ئێك ژ مهترسیدارترین كێشهیان
سمکۆ عەبدولعەزیز
دهمێ ئەم ئهڤرۆ ل كێشهیا كوردى ل ناڤا توركیا دنێرین، ژ رویێ دهرڤه دا وهسا دیار دكهت كو رهوش یا تهنایه، بهلێ د ناخێ خۆ دا وهكى مێرگهكا پرى پەلانە، نه ڤهدمرن و نه ژى دبنه ئاگرهكێ تهمام.
ئهڤ تهناهییه نه ئاشتییه، بهلكو بڕێڤهبرنهكا هویرە بۆ شهرهكێ هێشتا نههاتییه راگەهاندن. ئهڤ كێشهیە ژ سنۆرێن خۆ یێن ناڤخۆیى دهركهفتییه و بوویه پشکهك ژ ههڤكێشهیهكا ههرێمى یا ئالۆز، كو ئابوورییا وزێ و ململانێیا جیوپۆلیتیك یا ئیرانێ، ئهمریكا، عیراقێ و سوریێ تێدا تێكههل بووینە.
دهولهتا توركیا ئێدى پارتیا كاركهرێن كوردستانێ وهكى رێكخراوهكا چهكدار یا ساده نابینیت، بهلكو وهكى ئهگهرهكێ سیاسى و جیوپۆلیتیك دبینیت كو شیانا خۆ نۆژهنكرنێ ههیه. ژ بهر هندێ مهنتقێ دهولهتێ هاتییه گوهۆڕین، ئارمانج ب تهنێ ب دووماهى ئینانا وێ بزاڤێ نینه، بهلكو رێگریگرتنه ل دروستبوونا قهوارهیهكێ جوگرافی یێ پێكهڤه گرێداى ل سهرانسهرى سنۆرێن عیراق و سوریێ. توركیا ههمى ههولان ددهت هێلا پاراستنێ ب كویراتیا 30 بۆ 40 كیلۆمهتران ل ناڤا ئاخا جیرانێن خۆ جێگیر ببیت، دا كو نههێلیت ئهو هزر ببیته جوگرافیا.
خالهكا دی یا زۆر گرنگ كو دۆسییا كوردى گهرمتر دكهت، بابهتێ ئابوورییه. پرۆژێ رێیا گهشهپێدانێ كو كهنداڤى ب ئهوروپا ڤه گرێ ددهت، بوویه ئهگهرێ هندێ كو توركیا و عیراق ل سهر دۆسییا ئهمنى بگههنه رێككهفتنێن نوی.
توركیا دڤێت ئاسایشا ڤێ رێیێ بپارێزیت و بهغدا ژى دڤێت پهترۆلا هەرێمێ و بازرگانیێ بێ كێشه برێڤه ببهت .
ل ڤێرهدا كێشهیا كوردى ئێدى ب تهنێ پرسهكا مافان نینه، بهلكو بوویه بهربهستهك ل ههمبهر بهرژهوهندیێن ملیارهها دۆلاران و ئهڤه گوشارێ ل ههمی ئالییان دكهت كو بهرهڤ چارهسهریێن نهخواستی بچن.
پەکەکە ل ههمبهر ههڤدژییهكا كویر راوهستیایه، ئهو ههول ددهت خۆ وهكى هێزهكا سیاسى و مهدهنى نیشان بدهت، بهلێ د ههمان دهم دا نهشێت ب تهمامى خۆ ژ كهلتورێ خۆ یێ چهكدارى جودا بكهت. ئهڤ تێكههلییه دهلیڤێ ددهتە ئهنقهره دا كو ب ئهگهرێن ئهمنى بهردهوام بیت، و د ههمان دهم دا رێگریێ ل هێزێن سڤیل یێن كورد دكهت كو ببیته ئهكتهرهكێ نێڤدهولهتى یێ بێ كێشه.
ئیران ژى سهرهدهریێ دگهل بابهتێ كوردى ناكهت ژ گۆشهیا ئێكلاكرنێ، بهلكو ژ گۆشهیا ههڤسهنگیێ.
ئیرانێ چ بهرژهوهندى د ههبونا پرۆژهیهكێ كوردى یێ ب هێز دا نینه و نه دڤێت توركیا ژى ب تهواوى سهركهفتى بیت. ئهوان دڤێت ئهڤ گرژییه وهك ئامرازهك بمینیت دا كو توركیا پێ بهێته لاوازكرن.
ژ لایهكێ دی ڤه، عیراق ژ لاوازترین خهلهكا ناڤهندییا كێشێیه، چونكى ل سهر ئاخا وێ ههمی ههڤسهنگى دهێنه تاقیكرن و باجا ههر شاشیهكا سیاسی ل وێدهرێ دخوت.
د ڤى دیمهنى دا، سوریا ژى نه یا دویره، بهلكو لێكهفتنا ههره ههستیارە بۆ وێ، كو ل وێدهرێ ههژموونا نێڤدهولهتى دگهل ههبوونا كوردى دكهڤنه ناڤ ئێك و جوگرافیا دبیتە مهیدانهكا بهردهوام بۆ تاقیكرنا هێزان. ئهوا ل وێدهرێ رویى ددەت یا جودا نینه ژ وێ چهندێ یا ل توركیا دبیت، بهلكو پشکهكه ژ ههمان وێنهیى، وێنهیێ قهوارهیهكێ كو هێشتا دروست نهبوویه، بهلێ د حساباتێن ههمییان دا یێ ئامادهیه.
ب ڤى رهنگی، كێشهیا كوردى ژ پسیارهكا مافان هاتییه گوهۆڕین بۆ پسیارهكا هێز و بهرژهوهندیێن ستراتیژى. ل ڤى شهڕى دا، ئێكلاكرن ب تهمامى نه سهربازى دبیت و نه ژى سیاسی، بهلكو ههردوو ئالی د ناڤچهیهكا مژاوى دا گهماروو دبن ، كو تێدا كهس سهرناكهڤیت، بهلێ ههمی ژ خوسارهتیێ دترسن.
یا مهترسیدار ئهوه كو ئارامییا سهرڤهسهرڤه هندهك جاران پهشێوییهكا كویر ڤهدشێریت.
رۆژههلاتا ناڤین ناپهقیت دهمێ كێشهیێن مهزن گهرم دبن، بهلكو دهمێ كێشهیێن پاشخستى كۆم دبن.
كێشهیا كوردى ئهڤرۆ ئێكه ژ مهترسیدارترین كێشهیان، چونكى نه دمریت و نه ژى دهێته چارهسهركرن، بهلكو ب ههلاویستى دمینیت و ب تهنێ یێ ل هیڤییا دهمهكێ جوداكهر یان شاشیهكا ستراتیژى دا كو دیمهنێ گشتى بگوهۆڕیت.
