ئەسعەد شەیبانی: کورد ستوونا رەسەنا سووریەیێ نە
وەزیرێ دەرڤەیێ سووریەیێ راگھاند: کوردێن سووریەیێ ستوونا رەسەنا وەلاتێ مە نە. لگەل وان، ئەم دکارین سووریەیەکا ئازاد ئاڤا بکن.
وەزیرێ دەرڤەیێ سووریەیێ ئەسعەد شەیبانی دوھی رۆژا ئینی، 16/1/2026ێ ل سەر حەسابا خوە یا تۆرا جڤاکی یا Xێ ب زمانێ کوردی نڤیسی: ژ بەر کو ناسنامەیا سووری ھەر تم ژ بۆ ھەمی زارۆکێن وێ بوویە یەککار، و برایێن کورد د ڤێ ئاڤاھییێ دە ستوونەکا رەسەنن. ئەو ژ مە نە و ئەم ژ وانین، و سبەرۆژا مە یەکە و نایێ پارچەکرن.
وەزیرێ دەرڤەیێ سووریەیێ ئاماژە ژی دایە: ھێزا سوورییێ د ھەڤگرتنا گەلێ وێ دەیە، و ب یەکیتییا خوە ئەم رووبروویی ھەر ئاستەنگییان دبن دا کو وەلاتەکی ئازاد ئاڤا بکن کو ژ بۆ ھەمی خەون و ھێڤییێن مە فرەھ بە.
ئەڤ گۆتنێن وەزیرێ دەرڤەیێ سووریەیێ ئەسعەد شەیبانی پشتی وێ یەکێ ھاتن کو، سەرۆکێ سووریەیێ ئەحمەد شەرع دوھی رۆژا ئینی 16/1/2026ێ بریارنامەیا کۆماری یا ھەژمار 13 ژ بۆ 2026ێ دەرخست. ئەو بریارنامە ھەژمارەکا بریارێن تێکلداری ستاتویا قانوونی، چاندی و سیاسی یا کوردان ل سووریەیێ ڤەدگرە.
ئەحمەد شەرع د وێ بریارنامەیا خوە دە تەکەز کر کو، ناسنامەیا چاندی و زمانی یا کوردان بەشەکا بنگەھین یا ناسنامەیا نەتەوەیی یا سووریەیا یەکبوویی و پڕەنگە.
خالێن ھەری گرینگێن وێ بریارنامەیێ ئەڤن:
1. دانپیدانا ب ناسنامەیێ: کوردێن سووریەیێ بەشەکا رەسەن و سەرەکی نە ژ گەلێ سووریەیێ. ناسنامە و زمانێ وان بەشەکا ڤەنەقەتیایی یا ناسنامەیا نەتەوەیییە.
2. زمانێ کوردی و پەروەردە: زمانێ کوردی وەکی “زمانێ نەتەوەیی” ھات قەبوولکرن. ل گۆری بریارێ، ل دەڤەرێن کو رێژەیا کوردان لێ بەرچاڤە، د دبستانێن حکوومەتێ و یێن تایبەت دە مافێ پەروەردەھیا زمانێ کوردی وەکی دەرسێن بژاردە یان ژی چالاکیێن چاندی ھات دایین.
3. چارەسەرکرنا پرسا ناسنامەیێ (سەرژمێریا 1962یێ): ھەمی قانوون و رێکارێن ئاوارتەیێن کو ژ سەرژمێریا سالا 1962یێ یا پارێزگەھا حەسەکەیێ دەرکەتبوون ھاتن بەتالکرن. ل گۆری ڤێ، مافێ وەلاتیبوونا سووریەیێ ژ بۆ ھەمی کوردێن ل سەر ئاخا سووریەیێ دژین، ب تایبەتی ژ بۆ “ماکتوومێن قەیدێ”، ھات ناسین و د ماف و ئەرکان دە لگەل ھەمی وەلاتیان بوون وەکھەڤ.
٤. نەورۆز بوو جەژنا نەتەوەیی: رۆژا 21ێ ئادارێ، جەژنا نەورۆزێ، ل سەرانسەرێ کۆمارا عەرەبی یا سووریەیێ وەکی “بێھنڤەدانا فەرمی”یا ب مووچە و وەکی جەژنەکا نەتەوەیی یا سەمبۆلا بھار و براتیێ ھات راگھاندن.
مادەیێن وێ بریارنامەیێ ب ڤی رەنگی نە:
مادەیا (1): وەلاتیێن کوردێن سووریەیێ وەکی بەشەکا بنگەھین و رەسەنا گەلێ سووریەیێ تێن ھەژمارتن. ناسنامەیا وان یا چاندی و زمانی، بەشەکا ڤەنەقەتیایی یا ناسنامەیا نەتەوەیی یا سووریەیێ یە کو ناسنامەیەکا پڕەنگ و یەکگرتییە.
مادەیا (2): دەولەت پابەندی پاراستنا پڕەنگیا چاندی و زمانی دبە؛ د چارچۆڤەیا سەروەریا نەتەوەیی دە، مافێ وەلاتیێن کوردێ ڤەژاندنا میراس، ھونەر و پێشخستنا زمانێ وانێ دایکێ گارانتی دکە.
مادەیا (3): زمانێ کوردی وەکی زمانەکێ نەتەوەیی تێ قەبوولکرن. ل ناڤا دبستانێن دەولەتێ و یێن تایبەت، ل وان دەڤەرێن کو رێژەیا شێنیێن کورد لێ بەرچاڤە، دەستوور تێ دایین کو زمانێ کوردی وەکی دەرسێن بژاردە یان ژی وەکی چالاکیەکا پەروەردەھیێ یا چاندی بێن دایین.
مادەیا (4): ھەمی قانوون و رێکارێن ئاوارتەیێن کو ژ ئەنجاما سەرژمێریا سالا 1962یێ یا پارێزگەھا حەسەکەیێ دەرکەتبوون تێن ھلوەشاندن. مافێ وەلاتیبوونا سووریەیێ ژ بۆ ھەمی کەسێن ب ئەسلێ خوە کوردێن کو ل سەر ئاخا سووریەیێ دژین تێ دایین (د ناڤ دە “ماکتوومێن قەیدێ” ژی ھەنە) و د وارێ ماف و ئەرکان دە ب تەمامی وەکھەڤ دبن.
مادەیا (5): جەژنا “نەورۆزێ” (21ێ ئادارێ)، وەکی جەژنەکا نەتەوەیی کو سەمبۆلا بھار و براتیێ یە، ل سەرانسەرێ کۆمارا عەرەبی یا سووریەیێ دبە بێھنڤەدانا فەرمی یا ب مووچە.
مادەیا (6): دەزگەھێن دەولەتێ یێن راگھاندن و پەروەردەھیێ نەچارن کو گۆتارەکا نەتەوەیی یا تەڤگر بمەشینن. ھەمی جوداکاری یان دوورخستن ل سەر بنگەھا نژاد و زمان ب رەنگەکێ قانوونی قەدەغە نە؛ ھەر کەسێ کو فتنەیا نەتەوەپەرەستیێ سۆر بکە، ل گۆری قانوونێن د مەریەتێ دە تێ سزادان.
مادەیا (7): وەزارەت و ئالیێن پەیوەندیدار، ھەر یەک ل گۆری قادا خوە، بەرپرسیارە کو رێنمایێن پێدڤی ژ بۆ بجھانینا خالێن ڤێ بریارنامەیێ دەرخە.
مادەیا (8): ئەڤ بریارنامە د رۆژنامەیا فەرمی دە تێ وەشاندن و ژ دیرۆکا دەرکەتنا خوە ڤە تێ بجھانین.
