«كۆرۆنا ژ كۆنترۆلێ ده‌ركه‌ت نها ل 16 ولاتانه‌»

«كۆرۆنا ژ كۆنترۆلێ ده‌ركه‌ت نها ل 16 ولاتانه‌»

كۆرۆنا گه‌هشت رۆژهلاتا ناڤین، ئه‌ورۆپا، ئه‌مه‌ریكا، كه‌نه‌دا و ئوسترالیا

ل دیسامبه‌را سالا رابووری 2019 ڤایرۆسه‌ك ل چینێ ده‌ركه‌ت وه‌كه‌ ڤایرۆسێ «سارس» بوو و هه‌ودانا كۆئه‌ندامێ هه‌ناسێ ژ دیارترین نیشانێن وێ ڤایرۆسێ بوون، باژارێ «ووهان» ل هه‌رێما هۆبای ئه‌و جهه‌ بوو كو ڤایرۆس لێ سه‌رهلدای، لێ به‌لێ د سینۆرێ وی باژاری دا نه‌ما، به‌لكو ژ بۆ پێتر ژ 15 ولاتێن جیهانێ هات ڤه‌گوهاستن و رۆژهلاتا ناڤین ژی د ناڤا وان دایه‌.

چین – ووهان

137 مری

2.700 تووشبووی

50.000 هزار گۆمانا تووشبوونا وان نێزیكه‌ بهێت راگهاندن

ل گۆر ئه‌نجوومه‌نا نشتیمانییا چینێ، هه‌یا نها پێتر2700 كه‌سان ته‌سبیت بوویه‌ كو ڤایرۆس ل جه‌م وان هه‌یه‌، 6 هزار كه‌سێن دن گۆمانا تووشبوونان وان گهایه‌ رێژه‌یا 100% و 44 هزار كه‌سێن دن ل بن چاڤدێرییا نۆشداری نه‌ كو ده‌رفه‌تا تووشبوونا وان نێزیكه‌ بهێته‌ راگهاندن، ب ته‌ڤاهی 137 كه‌سان هه‌تا نها ب وێ سه‌ده‌مێ جانێ خوه‌ ووندا كرنه‌.

كندا – 1 حاله‌ت

ل كه‌ندا یه‌ك حاله‌تا كۆرۆنایێ هات تۆمار كرن ئه‌و ژی كه‌سه‌كه‌ كو ل ڤێ داویێ ژ باژارێ ووهان ڤه‌گه‌ری بوو، ئه‌ڤ ل گۆر به‌یانه‌كا فه‌رمی یا حكوومه‌تا كه‌نه‌دایێ.

فره‌نسا – 3 حاله‌ت

وه‌زاره‌تا ساخله‌مییا فره‌نسایێ ئه‌شكه‌ره‌ كر كو 3 كه‌س تووشی ڤایرۆسا كۆرۆنایێ بوونه‌ و ب ڤێ چه‌ندێ هاتنا ڤایرۆسی كۆژه‌ك ژ بۆ كێشوه‌رێ ئه‌ورۆپایێ ئیعلان كر.

ئوسترالیا – 4 حاله‌ت

حكوومه‌تا ئوسترالیایێ ئه‌شكه‌ره‌ كر كو 4 حاله‌تێن كۆرۆنایێ ل ولاتێ وان هاتنه‌ دیتن، پێشبینی ژی كر ئه‌ڤ هه‌ژمار زێده‌تر ببه‌ ژ به‌ر كو ئوسترالیا ب پێگه‌هه‌كه‌ گه‌شتیارییا گرینگ ژ بۆ ولاتیێن چینی تێ حه‌ساب كرن.

 مالیزیا – 3 حاله‌ت

حكوومه‌تا مالیزیایێ ژی ئه‌شكه‌ره‌ كر، 3 حاله‌تێن كۆرۆنایێ ل ولاتێ وان دیار بوونه‌ و حكوومه‌تێ ئاماده‌باشییا هه‌ری به‌رز ژ بۆ به‌رهنگاربوونێ راگهاندیه‌.

 كۆریایا باشوور – 2 حاله‌ت

كۆریایا باشوور دیار بوونا یه‌كه‌م حاله‌تا ڤایرۆسا كۆرۆنایێ ل باژارێ سيئۆل راگهاند ئه‌و كو 2 ژنێن چینی نه‌ و ژ باژارێ ووهان ڤه‌گه‌رینه‌.

ئه‌مه‌ریكا 2 حاله‌ت

ل ئه‌مه‌ریكایێ 2 تووشبوویێن ڤایرۆسا كۆرۆنایێ هاتنه‌ تۆمار كرن، كه‌سه‌كێ 30 سالی یه‌ ل سیاتل و هه‌روها ژنه‌كا 60 سال ل شیكاگۆ.

ژاپۆن – 2 حاله‌ت

2 حاله‌تێن تووشبوونێ ب ڤایرۆسا كۆرۆنایێ ل ژاپۆنێ هاتنه‌ تۆمار كرن و ژ باژارێ ووهان ل ڤێ داویێ ڤه‌گه‌ریبوون ژاپۆنێ.

نیپال – 1 حاله‌ت

یه‌ك حاله‌ت هات‌ تۆمار كرن كو خوه‌ندكاره‌كێ زانینگه‌هێ یه‌ و ژ ووهان ڤه‌گه‌ریه‌ ولات.

سه‌نگاپۆرا – 2 حاله‌ت

ل سه‌نگاپۆرایێ 2 كه‌س تووشی ڤایرۆسا كۆرۆنایێ بوونه‌، باب و كوره‌ و ژ ووهان ڤه‌گه‌رینه‌.

تایوان – 1 حاله‌ت

یه‌ك حاله‌تا ڤایرۆسا كۆرۆنایێ ل تایوانێ ته‌سبیت بوویه‌ كو ژنه‌كه‌ 50 سالی یه‌ و ژ تایوان ڤه‌گه‌ریه‌.

تایله‌ند – 4 حاله‌ت

یه‌كه‌م حاله‌تێ ل ده‌رڤه‌ی چینێ هات‌ تۆمار كرن ل ولاتێ تایله‌ندێ بوویه‌ و وه‌ختا ژنه‌كه‌ تایله‌ندی سه‌ردانا باژارێ ووهان كری، هه‌ر وها 3 حاله‌تێن دن كو ولاتیێن چینی نه‌ و ژ ووهان ڤه‌گه‌ریبوون تایله‌ندێ.

هۆنگ كۆنگ  – 2 حاله‌ت

2 حاله‌تێن كۆرۆنایێ ل هۆنگ كۆنگێ دیار بوونه‌ كو 2 كه‌سن‌ و سه‌ردانا ووهان كر بوون.

ماكاو – 2 حاله‌ت

2 حاله‌تێن ڤایرۆسا كۆژه‌ك یا كۆرنایێ ل ماكاو هاتنه‌ ئه‌شكه‌ره‌ كرن كو 2 ژنن و سه‌ردانا چینێ كربوون.

ئیماراتا ئه‌ره‌بی – 1 خێزان

ڤایرۆسا كۆرۆنایێ ل ئیماراتا ئه‌ره‌بی ل جه‌م ئه‌ندامێن خێزانه‌كێ هات ته‌سبیت كرن كو ل گۆر حكوومه‌تا وی ولاتی ئه‌و خێزان ژ باژارێ ووهان ڤه‌گه‌ری بوون.

ئه‌لمانیا – 1 حاله‌ت

ل هه‌رێما باڤاریا یا ئه‌لمانیایێ یه‌كه‌م تووشبوویێ ڤایرۆسا كۆرۆنایێ هات ده‌ست نیشان كرن.

رێخستنا ساخله‌مییا جیهانی ڤایرۆسا كۆرۆنا، ب نه‌خوه‌شییه‌كه‌ جیهانی یا كو بله‌ز تێ ڤه‌گوهاستن پۆلین كریه‌ و زه‌نگا ترسێ و خه‌ته‌رێ ژ به‌لاڤه‌بوونا وێ لێدایه‌.

ڤایرۆسا كۆرۆنا نه‌خوه‌شییه‌كه‌ ڤایرۆسی یه‌ جاندارێن مه‌مكدار، ته‌یر و كه‌والان و مرۆڤان ڤه‌دگریت، سیسته‌ما هه‌ناسه‌كرنێ تووش دكه‌ت، ل گۆر لێكۆلینێن نۆشداران ل ده‌ستپێكێ ژ گیانه‌وه‌ران بۆ مرۆڤان دهات ڤه‌گوهاستن، لێ به‌لێ نها ژ مرۆڤان بۆ مرۆڤان تێ ڤه‌گوهاستن و هات ته‌سبیت كرن كو یه‌ك ژ سه‌ده‌مێن دیاربوونا وێ، ژ ئه‌نجاما خوارنا هنه‌ك گیانه‌ورێن سه‌یر ده‌ركه‌تییه‌ وه‌كه‌ خوارنا مارێ كوبرا و چووچكێن شه‌ڤێ.