رۆژهەلاتا ناڤین ل سەر لێڤا تەقینێ: شیکاریەکا جیۆ-ستراتیژی

Midle East

ئەڤرۆ جیهان د ڕەوشا دیپلۆماسیا کانالا پاشین (Back-channel Diplomacy) دا دژیت. ئەو پێشهاتێن سەربازی یێن ڤان دو رۆژان ئانكو 12 و 13ی ئادارێ د ناڤبەرا واشنتۆنێ و ته‌هرانێ دا، نیشان ددەن کو دەڤەر ژ قۆناغا شەڕێ سار (Cold War) دەرباز بوویە و چوویە د ناڤ قۆناغا ڕووبەڕووبوونا شکاندنا ئیرادەیێ (Brinkmanship) دا.

  1. ستراتیژیەتا بڕینا دەست و پێیان

ل دویڤ شرۆڤەیێن ناڤەندا ستراتیژی و ڤەکۆلینێن نێڤدەولەتی (CSIS)، ئامه‌ریكا سیاسەتا بەرگریکرنا نەرێنی (Passive Defense) بن ئاخ کریە و پەنا بریە بەر هێرشا پێشوەخت (Preemptive Strike). ئارمانج تەنێ لاوازکرنا سپایێ پاسداران نینە، بەلکو تێکشکاندنا هەمی ئەو سه‌روه‌ت و سامانێ ستراتیژی (Strategic Assets) یێن ئیرانێ نە کو ل دەڤەرێ وەک کارتێن فشارێ دهێنە بکارئینان. ژ لایەکێ دی ڤە، ته‌هران ب گرتنا تەنگئاڤا هورمز دڤێت بسەلمینیت کو ئەو دشێت جیهانێ تووشی شۆکه‌كا ئابووری (Economic Shock) بکەت.

  1. شەڕێ گورگ و میهان

ڕاپۆرتێن ناڤەندا جەینز (Janes Defense) ئاماژێ ب وێ چەندێ دکەن کو شەڕێ ئەڤرۆ یێ هاتیە گوهۆڕین بۆ جەنگا نه‌یه‌كسان (Asymmetric Warfare). ئیران ب ڕێکا درۆنێن ئەرزان و بەلەمێن بچووک، هەول ددەت زیانێ ب زلهێزێن تەکنۆلۆژیک (Technological Hegemons) بگەهینیت. ئەڤە وەک یارییا كتكێ و مشکی (Cat and Mouse Game) یە، کو تێدا لایەنێ لاوازتر ب کێمترین تێچوو، مەزنترین گەفێ ل بەرژەوەندیێن لایێ دی دکەت.

  1. کوردستان: د ناڤبەرا بەرداشێن هێزێ دا

بۆ هەرێما کوردستانێ، ئەڤ هه‌ڤركیه‌ ئەزموونەکا سەختە بۆ پاراستنا قەوارەیێ دەستووری (Constitutional Status). وەک ناڤەندا واشنتۆن (The Washington Institute) دیار دکەت، هەولێر د چاڤێ جیهانێ دا وەک دوورگەهه‌کا ئارام (Oasis of Stability) دهێتە دیتن. لێ مەترسی ئەوە کو ئەڤ پێگەهە ببیتە قوربانیێ شەڕێ ب وەکالەت (Proxy War) و هەرێم باجا توندوتیژیێن وەلاتێن دەوروبەر بدەت.

  1. دەرەنجامێن جیۆ-ئابووری

جیهان ل بەردەم قەیرانەکا مەزنا سۆتەمەنی و ووزەیێ (Energy Crisis) دا یە. بلندبوونا بهایێ نه‌فتێ بۆ سەر 100 دۆلاران، دێ بیتە ئەگەرێ هه‌لاوسانه‌كا جیهانی (Global Inflation). ڕاستی ئەوە کو ئەڤ جەنگە تەنێ بۆ خاکێ نینە، بەلکو بۆ دیارکرنا خودانێ بڕیارا رەها (Ultimate Decision Maker) یە ل سەر ڕێڕەوێن بازرگانییا جیهانی.

ئەنجام:

ئێدی دەمێ خۆ خاپاندنێ (Wishful Thinking) ب دوماهی هاتیە. هەرێما کوردستانێ پێویستی ب یەکڕێزییا ناڤخۆیی (Internal Cohesion) هەیە دا کو د ڤی گەردەلوولا سیاسی دا ب سەلامەتی دەرباز ببیت.