پرسیار نە ئەوە کا ل شێخ مەقسوود چ دقەومیت، بەلکو..
سمکۆ عەبدولعەزیز
یا ل شێخ مەقسوود و ئەشرەفیێ روویدای بهردهوامییا سیستەمەکێ یە کو بێ راوەستان کارێ خوە دکەت. ئەم نە ل هەمبەری روویدانەکا نوی نە، بەلکو ئەم ل هەمبەری مەکینەیەکێنە کو دگەڕیێت. ئەم نە شەر و پێکدادانان دبینین، ئەم ئەقڵییەتەکێ دبینین کو کارێ خوە دکەت. ئەم نە ل هەمبەری حالەتەکێ ئاوارتهینە، بەلکو ئەم ل هەمبەری تێروانینهکێینه کو ب رویتى و تازی دەرکەفتییە.
دەستهەلات ل ڤێرە نە ب ڕێکا بڕیاردانێ حوکمی دکەت، بەلکو ب مۆزیک و ڕیتمێ یاریێ دکەت. نە ب قەدەغەکرنێ بەلکو ب یاریکرنا ب مافان، نە ب چارسەریێ بەلکو ب داڵقاندن و هێلانەڤەیێ کارێ خوە بڕێڤە دبەت. دەستهەلات ناپرسیت ئەم چ بکەین؟ بەلکۆ دپرسیت کەنگی ڕێکێ بدەین فلان تشت بهێتە کرن؟ و کەنگی پاش بێخین هەتا کو رامانا خوە ژ دەست ددەت؟. ل دویڤ ڤی مەنتقی، شەڕ نە تەقین و وێرانییە، بەلکۆ ئامیرێ کۆنترۆلکرنێ یە، ئاشتی ژی نە دوماهییا شەڕییە بەلکۆ تەنێ چاڤەڕێکرنەکە د ناڤبەرا دو قۆناغان دا.
شێخ مەقسوود و ئەشرەفیێ نە دوو جهـن، بەلکۆ دوو وەزیفەنە د ناڤا ڤێ سیستەمێ دا: وەزیفەیا مێژتن و قووتدانێ و وەزیفەیا بەلاڤکرنێ. ل ڤان دەڤەران ئەو بارگرانی و ئاڵۆزییا زێدە یا کو سیستەم نەشێت ل سەنتەرێ خوە هەلگریت، دهێتە مێژتن و ل وێرێ ڕامان و مەعنا دهێنە بەلاڤکرن و ونداکرن دەمێ نێزیک دبن کو ببنە پرسیارەکا گشتی.
دەستهەلات نە ژ توندوتیژیێ بەلکۆ ژ پرسیارکرنێ دترسیت چونکی پرسیار بنەمایێن وێ د هەژینیت، لێ توندوتیژی تەمەنێ وێ درێژ دکەت. ژ بەر هندێ توندوتیژی ناهێتە قەدەغەکرن، بەلکۆ دهێتە ڕێکخستن. قەیران ناهێنە چارەسەرکرن، بەلکۆ دهێنە دابەشکرن. دوبەرەکی و پارچەبوون ناهێتە بنبڕکرن، بەلکۆ دهێتە بڕێڤەبرن داکو نەهێتە گوهۆڕین بۆ هشیارییەکا گشتی.گوهۆڕینێن سیاسی دەمێ نەشێن ڕێکێ لێ بگرن، دزڤڕینن و دکەنە بابەتەکێ ئەمنی.
ڕامان و پەیڤ دەمێ نەشێن دەنگێ وان ببڕن د ناڤ دەنگەدەنگ و قەرەبالغیێ دا وندا دکەن. هەست و سۆز دەمێ نەشێن کۆنترۆل بکەن، ئاڕاستەیی تشتەکێ دی یێ کێم-مەترسی دکەن. ب ڤی ڕەنگی دەستهەلات ل سەردەمێ پشتی-سەروەریێ دهێتە بڕێڤەبرن: نە ب ڕێگری ل لیڤینێ، بەلکۆ ب گوهۆڕینا ڕێڕەوێ وێ.
دەوڵەت د ڤێ ڕەوشێ دا نە چەترەکا کۆمکەرە، بەلکۆ ئامیرێ ڕاگرتنێ یە، نە پەیوەندییەکا شەرعی یە، بەلکۆ تەنێ ڕێکخستنە، نە بەڵینەکە بۆ پاشەڕۆژێ بەلکۆ ئامرازەکە بۆ بڕێڤەبرنا ئەڤرۆ.
نابێژیت ئەڤە هەقە و ئەڤە نەهەقە بەلکۆ دبێژیت ئەڤە نوکە یا ڕێپێدایە و ئەڤە نوکە یا قەدەغەیە و دبیت سوبەهی بەروڤاژی ببیت بێی کو مەنتق بگوهۆڕیت.
یاریکەرێن دەڤەرێ (هێزێن ئیقلیمی) ژی نە وەک هێزێن خودان سەروەری، بەلکۆ وەک کێش و گرانی د تەرازییەکا هویر دا کار دکەن داکو ئاستێ شەڕێ قەبوولکری و سنوورێ ئارامیێ دیار بکەن. ئارمانج نە ئەوە لایەنەک سەربکەڤیت، بەلکو ئەوە کەس سەرنەکەڤیت. ئارمانج نە ئەوە شەڕ ب دویماهیک بهێت بەلکۆ ئەوە شەڕ بمینیت داکو شیان هەبن هەردەم بکار بینن.
د ڤێ جیهانێ دا، جڤاک نە لایەنە بەلکۆ کەرەستەیە، نە وەڵاتی یە بەلکۆ حالەتە، نە هەڤپشکە بەلکۆ گوهۆڕکـە د هەڤکێشەیەکێ دا کو ل دەرڤەی ئیرادەیا وی دهێتە نڤیسین. ژ جڤاکی دهێتە خوەستن کو تەحەمول بکەت، خوە بگونجینیت و چاڤەڕێ بکەت، لێ ژێ ناهێتە خوەستن کو بڕیارێ بدەت.
لەورا ئەوا ئەم دبینین نە شکەستنا سیاسەتێ یە، بەلکۆ سەرکەفتنا مەنتقەکێ یە کو ل جهێ سیاسەتێ بڕێڤەبرنا سیاسەتێ دانایە، ل جهێ ڕامانێ ڕیتم دانایە و ل جهێ پەیمانا جڤاکی زنجیرەیەکا شۆک و تێکچوونێن بچووک دانایە داکو ئەو شۆکا مەزن و سەرەکی چێنەبیت.
شێخ مەقسوود و ئەشرەفیێ پەردێ ل سەر ڤی مەنتقی لاددهت، چونکی ل وێرێ بێ ماسک و بێ پاساوێن ئەخلاقی یێن مەزن دیار دبیت. وەک خۆ دیار دبیت: دەستهەلاتەکا نە دڤێت چارەسەر بکەت، بەلکو دڤێت بەردەوام بیت و نە دڤێت ئاڤا بکەت بەلکۆ دڤێت کۆنترۆل بکەت و نە دڤێت دەمەکێ نووی بخولقینیت بەلکۆ دڤێت دەمی ڕاوەستیایی بهێلیت.
مەترسییا ڤی مەنتیقی ئەوە کو هەلوەشین نینە، چونکی بەڵینا چ تشتەکی نادەت، و سەرشۆڕ نابیت چونکی خوە ب ئەنجامان ناپیڤیت و محاسبە ناکەڤیتێ، چونکی خوە وەک بکەر و بڕیاردەر نیشان نادەت، بەلکۆ خوە وەک زەروورەت و پێدڤی دبینیت.
ژ بەر هندێ، پرسیار نە ئەوە کا ل شێخ مەقسود چ دقەومیت؟، بەلکۆ پرسیار ئەوە: ئەڤە چ جیهان و چ دونیایە کو دهێلیت تشتێ قەومی یێ مومکین بیت، بەلکۆ یێ ئاسایی بیت، و هەتا ببیتە زەروورەت ژی؟.
ئەڤەیە ئەو تاکە پرسیارا هەژی کو مرۆڤ بکەت.
