سمکۆ عەبدولعەزیز

ئەوا ئەڤرۆ ل ئیرانێ روویددەت، نە بتنێ بوویەرەکا ئابووری یا ڤەقەتیایە، بەلکو ئاشکەرابوونا قەیرانەکا کوویر و بنیاتی یا دەولەتێ یە، کو گەهشتییە ڕاددەیێ حه‌مه‌ربوونا جڤاکی و ژدەستدانا ڕەوایەتییا ئەخلاقی و ئابووری.

 هەرفینا نرخێ دراڤی نە سەدەما وێ تۆڕەبوونێ بوو، بەلکو ئەو پویش بوو یا کو بوویه‌ زبل و بێهێزییا وێ پەیمانا نە نڤیسی یا د ناڤبەرا دەستهەلاتێ و خەلکی دا ئاشکەرا کری.

ئەو دەولەتا هەتا دوهی دەستهەلاتا خوە ب پاراستن و ئەولەهی و بەرخوەدانێ ڕەوا دکر، نوکە نەشێت کێمترین ئاستێ ئارامییا ژیانێ دابین بکەت و نە ژی د شیان دا هەیە ئاسۆیەکێ سیاسی نیشا خەلکی بدەت تاکو قەناعەتێ پێ بینن و ل هیڤیێ بمینن.

د ڤێ چوارچوڤێ دا، خۆپێشاندان ئێدی نە بتنێ کریارەکا نەرازیبوونێ یە، بەلکو بوویە کریارا ئاشکەراکرنێ، ئاشکەراکرنا وێ وەهما دەولەتا ب هێز، وەهما کۆنترۆلا تەمام و وەهما کو دبێژیت جڤاک دکارن هەتا هەتایێ ب زۆرێ بهێنە بڕێڤەبرن.

ژ بۆ کوردان ل ناڤ ئیرانێ دا، ئەڤ گوهۆڕینە واتەیەکا دو سەر ب خۆ ڤە دگریت.

ژ لایەکێ ڤە، دەمەکێ دیرۆکی یێ کێم وێنە ڤەدکەت کو تێدا ناڤەندێتییا سیمبۆلیک یا دەولەتا فارسی دهێتە شکاندن و دیار دبیت کو ناڤەند ب خوە یا بێ هێزە و خوە وەکی دەولەتەکا ب هێز و هەڤگرتی نیشان دادا، لێ یا راست ئه‌وه‌ بونیاتەکێ زۆردارە کو ل سەر هەڤسەنگییێن دەمکی دژیت.

ژ لایەکێ دی ڤە، مەترسییەکا مەزن هلدگریت، چونکی دەمێ دەولەت لاواز دبیت، بەرێ خوە ددەتە وێ چەندێ کو لاوازییا خوە ب توندکرنا دەستێ خوە ل سەر دەردۆران قەرەبوو بکەت، واتە ل سەر نەتەوان، وەکی خەلەکا هەری لاواز و بەرهەڤ بۆ تۆمەتبارکرنێ و خیانەتکاریێ.

 لەوما ئەڤ دەمە نە دەمێ هەست و سۆزێ یە، بەلکو دەمێ هشیارییەکا ستراتیژی یا کوویرە.

شاشییا دیروکی یا بەردەوام یا تەڤگەرێن نەتەوەیی هەردەم ئەو بوویە کو لاوازبوونا دەولەتێ وەکی دەلیڤەیەکا ئۆتۆماتیکی بۆ ئازادبوونێ دیتییە، د دەمەکێ دا ئەزموون دبێژیت کو لاوازییا دەولەتێ دبیت مەترسیدارتر بیت ژ هێزا وێ، ئەگەر پرۆژەیەکێ ئەقلانی یێ بەدیل نەبیت، چونکی هەرفین و تێکدان و ئاژاوێ چێدکەت، و ئاژاوە جارەکا دی ستەمکاریێ ب شێوازێن توندتر بەرهەم دئینیتەڤە.

 جهێ ستراتیژی یێ کوردان ئەڤرۆ نە د ئێخستنا دەولەتێ دا یە، بەلکو د وێ چەندێ دایە کو ڤێ لاوازیێ بکەنە دەلیڤە بۆ داڕێژتنا نوی یا پەیوەندییان دگەل وێ دا، نە وەکی دوژمنەکێ هەبوونێ ب تنێ، بەلکو وەکی سیستەمەکێ سیاسی یێ تووشی قەیرانێ بووی، کو مرۆڤ دشێت فشارێ لێ بکەت ژ بۆ هەلوەشاندنا ناڤەندێتییا وێ و ئاڤاکرنا وێ یا نوی ل سەر بنەمایێن نە-مەرکەزی و یاسایی، کو دانپێدانێ ب فرە-نەتەوەیی بکەت ل جهێ کو سەرکوت بکەت.

جوداهییا جەوهەری ل ڤێرێ د ناڤبەرا ڕێبازا نەتەوەیی یا کلاسیک و ڕێبازا پشتی-نەتەوەیی ئەوە کو یا ئێکێ چارەسەری د ئاڤاکرنا دەولەتەکا نه‌ته‌وه‌یى یا سه‌رببخوە، لێ یا دوویێ چارەسەریێ د هەلوەشاندنا مەنتقێ دەولەتا ئێک-ڕەنگ.

کورد ئەڤرۆ پێدڤی ب مۆدێلەکا سیێ نە، کو نە مافێ چارەنڤیسی ئینکار بکەت و نە ژی بتنێ د شێوازێ دەولەتێ دا کورت بکەت، بەلکو گرێ بدەت ب ئاڤاکرنا هێزەکا جڤاکی، کەلتووری، یاسایی و ئابووری، کو هەبوونا کوردی بکەتە ڕاستییەک کو نەهێتە ژێبرن، هەر چ ڕەنگ بیت سیستەمێ سیاسی.

ب ڤی واتەیی، خۆپێشاندانێن ئیرانێ نە شۆڕەشا کوردانە، لێ کاودان و زەمینەیا وانە، نە پرۆژەیێ وانە، لێ ئەوا رویدده‌ت ممکنە ببیته‌ بۆ خوە-بجهکرنێ.

پێدڤییە کورد تێدا ڕەفتارێ بکەن نە وەکی لایەنەکێ تۆڕە، بەلکو وەکی ئەقلەکێ سیاسی یێ سار و هویر، کو دبینیت شەڕ نە بتنێ دگەل ڕژێمێ یە، بەلکو دگەل مەنتقێ دەولەتا ئێک-ڕەنگ ب خوە یە، چ ئەو ڕژێم بمینیت یان بکەڤیت.

سەرکەفتن نە د دەمێ تەقینێ و شۆڕەشێ دایە، بەلکو د وێ چەندێ دایە کا دێ پشتی هینگێ چ هێتە ئاڤاکرن.

ئەگەر کورد شیان ڤێ دەلیڤێ ژ تۆڕەبوونێ ڤەگوهێزن بۆ پرۆژەیەکێ، ژ پەرچەکردارێ بۆ کریارێ، ژ نەرازیبوونێ بۆ تێگەهەکێ، لوى ده‌مى ئەو نە بتنێ دێ پێگەهەکێ دانوستاندنێ قازانج کەن، بەلکو دێ واتەیەکا دیروکی یا نوی بۆ هەبوونا خوە ل ڤێ جوگرافیایێ مسوگەر کەن.

هەبوونەک کو تێدا ماف وەکی خێرەکێ ژ ناڤەندێ نەهێتە خواستن، بەلکو وەکی ڕاستییەک بهێتە سەپاندن کو نەشێن دەرباز بکەن.