ل رۆژئاڤا، دیوارێ بەرلینێ یێ کوردان ھلوەشیا
د 9ێ مژدارا 1989ێ دە، دیوارێ بەرلینێ، کو ئالمانیا رۆژھلات و رۆژئاڤا ژ ھەڤ ڤەدقەتاند، د ئەنجاما بەرخوەدانا مرۆڤێن مەدەنی و خوەپێشاندانێن گرسەیی ڤە ھاتە ھلوەشاندن.
دیوارێ بەرلینێ نە تەنێ دیوارەکی بەتۆنی بوو کو ئالمانیا وەکە دو وەلات ڤەقەتاند بوو. ئەو دیوار دەستەسەرکرنا مەژییێن مرۆڤان ب ئایدۆلۆژی، سینۆر، تێگھیشتن و مانیپولەکرنا ل سەر ھشێ مرۆڤان و بارمەتەکرنا ئیرادەیا وان بوو. و دەما کو ئەو ھلوەشیا، نە تەنێ باژارەک بوو یەک؛ رەژیمەک دەرەوان، نیزاما ترسێ و زیندانەکا ئیدەۆلۆژیک ژی ھلوەشیا. خەلک ھەر وھا ب دەرەوێن مەزنێن کو ب سالانە پێ باوەر دکر رە روو ب روو مان.
د چلەیا 2026ێ دە، د راستییا پەڤچوونێن رۆژئاڤا دە دیوارێ بەرلینێ یێ کو د ھشێ کوردان دە ھاتبوو ئاڤاکرن ژی ل رۆژئاڤا ھاتە ھلوەشاندن. و ئیرۆ، پێڤاژۆیا کو ل رۆژئاڤا قەومی رێ ل بەر خالەک شکەستنا دیرۆکی یا ب ڤی رەنگی ژ بۆ کوردان ڤەکریە.
راستیا عەڤدللا ئۆجالان و پەکەکێ، کو ب سالان وەکی یەکانە رێیا رزگاریێ ژ گەلێ کورد رە ھاتبوو پێشکێش کرن، وەکە پیرۆزی و بێ گومانی، ب پەشڤەچوونێن رۆژئاڤا رە ب ھەموو تازیبوونا خوە خویا بوویە.
گەردوونا ئیدەۆلۆژیک یا کو ژ ھێلا پەکەکێ ڤە ھاتبوو ئاڤاکرن، ببوو دیوارەکی دەروونی کو کورد ژ راستیا وان یا نەتەوەیی قوت دکرن. ل پشت ڤی دیواری، رەخنە قەدەغە بوو، پرسکرن خیانەت بوو، و رامانێن جودا ژی دژمناتی بوو. مینا ل ئالمانیا رۆژھلات، مرۆڤ یان وەکی “خایین” دھاتن بناڤکرن و ژ پەکەکێ و باندۆرا وێ درەڤیان، یان ژی تەسلیمی وێ سیستەمێ دبوون، چ باوەریا وان پێ نەبوو یان ژی ژ بەر شەرت و مەرجان، نەکرن دژی وێ بسەکنن.
ژ سالا 1975ێ ھەتا 1999، ئۆجالان ھەموو ئەنەرژیا کوردا یا کوردستانی د ناڤ پەکەکێ دە کۆم کر. پشتی سالا 1999ێ، یێن کو کۆم بوون د سێگۆشەیا “خوین-باوەری-موریدی” یا رۆژھلاتا ناڤین دە ھاتن ئاسیمیلەکرن. ل شوونا ناسنامەیا کورد، ناسنامەیا پەکەکێ، ل شوونا کوردستانێ، ئۆجالان و ھتد. ھاتن ئیقامە کرن. ئۆجالان دیوارەکی وسا یێ ئایدۆلۆژیک ئافراند کو، خەیال بکن، ھەتا مەراسیمەک لەشکەری یا سالیادا ل شەنگال ژ بۆ دەنیز گەزمیش، سەرۆکێ چەپگرێن ترک، ھاتە لدارخستن.
ئۆجالان، ب بکارئانینا گۆتارێن کو ژ میتۆلۆژی، باوەری، چیرۆک و چیڤانۆکان بەرھەڤ کربوون، وەکە ئەندازییارەکێ ل سەر جڤاکا کورد ھات سەپاندن. ئەندامێن پەکەکێ خوە وەکی رزگارکەرێن ھەموو جیھانێ پێناسە دکر. ئۆجالان وەکی خوەداوەندەکی ئافرینەرێ ئەردوئەسمانا یێ شەڤورۆژا ژ جڤاکا کورد رە دھاتە پێشکێش کرن.
ب سالان دھات گۆتن کو ئۆجالان داڤکەکە ژ بۆ کوردان ھاتیە دانین، لێ گەلەکا پێ باوەر نەدکر. مووسیبەتەک ژ ھەزار شیرەتان چێترە.
تشتێن کو ل رۆژئاڤا قەومین، ژ چیرۆکێن کو ب سالانە تێنە ڤەگۆتن بھێزتر بوو. ژ بۆ جارا یەکەم، کوردان دەرفەت دیتن کو ئیدیعایێن ئۆجالان و پەکەکێ ب ئەزموونەک بەربچاڤ بپیڤن. و وان دیت کو د ناڤبەرا خەیالێن کو ھاتبوو ڤەگۆتن و راستیا کو دەرکەتیە ھۆلێ دە چالەکا کوور ھەیە. ئیرۆ، ھەر کو دچە پتر کورد دپرسن:
گەلۆ پەکەکە ب راستی خزمەتا بەرژەوەندیێن کوردان دکە؟ گەلۆ ئایدۆلۆژیا ئۆجالان کوردان ئازاد دکە، یان ژی وان ژ ئەرکێن نیشتیمانی دووردخە؟ راستیا کو ئەڤ پرس دکارن وەرن پرسین ب سەرێ خوە شۆرەشەکە. ب ڤی ئاوایی، زرخێ کو 27 سالان ل دۆرا ناڤێ ئۆجالان ھاتیە ئاڤاکرن دەست ب شکەستنێ کریە. دیوارێن ترسێ ھلدوەشن، پیرۆزییێن دەرەو ھلدوەشن، تابو ھلدوەشن.
و تێگھیشتنێن کو ب سالانە پەکەکێ ب ڤەگۆتنێن وەکی “بارزانی پرۆژەیەک ئیسرایلییە، بارزانی خایینە، بارزانی جھوویە” و ھتد. ھاتنە ئافراندن، لگەل رۆژئاڤا ژی ھاتنە شکاندن. کوردان ژی دیتن کو ئەڤ گۆتن بەشەک ژ پرۆژەیەک “کورد ب دەستێ کوردی دانە قرکرنێیە”.
مینا ھلوەشینا دیوارێ بەرلینێ، ئەڤ پێڤاژۆ شکەستنەک بێدەنگ لێ بێڤەگەرە. کورد نھا دەست پێ دکن کو ب ئاوایەکی مللی، پتر کورد و کوردستانی و راستتر ل پرسگرێکان بنێرن. نە ب ھەستان، ب ھشمەندییەکی نەتەوەیی. نە ب چیرۆکان، ب راستیان.
ژ بەر ڤێ یەکێ، پێڤاژۆیا رۆژئاڤا نە تەنێ پێشڤەچوونەک لەشکەری یان ژی سیاسییە. ئەو د ھەمان دەمێ دە د ھشێ گەلێ کورد دە رزگاریەکە.
وەکی مە گۆت، یەک مووسیبەتەک ژ ھەزار شیرەتان چێترە. رۆژئاڤا نەکاری شۆرەشا “ئەکۆلۆژیک، ئازادیا زایەندی”یا کو ئۆجالان بەحسا وێ دکر ب دەست بخە، لێ رۆژئاڤا شۆرەشا “ھەژاندنا میت بوونا ئۆجالان” کر.
بێ گومان، ھێزێن کو ژ ھلوەشینا دیوارێ کو پەکەکێ-ئۆجالان ل پێشیا کوردان ئاڤا کریە دترسن، دێ ملێن خوە بدن بەر دیواری کو نە ھلوەشە لۆما ئەو دێ ھەول بدن کو تەمەنێ ھەم ئۆجالان و هەم یێ پەکەکێ درێژ بکن، لێ دیوار دەرزییە وەکە کو ئەم کورد دبێژین “میرم بۆری” ئێدی ئەو دیوار ب پینەیان ناھێ زەپکرن. ھلوەشینا وی ژ بۆ کوردان دەستکەفتیا ھەری مەزنە…
