پهكهكه د مرنا خوه ده ژی دهڤ ژ دهرهو و كینا ل همبهری حكوومهتا ههرێما كوردستانێ بهرناده
پهكهكه یا هلوهشیایی چهند رۆژهكن دیسا ماشینا دهرهوێن خوه ئێخستییه كار و نووچهیێن ل دژی حكوومهتا ههرێما كوردستانێ و هێزێن وێ یێن ئهولههیێ پارڤهدكه، پهكهكه یا كو ب سالانه ب سهدان گوندێن ههرێما كوردستانێ و پارێزگهها دهۆكێ داگیر كری، ناڤێن وان گوههراندی و كرنه مهیدانێن شهر، ئیرۆ هاتییه دبێژه: «هێزین پهدهكێ پێشییا خهلكێ دهڤهرێ دگرن ژ بۆ كو ڤهنهگهرن سهر گوندێن خوه».
ئاژانسا ئانفێ یا پهكهكێ رۆژا شهمی 20 خزیرانا 2026ێ نووچهیهك ب سهرناڤێ «خەلکێ شێلادزێ ھشیارییا داوی دا پهدهكێ کو ڤەگەرێن ژ بۆ گوند ئاستەنگ دکە»، پارڤهكر.
د ڤێ نووچهیا خوه ده پهكهكێ كو پشتی ب فهرمانا «خاپۆ یێ ئیمرالیێ و خالێ وی یێ باخچهلی» خوه هلوهشاندی و ناڤێ خوه بۆ تهڤگهرا ئاپۆیی گوههراندی، جارهكه دن كینا خوه ل دژی حكوومهتا ههرێما كوردستانێ، پهدهكێ و خهلكێ دهڤهرێ ب تایبهتی پارێزگهها دهۆكێ ئاشكهره كر، پهكهكه د خوازه ب ڤان ههولێن خوه یێن پووچ، بنكهتنێن خوه و رادهستكرنا ههرێمێن كو بدههان ساله ل ژێر كۆنترۆلا وێ بۆ دهولهتا ترك ڤهشێره، تهڤی ڤێ ژی خهلكێ وان گوندان بخاپینه، گوندێن كو ب دههان ساله پهكهكێ ب خوه داگیر كری و كرنه مهیدانا شهر و خهلكێ وێ كۆچبهر كری.
ههولێن پهكهكێ بهرنامهیێن حكوومهتا ههرێمێ یێن ئاڤهدانكرنا گوندێن دهۆكێ راناوهستینن
رێخستنا پهكهكێ ئیدیعا دكه كو هێزێن ئهولههیێ یێن حكوومهتا ههرێما كوردستانێ، پێشییا خهلكی دگرن و رێ ب وان نادهن ڤهگهرن سهر گوندێن خوه.!!
لێ د ههفتهیا رابووری ده رێبهر ئهحمهد وهزیرێ كارێن ناڤخوه یێ ههرێما كوردستانێ د سهردانهكه مهیدانی ده بۆ گوندێن پارێزگهها دهۆكێ یێن سینۆرێ ئامێدیێ راگهاند كو كۆمیته هاتنه پیكئانین ژ بۆ پشكنینا دهڤهرێ ژ بهرمایكێن شهر وهكه مین و تهقهمهنییان و گۆت: ئهوان دهست ب مهكانیزمێن گونجاو بۆ ڤهگهرا خهلكێ بۆ گوندێن وان كرنه، ژ بۆ كو پشتره ئهو گوند جارهكه دن وهرن ئاڤهدان كرن و خزمهتگوزاریێن حكوومهتا ههرێمێ بۆ بهێن دابین كرن.
پهكهكه، وهك پهنجهشێرێ كهتییه د ههرێما كوردستانێ دا و زیان ب ههر دهر و ئالی خستییه، ژ رۆژا كو ئهڤ رێخستنا دژه كورد هاتییه ناڤ خاكا كوردستانێ ده، وێ شهرێ ل دژی حكوومهتا ههرێمێ ژ شهرێ ل دژی دهولهتا ترك ب رومهت تر دیت، پهكهكێ ل سهر ڤی بنگههی چهكدارێن خوه پهروهرده دكرن، بهلكو زێدهتر وێ تێكدانا تاكه پارچهیا ئازاد ب دۆزهكا رهوا، خهبات و تهكۆشین ژ بۆ خوه حهساب دكر.
ژ دهمێ كهتنا د ناڤ خاكا باشوور دا، پهكهكێ ب سهدان گوند، دهڤهرێن ب چاندن و گهشتوگوزارێ دهولهمهند داگیر كرن و ژ بۆ خوه ناڤێن ئاشۆپی لێ كرن، وهك ههرێمێن «پاراستنا مهدیا»، بارهگههێن خوه لێ دانان، باج ژ وهلاتییان ستاند، وێ پتری 650 گوندان داگیر كرن ب تایبهت ل سنۆرێ پارێزگهها دهۆكێ و كرنه دهڤهرێن سهربازی، ئهڤه ژی بوو ئهگهر كو زیانهكه مهزن ههم ب وهلاتیێن وان گوندان بكهڤیت و ههم ب ئابوورییا وهلات.
پهكهكێ 658 گوندێن باشوورێ كوردستانێ داگیر كرینه
658 گوندێن باشوورێ كوردستانێ ب ئهگهرا پهكهكێ ڤالا مابوون و وهلاتیێن وان كۆچبهر ببوون، ئهڤ گوند ل سنۆرێن پارێزگههـێن دهۆك، ههولێر و سلێمانیێ نه، لێبهلێ پرانی ژێ ل دهۆكێ نه.
ژ سهرجهمێ ڤان گوندێن باشوور 361 گوند یێن پارێزگههـا دهۆكێ نه و پرانی ژێ ل دهڤهرا ئامێدیێ نه، ههگهر ئهم ب رێژا سهدی باس بكهین، رووبهرێ دهڤهرا ئامێدیێ دبیته 2716 كم2، ژ ڤی رووبهری 70% د دهستێ پهكهكێ دا یه.
ل دهڤهرا زاخۆ ژی نێزیكی 100 گوندان ژ ئالیێ پهكهكێ ڤه هاتینه داگیر كرن و وهلاتیێن وان كۆچبهر بووینه، ب رێژهیا سهدی خاكا زاخۆ دبیته 1378 كم2 و 30% یا ڤێ خاكێ ل ژێر كۆنترۆلا چهكدارێن پهكهكێ یه.
ههگهر ل ئاستێ پارێزگهها دهۆكێ ب ئاخڤین، ئهڤ چهنده دێ بۆ مه دهركهڤیت، 34% خاكا پارێزگهها دهۆكێ كو دبیته 6553 كم2 ل ژێر كۆنترۆلا چهكدارێن پهكهكێ یه.
تهڤی ڤێ زیان و زولما ژ سهرێ پهكهكێ گهشتییه خهلكێ پارێزگهها دهۆكێ، ئیرۆ ژی پهكهكه هاتییه دخوازه ب پارڤهكرنا نووچه و ئاگاهیێن دهرهو، شكهستنێن خوه و رێبهرێ خوه یێ كو دهستێ كوردان بهردای و دهستێ نهژادپهرستێن وهكه باخچهلی گرتی ڤهشێره.
پهكهكێ ل ڤان گوندان چ دكر؟
پهكهكێ ژ دهمێ داگیركرنا ڤان گوندان رێ نهدا حكوومهتا ههرێمێ وان گوندان ئاڤهدان بكه و خزمهتێ ژێرا پێشكێش بكهت، ههر چهنده كو حكوومهتا باشوورێ كوردستانی ژ دهستپێكا سالێن نۆتان ڤه، دهست ب ئاڤهدانكرنا گوندان كربوو و خزمهتگوزاری بۆ كربوون، لێ بهلێ پهكهكێ ئهڤ گونده كاڤل كرن و دهست ب سهر دا گرت، زالگههێن خوه ل دۆربهرا گوندان داناینه، باج ژ وهلاتییان دستاند، بارهگههێن سهربازی و مهشق و پهروهردهكرنا چهكداران لێ ئاڤا كرن، ههموهخت جهێن ژێر ئهرد یێن ڤهشارتنا چهكان، ب كورتی ئهڤ گونده كرنه دهڤهرێن تهمام سهربازی.
پهكهكێ ئهڤ گوند و دهڤهرێن داگیر كرین ل دهۆكێ بۆ 4 ههرێمان دابهش كرن، ئهو ژی ههرێمێن «حهفتهنین، مهتین، زاگرۆس، زاپ، ههروهها گاره و بهرێ گارهی»، ل ههر ههرێمهكێ بارهگههـ، گۆرستان و نهخوهشخانهیێن تایبهت ب خوهڤه چێكرن، ل گهل دهڤهرێن داگیركری یێن ههولێر و سلێمانیێ ژی ناڤێ ههرێمێن «پاراستنا میدیا» لێ كرن، ل شنگالێ ژی ناڤێ ههرێما خوهسهر.
پهكهكێ ژ بلی چالاكیێن سهربازی، باج ل سهر هاتنوچووین و ڤهگوهاستنا كهلوپهلان دانا، دهمێ كو وهلاتی و بازرگان رازی نهدبوون باجێ بدهن پهكهكێ، ئهو دهاتنه قهتل كرن، پهكهكێ ئهڤ دهڤهره وهك رێكهكێ بۆ كارێن قاچاغ ل نێڤبهرا ئیراق، ئیران و تركیێ بكارئانی، ب گۆتنهكا دی وان ئهڤ دهڤهره وهك ترانزێتهكێ بۆ بازرگانییا ماددهیێن هشبهرێ لێ كر و ناڤهند و سازیێن ناڤدهولهتی ب تایبهت ئێنتهرپۆلێ ئهڤ یهك پشتراست كریه.
چهكدارێن پهكهكێ د سهر وێ ستهم و زۆردارییا كو ل وهلاتیێن وان گوندان دكهت، ب ئاوایهكێ هۆڤ و بێ رهحمانه ئهو وهلاتی تهسفییه دكرن ئهوێن كو داخوازا گوندێن خوه ژ پهكهكێ دكرن، ب سهدان وهلاتیێن گوندێن ئامێدیێ و زاخۆ د ڤێ رێكێ دا گیانێ خوه كرینه قوربانی.
د ڤێ لینكێ ده ئاگاهیێن تهمام و ناڤێن وان 658 گوندێن ههرێما كوردستانێ و پارێزگهها دهۆكێ ههنه یێن كو پهكهكێ ب دههان سالانه داگیر كرین و رێ نهدای خهلكێ وێ گوندێن خوه ئاڤهدان بكه:
پهكهكه ب مهبهست ئابوور و گهشتوگوزارا باشوورێ كوردستانێ دكهته ئارمانج
