سمکۆ عەبدولعەزیز
نەزانین هەردەم کێمبوونا زانیارییان نینە، هنده‌ك جاران دبیته خۆنەماندیکرن بۆ زانینێ.
لێ دەما ئەڤ نەزانیینە دبیتە دەنگێ کەناڵەکێ، زیانا وێ ل دەڤ راگەهاندنکاری نامینیت، به‌لكو دچیتە ناڤ هشا خەلکی و ڕێکا تێگەهشتنێ شاش دكه‌ت.
بابەتێ شنگالێ نموونەیەکا به‌رچاڤه:
بەشەکێ مەزن ژ راگەهاندنا کوردی ده‌نگوباسێ تێکەلکرنا یەبەشێ د دەزگەهێن عیراقێ دا پێشکێش كر، هه‌روه‌ك پەیوەندییا یه‌به‌شێ ب بەغدایێ ڤە نوکە دەست پێ کرییە. لێ هه‌ركه‌سه‌كێ بچیت و پیچه‌ك خۆ بوه‌ستینین ده‌رباره‌ى شنگالێ ل سالا 2015 هێرڤە، دێ بساناهى گه‌هیته راستیا بابه‌تى .
بابه‌تێ چوونا یه‌به‌شێ بۆ ناڤ دەزگەهێن لەشكه‌رى و ئیمناهى ژ روویێ رۆخساریڤه راسته، لێ تێگه‌هشتنه‌كا نه‌راست دروست دكه‌ت ژ روویێ هزری ڤه.
راستیا بابه‌تى ئه‌ڤه‌یه :
د 9ی کانوونا دوویێ 2016ێ دا، سەعید حەسەن كو فەرماندەیەکێ یەبەشێ بوو، ڕاگەهاندبوو کو هێزا وان ژ حوزەیرانا 2015ێ ڤە د چوارچۆڤێ حەشدا شەعبی دا كار دكه‌ت و بەغدا مووچەیێ پێنجسەد چەکداران و هاریکاریا لۆجستی بۆ دابین دکەت.
واتە ئه‌ڤا نوكه هاتیه راگه‌هاندن نه كرداره‌ك نویه به‌لكو یا كه‌ڤنه، ل وى ده‌مى تاكو نوكه ب تەمامی یا ڤەشارتی نه بوو.
حكومه‌تا هه‌ریمێ و حكومه‌تا عیراقێ:
د 9ێ تشرینا ئێکێ 2020ێ دا، بەغدا و هەولێر ل سەر ڕێککەفتنا شنگالێ ڕێککەفتن، ڕێککەفتنەک بۆ ڕێکخستنا کارێ ئێمناهی و کارگێری و دویرئێخستنا گرووپێن چەکدار یێن دەرڤەی دەسەلاتا دەولەتێ.
پاشى چ رویدا :
لێ د 26ێ تشرینا ئێکێ 2026ێ دا، ده‌نگوباسه‌ك هاته به‌لاڤكرن ب دوماهى ئینانا سەربەخۆیییا لەشکەری یا یەبەشێ و ئەندامێن وێ تێکەلی دەزگەهێن فەرمی بوون.
واته فه‌ره بێژین كو خۆراده‌ستكرنا یه‌به‌شێ و رێكه‌فتنا حكومه‌تا یەک تشت نینن، خوراده‌ستكرن چ ئه‌نجام بۆ پێشه‌رۆژا شنگالێ ژ روویێ یاسایڤه نینن و رێككه‌فتن گه‌ر هات بوو بجهئانین دا پێشه‌رۆژه‌كا ئاشكرا هه‌بیت و ژ به‌ر هندێ عیراقی ئه‌و ته‌كتیك دگه‌ل یه‌به‌شێ بكارئینا تاكو هێزا كوردى ل شنگالێ لاواز بكه‌ن .
واته : 9ی حوزەیرانا 2015ێ، تشرینا ئێکێ 2020ێ و 26ێ تشرینا ئێکێ 2026ێ، ئەڤ ساڵە بتنێ ژمارە نینن، به‌لكو کلیلا تێگەهشتنا ناڤه‌رۆكا بابه‌تینه.
گه‌ر ڤه‌كولینا روویدانێن ڤان سێ ژمارا بكه‌ى، دێ دیار بیت كا چ هه‌بوو و چ روویدا و ئه‌نجام چ بوون و چه‌وا گه‌هشتینه ڤێ رۆژێ .
مووچەوەرگرتن، هاریکاریکرنا لوجستى و چوونە ژێر فەرماندەهییەکا یەکگرتی، سێ ئاستێن جودا نە.
گه‌ر ڤان سێ ئیده‌یه‌ما تیكه‌لى هه‌ڤ بكه‌ى و هه‌ر یه‌كێ ب سه‌ربه‌خۆیى شروڤه نه‌كه‌ى، مرۆڤ ناگه‌هیته راستیا بابه‌تى، گه‌ر تێکەلی ئێك بكه‌ى و هه‌رسێكا پیكڤه ب یه‌ك پاكێچ شرۆڤه بكه‌ى، مرۆڤ نزانیت چ هاتیه گوهرین و چ به‌رده‌وامه .
جهێ داخێیه كو به‌شێ مه‌زن یێ راگه‌هاندنا كوردى ئه‌و بابه‌ت تێكه‌لى هه‌ڤ كریه و ژبه‌رهندێ دگوهێ گایدا نڤستیه.
پشتى شنگال ژلایێ پێشمه‌رگەیێن قاره‌مان ڤە ژ ده‌ستێ تیرورستین داعش هاتیه رزگاركرن، به‌شه‌كێ مه‌زن یێ رهسپێن شنگالێ چوونه خزمه‌تا ریبه‌رێ كوردان ( مەسعوود بارزانى ) و داخاز ژێ كر كو ئه‌و گه‌له‌ك د بریندارن و ناخازن ده‌ڤه‌را وان بكه‌ڤیته د شه‌ره‌كێ دژواردا، رێبه‌رێ كوردان بریاردا كو پێشمه‌رگه پاشكه‌شێ بكه‌ن بو ده‌ڤه‌را سحێلا .
پەکەکێ ب ناڤێ پاراستنا شنگالێ نفووزا خۆ ل وێرێ ئاڤا کر و بەردەوامییا وێ نفووزێ ڕێکا ڤەگەڕانا هێزێن کوردی تەنگ کر و ل دووماهیێ رادەستى بەغدایێ کر؟ ل ڤێرێ، دووبارەبوونا ئەزموونا ڕۆژئاڤا دهێتە پێش: قوربانیدان ب ناڤێ مافێن کوردان، لێ ل سەر مێزا دانوساندنێ دەستکەفت بۆ دەسەلاتا ناڤەندی.
پسیار ئەڤەیە: خەباتا ملله‌ته‌كێ کەنگی دبیتە سامانێ دانوساندنا ڕێکخستنێ؟
وێنەیێ «سفرەکا مریشکێن سورکری، ئامادە بۆ عیراقێ» رەخنەیە ژ پێشكێشكرنا وێ سفرێ : جهەک دهێتە گرتن، ڕێک ل بەردەم هێزێن کوردی تەنگ دبیت و پاشی دەسەلاتا بەغدایێ لێ جێگیرتر دبیت. لێ شنگال نە سفرەیە، نە خەلکێ وێ دیارینە.
راگەهاندنا زانستى ل دویڤ ڕابردوو و بەڵگەیان دگەڕیت.
راگەهاندنا نەزانستى بتنێ مەراسیمێ دبینیت.
شنگال ژی ب گوهۆڕینا جلکێن پاسەوانی ئازاد نابیت، ب ڤەگەڕانا ماف و بڕیارێ بۆ خەلکێ خۆ ئازاد دبیت.
