته واتەیا کوشتنا هەموو لەشکەران، تێکچوون ب بهرزهكرنا دەستپێشخەری یا چالاکیێ و پێک نهئینانا تاکتیکی چێدبیت. پهكهكە د وارێ لەشکەری دا تێک چوویە و تەنێ هێزا وێ یا مانیپولاسیۆنێ ئانكو راگەهاندنا وێ مایە.
مخابن ئەڤ تێکچوونا پهكهكێ ژ تێکچوونا سەرهلدانێن کوردان یێن د دیرۆکێ دا گەلەک جودایە. سەرهلدانێن د دیرۆکێ دا ژ ئالیێ لەشکەری ڤە هاتینە شکاندن، لێ ب ئارمانج، ڤین و روحا خوە تەسلیم نەبووینە. راستی بەرۆڤاژی پهكهكێ یە. د شەخسێ ئۆجالان دا پهكهكە بهرێ تەسلیم بوو و پاشی گاڤ ب گاڤ تەسلیمیەت ل سەر هەموو کوردان فەرز کر.
پهكهكە ژ بۆ کو تێکچوونا خوە بەلاڤ بکەت هەموو دەستکەفتیێن کوردان ژ ناڤ ببهت. هەول ددەت فکر و هەستا رزگارییا نەتەوی د ناڤ کوردان دا نههێلیت. ستراتیژییا بەلاڤکرنا ئۆتۆ-کۆلۆنیالیزمێ ل هەموو پارچەیان ژ بۆ کوردان خەتەریەکا گهلهك مەزنە. کوردێن د بن سەروەرییا پهكهكێ دا هەموو هێڤیێن خوە یێن رزگاریێ ژی بهرزه کرن. د ڤی واری دا یەکانە ئەرکێ وەلاتپارێزێن کوردە کو رێ ل ستراتیژییا پهكهكێ یا بەلاڤکرنا شکەستنێ بگرن و زیانێن وێ کێم بکهن.
