سمکۆ عەبدولعەزیز

ئەوا ئەڤرۆ ل شامێ و ل تاخێن کوردی دهێتە دیتن، گەلەک ژ دانوستاندنێن سیاسی و پێکدادانێن ئەمنی کویرترە.

ئەڤە دەرکەفتنەکا چڕە بۆ پرسیارا واتایا دەولەتێ، ل ده‌مه‌كێ کو ئێدی دەولەتێ ئه‌و شیان نینن كو ببیتە وێ سەروەرییا ئه‌و بانگەشێ بۆ دکەت و نە ژی حەز دکەت ببیتە ئەو تشتێ کو جڤاک ژێ دخوازیت.

ئەم ل ناڤا قەیرانه‌كا رژێمەکێ نینین، بەلکو ل ناڤ قەیرانا واتایێ دا دژین.

دەولەت ئێدی نەشێت سەروەرییەکا ڕەها بیت و جڤاک ژی نەشێت ئازادییەکا تەمام بیت و د ناڤبەرا ڤان هەردوو نه‌شیانا دا ڤالاهی پەیدا دبیت یا ئەم دبێژینێ سیاسەت.

دەمێ دەولەت دانوستاندنێ دکەت و بێی دانپێدانكرن و ب بێدەنگی دبێژیت: هێز دشێت جهێ شەرعیەتێ بگریت.

 دەمێ گرۆپەک کۆنترۆلێ دکەت لێ ناهێتە قەبوولکرن، ئەو گرۆپ ژی ب بێدەنگی دبێژیت: هەبوونا ل سەر ئەردی دشێت جهێ ناڤێ یاسایی بگریت.

ل ڤێره‌دا گرێکا کوردی یا هەڤچەرخ سەرێ خۆ هەلددەت: )هەبوون بێی دانپێدان.. یاسا بێی نوینەرایەتی.. و حوکمڕانی بێی سەروەری.(

ل ڤێ دەڤەرا گەوردا (بۆز)، ئه‌ڤرۆ کورد نە وەک شۆڕەشگێڕ تەڤدگەرن و نە وەک وەلاتی، بەلکو وەک بونەوەرێن سیاسی یێن هه‌لاویستى ل ناڤبەرا دوو ده‌ماندا: ده‌مێ دەولەتا نەتەوەیی یا کو ئێدی وان ل خۆ ناگریت و ده‌مێ دەولەتا فرەیی یا کو هێشتا ژ دایک نەبووی.

ئەڤ هه‌لواسینه‌ مەترسیدارترین جۆرێ هەبوونا سیاسی یە، چونکی مللەتەکێ ب زیندی د هێلیت لێ بێی گەرەنتی و دەستهەڵاتێ ژی ب ئامادەیی د هێلیت لێ بێی شەرعیەت.

د ڤێ هاوکێشێ دا، هێز ئێدی نە ئامیرێ ئێکلاکرنێ یە، بەلکو ئامیرێ بڕێڤەبرنێ یە و توندوتیژی نە رێکەکە بەرەڤ سەروەریێ بەلکو بەهانەیەکە بۆ پاشخستنا پرسیارا سەروەریێ.

 لەورا ئەم دبینین: شەر هەیە بێی جەنگ، دانوستاندن هەیە بێی ڕێکەفتن و زەفتکرن هەیە بێی دانپێدان. ئەڤە نە ئاشتی یە به‌لكو ئەڤە ڕاگرتنا ململانێ یە د ناڤ دەمی دا، نە چارەسەرکرنا وێ یە ل ناڤ واتایێ دا.

ل ڤێرێ ناسنامە ژی دهێتە گوهارتن، ژ ئینتیمایێ دبیتە داخوازی، ژ بیردانكێ دبیتە نەرازیبون و ژ هەبوونەکا سروشتی دبیتە هەبوونەکا بەرگریکار. ئەڤە ژی دبیته‌ پالده‌ر كو ملله‌ت بهێته‌ وه‌ستیان، چونکی ئەو گەلێ هەردەم مژویلی بەرگریکرنێ بیت دەرفەتا وێ چەندێ نامینیت کو ژ گەلەکێ دخوازیت بژیت ببیتە گەلەکێ دخوازیت هه‌بیت.

ل بەرامبەر، ئەو دەولەتا دانپێدانێ نه‌کەت، هێدی هێدی ژ چوارچۆڤەیەکێ هەڤبەش دگوهۆریت بۆ دەزگەهەکێ زەفتکرنێ و ژ کیانەکێ کۆمکەر بۆ دەستهەڵاتەکا ترسۆنک.

 ئەڤە وێ چەندێ شڕۆڤە دکەت کا بۆچی شام دانوستاندنێ دکەت لێ بەشداریێ پێ ناکەت و بۆچی تێکەڵ دکەت لێ قەبوول ناکەت (لێ دەم مەترسیدارترین یاریزانە، چونکی دەم ل هیڤیا کەسێ نامینیت.(

ڕاهاتن ل سەر “ئیستیسنایێ و ب ئاساییکرنا لاوازیێ و ب ژیانا به‌روه‌خت  یا کو دبیتە هەمیشەیی بێی کو کەس هەست پێ بکەت و مانەڤا ڤێ هه‌ولاویستنێ پارێزگاریێ ل دورهێلى ناکەت بەلکو هێدی هێدی دورهێلى دخۆت و جڤاک ب زەربەیێن مەزن نامرن بەلکو ب وێ خورانا بچیک و بەردەوام دمرن .

ب ڤێ چەندێ، دۆزا کوردی ئەڤرۆ نە ب تنێ دۆزا ئاخ و سنۆرانە، بەلکو دۆزا دەمی یە:
کا چەوا ئەم ژ ده‌مێ ڕاگرتنێ دەرکەڤین بۆ ده‌مێ دامەزراندنێ؟
چەوا ژ دورهێله‌كا هه‌بوى دێ ڤەگوهێزیت بۆ واتایەکا دانپێدان پێ کرنێ؟
چەوا ژ هێزەکا دورهێلى ببینە شەرعیەتەکا سیاسی؟

ئەڤە پێدڤی ب ئازایەتییەکا جودا هەیە، ئازایەتییا دەستبەرداربوونێ ژ بەسکرنا نەرازیبوونێ و ژ وەهما ئێكلایكرنێ و ژ وێ هزرێ کو مێژوو دێ ب شێوەیەکێ ئۆتۆماتیکی د بەرژەوەندییا مە دا کار کەت.

مێژوو د بەرژەوەندییا کەسێ دا کار ناکەت، بەلکو د بەرژەوەندییا وی کەسی دا کار دکەت یێ کو ل مەنتیقێ وێ تێگەهشت بیت.

ئەوا ئەڤرۆ ل شامێ رویدەت پرسیارا وێ چەندێ نینە كا كى دێ  ڤێ گەڕێ بەت، بەلکو پرسیار ئەوە كا کى دێ ده‌مى  بەت؟ كا كى دێ راوه‌ستیانێ گوهریت بو لڤینێ؟
كا كى دێ هەبوونێ گوهۆریت بۆ واتایێ؟
و كا كى دێ هێزێ گوهۆریت بۆ شەرعیەتێ؟

یێ کو ڤێ چەندێ بکەت، ڕەنگە دەملده‌دەست سەرنەکەڤیت، لێ ئەو دێ مینیت، و یێ کو نەکەت، ڕەنگە بو ده‌مه‌كێ  بسەرکەڤیت، لێ دێ ژ واتایێ بەرزە بیت هەتا ئەگەر ل دورهێلی ژی دا مابیت.

جەوهەرێ ده‌مێ یا ئەڤرۆ ئەڤەیە: نە ده‌مێ تەقینێ یە، بەلکو ده‌مێ پێناسەکرنێ یە (یان دێ ئەم خۆ د ناڤ مێژوویێ دا پێناسە کەین.. یان ژی دێ مێژوو مە پێناسە کەت).