خەلات بۆ نیازێن باش ناهێنه‌ دان

Kurd-Doz-Xelat

پرسا کوردی ئەڤرۆ نە ل سەر ئەورێن خەیالێ و د ناڤ بۆشاییەکا ئەخلاقی دا دهێتە برێڤەبرن و نەژی ب هوتاف و درووشمێن بریقەدار، بەلکو کەتیە د ناڤ جەرگێ ململانێیەکا جیۆپۆلیتیکی یا ئالۆز دا کو ب تەمامی ژلایێ هاوکێشەیێن هێز و بەرژەوەندی و هەڤپەیمانییان ڤە دهێتە کۆنترۆل کرن.

د رەوشەکا وەسا دا، پیڤەرا سەرکەفتن و پێگەهشتنا هەر رەوتەکێ سیاسی یێ کوردی نە ب تنێ دلسۆزی و گەرماتیا هەست و سۆزانە، بەلکو هونەرێ وێ یە کا دێ چەوا شێت شووناس و خەونێ ڤه‌گوێزته‌ پرۆژەیه‌کێ سیاسی یێ زیندی و خۆگر کو جیهان نەچار بیت دانپێدانێ پێ بکەت.

دەمێ ئەم بەرێ خۆ ددەینە ئەزموونا کوردی ل پارچەیێن جودا، ئەم دێ جوداهییەکا مەزن د ناڤبەرا دو رێبازان دا بینین:

 رێبازەک کو دۆزێ وەک دۆسیایەکا نەرازیبوون و هاوارکرنێ دبینیت.

 رێبازەک کو وەک پرۆسەیا ئاڤاکرنا سیاسی و دەولەتداریێ دبینیت.

ل ڤێرە، پارتی دیمۆکراتی کوردستان ب رێبەرایەتییا جەنابێ مەسعود بارزانی وەک نموونەیا وی ئاقلێ سیاسی دەردکەڤیت کو زوو تێگەهشت یارییا شۆرەشا هەتا هەتایێ ب داوی هاتیە و دەمێ دەولەتا مومکین دەستپێکری یە.

 ئەڤ ڤەگوهاستنە نە دەستبەرداربوون بوو ژ پرەنسیپێن نەتەوەیی، بەلکو راستڤەکرنا رێرەوی بوو بەرەڤ سەروەرییەکا قۆناغ ب قۆناغ، نە کو ب هەلدانا درووشمێن مەزن و بێ كردار.

پارتى دیمۆكراتى كوردستان ب ژیرییەکا سیاسی خۆ نەکرە دژمنێ سیستەمێ نێڤدەولەتی و هەرێمی، بەلکو هەول دا دۆزا کوردی بخیتە د ناڤ تۆرا پەیوەندیێن جیهانی دا نەک ل دەرڤەی وێ، پەیوەندیێن موكم دگەل ئەمریکا، ئەورۆپا، ترکیا و وەلاتێن ئەرەبی گرێدان، ئەڤە نە ژبەر ڤیان و حەزژێکرنێ بوو، بەلکو ژبەر تێگەهشتنا وێ راستیێ بوو کو چ قەوارەیەکێ بچووک نەشێت بێی بەرژەوەندی دگەل زلهێزان ل سەر پێیان بمینیت، ئەڤە نە پاشکۆیەتی یە، بەلکو گۆپیتكا عەقلانیەتا دانوستاندنێ یە کو کورد کرینە لایەنەکێ سەرەکی یێ هاوکێشەیێ نەك قوربانییەکێ پاشگوهاڤێتی.

ل ئیراقێ، پارتى دیمۆكراتى كوردستان بریار دا کو حوکمرانیێ بکەت نەك بەرهەلستیێ، قەوارەیێ هەرێمێ د دەستووری دا چەسپاند و دامودەزگەهێن حوکمرانی، ئابووری، و ئەمنی ل سەر ئەردی ئاڤا کرن. هەر ئەڤە بوو وه‌كر کو هەبوونا کوردی ژ قۆناغا خەباتا چەکداری دەرباز ببیت بۆ قۆناغا ئیدارەدان و نیمچە-سەروەرییەکا دانپێدای.

دەمێ مرۆڤ ڤێ ئەزموونێ دگەل وان لایەنان بەراورد دکەت کو هێشتا د بازنه‌یێ نارەزایەتییا بێ ئەنجام دا دزڤرن.

ئەگەر ئەم ل رەوشا پارچەیێن دی بنێرین، ل سووریێ هێشتا کورد د ژێر مەنتیقێ سەربازی و هاوکێشەیێن کاتی یێن زلهێزان دا نە، بێی کو ببنە خوەدان دانپێدانەکا سیاسی یا دۆمدرێژ.

ل ترکیا ژی، دگەل هەبوونا گۆتارەکا مافخواز یا بهێز، لێ ئامرازێن سیاسی کێمن بۆ گۆرهرینا وێ گۆتارێ بۆ دەستکەفتێ دامەزراوەیی.

ل ئیرانێ ژی گەمارۆیا ئەمنی دەرفەت نەدایە تەڤگەرا کوردی ببیتە ئەکتەرەکێ سیاسی یێ وەسا کو بشێت ل سەر مێزێ دانوستاندنێ بکەت.

ژ بەر ڤێ چەندێ، سەرکەفتنا رێبازا پارتی و بارزانی نە سەرکەفتنەکا سۆزداری یە، بەلکو سەرکەفتنەکا ستراتیژی یە.

راستە بەلکی د به‌شه‌كێ شەرێن بچووک دا ب سەر نەکەفتبیت، لێ زانی دێ چەوا شەرێ مان و نەمانێ ب رێڤە بەت و هەموو تشتێ خۆ نەئێخستە سەر ئێک مێز. ژیرییا وێ د وێ چەندێ دا یە کو دزانیت سیاسەت نە خۆهاڤێتنە د ناڤ تاریێ دا، بەلکو لڤینە د ناڤ دەرفەتێن بەردەست دا بۆ بەرفرەهکرنا وان.

بێ گومان ئەڤ رێبازە بێ باج نینە. سیاسەتا پراگماتی و واقعبینانە هندەک جاران دگەل هەستا نەتەوەیی یا جادەیێ ناهێتە هەڤ و دبیت هندەک وەک سازش تێبگەهن، لێ ئەگەر ئەم ل بەدیلی بنێرین، دێ بینین کو بەدیل تەنێ بێ دەستهەلاتی و درووشمێن بێ کاکلن، د ناڤبەرا دۆزەکا پیرۆز لێ بێ ئەنجام و پرۆژەیەکێ کو کێماسی هەنە لێ گاڤ ب گاڤ بەر ب پێش دچیت، پارتى دیمۆكراتى كوردستان یا دوێ هەلبژارت.

کورت و کورمانجی، پارتی دیمۆکراتی کوردستان ب سەرۆکایەتییا مەسعود بارزانی، ئەڤرۆ تاکە مۆدێلە کو ب تەواوی د یارییا جیۆپۆلیتیک گەهشتییە و ب عەقلییەتەکا دەولەتداری سەرەدەریێ دگەل دکەت، نە ب دەمارگیرییا شۆرشگێری و ب پراگماتیزمەکا ستراتیژی کار دکەت و نە ب رۆمانسیەتا سیاسی.

ئەو یاسایێن یاریێ ناگوهۆریت، لێ دزانیت چەوا د ناڤ یاریێ دا باشترین ئەنجام بۆ گەلێ خۆ ب دەست ڤە بینیت.

د جیهانەکێ دا کو خەلات ناهێته‌ دان بۆ نیەتێن باش بەلکو خەلاتا ددەنە ئەنجامێن دەستکەفتنا، ئەڤە نە لاوازی یە، بەلکو لوتکەیا حیکمەتا سیاسی یە.

پوستێن ھەمان بەش