پارتیا دەم: گوھەرتنا چار مادەیێن دەستپێکێ یێن دەستووری د رۆژەڤا مە و یا ئۆجالان دە نینە
د سەر بانگا عەبدوللاھ ئۆجالان یا ژ بۆ “ھلوەشاندن و دانینا چەکان یا پەکەکێ” 17 مەھ دەرباس بوون. د ڤێ پێڤاژۆیێ دە، دەما کو دەستھلاتداریا ئەنقەرەیێ ئارمانجا خوە وەکی “ترکیەیەکا بێ تەرۆر” پێناسە دکر، پەکەکێ ژی بال دکشاند سەر مژارا “دەمۆکراتیکبوونێ”. لێبەلێ ھات دیتن کو د دەربارێ ماف و داخوازێن بەربچاڤێن کوردان دە چ گاڤەکا جددی نەھاتیە ئاڤێتن. ھەری داوی، پارلامەنتەرێ ئەنقەرەیێ یێ پارتیا دەمێ ساروھان ئۆلوچ ب داخویانیەکا فەرمی تەکەز کر کو داخوازەکا وان یا ژ بۆ گوھەرتنا دەستوورا بنگەھین تونەیە.
پارتیا دەمێ ڤێ داویێ ل ئەنقەرەیێ لگەل ھەژمارەکا سینۆردار یا رۆژنامەڤانان جڤینەکا ئاگاھدارکرنێ یا گرتی ل دار خست. ئەڤ جڤین کو بێیی گرتنا وێنە و تۆمارێن دەنگی ھات ئەنجامدان، ژ ئالیێ نووچەگھانێ رووداوێ شەوکەت ھەرکی ڤە ھات شۆپاندن و ھوورگلیێن وێ بوون مژارا گۆتارەکێ. د جڤینێ دە بەردەڤکا پارتیا دەمێ عایشاگوول دۆگان، جیگرێ ھەڤسەرۆک تەییب تەمەلی و پارلامەنتەرێ ئانتالیایێ ساروھان ئۆلوچ ئامادە بوون و چارچۆڤەیا پەیوەندیێن ڤێ سەردەمێ وەکی “پێڤاژۆ” نرخاندن.
ل گۆری ئاگاھیێن ژ جڤینێ دەرکەتنە ھۆلێ، نێزیکاتیا پارتیا دەمێ بێتر ل سەر کێمکرنا بەندەواریێن جڤاکا کورد ھاتیە ئاڤاکرن. ھات دەستنیشانکرن کو گوھەرتنا قانوونی یا تێ بەحسکرن گەلەکی سینۆردارکریە و تەنێ ل سەر خالا کو ئەندامێن پەکەکێ بێی جوداھی ژ چیایان داکەڤن ھاتیە راوەستاندن. ئەڤ رەوش نیشان ددە کو د نیقاشێن ھەیی دە پرۆژەیەکا بەرفرەھا ژ بۆ چارەسەریا “پرسگرێکا کورد” ل سەر مێزەی نینە.
رۆژنامەڤان شەوکەت ھەرکی د نرخاندنا خوە دە دیار دکە کو نێزیکاتیا پارتیا دەمێ و کامپا ئیمرالیێ نە ل سەر “قانوونا تۆبەکرنێ” و نە ژی ل سەر “عەفوویەکا گشتی”یە. بەرەڤاژی ڤێ، داخوازا وان ئەوە کو چارچۆڤەیەکا قانوونی یا بەرفرەھ بهێت ئامادەکرن کو بکاربە ھەموو ئەندام و کادرۆیێن رێخستنێ، بێی جوداھیا د ناڤبەرا رێڤەبەر و شەرڤانان دە، ل خوە بگرە.
یەک ژ خالێن ھەری گرینگێن جڤینێ، داخویانیێن زەلالێن پارلامەنتەرێ پارتیا دەمێ ساروھان ئۆلوچ بوون. ئۆلوچ ئیدیعایێن د قادا گشتی دە یێن دەربارێ “بازاریا دەستووری” دە رەد کرن و گۆت: “د رۆژەڤا مە دە گوھەرتنا چار مادەیێن دەستپێکێ یێن دەستووری تونەیە.” ئۆلوچ دا زانین کو نە حکوومەتێ د ھەڤدیتنان دە داخوازەکا وھا ئانیە زمان، نە ژی ئەڤ مژار د ھەڤدیتنێن ل ئیمرالیێ دە بوویە رۆژەڤ.
نەگوھەراندنا چار مادەیێن دەستپێکێ یێن دەستوورا بنگەھین، د ناڤ سیاسییێن کورد دە وەکی بەردەوامیا سیستەما سەد سالییا ھەیی تێ شرۆڤەکرن. ژ بەر ڤێ یەکێ، رەخنەیێن ل سەر پەکەکێ و ئۆجالان کو دبێژن د ڤان دانوستاندنان دە دەستکەفتیەکێ سیاسی یان قانوونی ژ بۆ کوردان نەھاتیە داخوازکرن، رۆژ ب رۆژ زێدەتر دبن. پارتیا دەم و مەدیایا نێزی وێ ھەول ددن ڤان رەخنەیان بێ باندۆر بکن، لێ داخویانیێن ھەری داوی راستیێن نوو دەرخستن ھۆلێ.
د ھەری داوی دە، ھات بیرا مرۆڤ کو عەبدوللاھ ئۆجالان بخوە ژی د پەیاما خوەیا 27ێ سباتا 2025ێ دە، دەما کو داخوازا ھلوەشاندنا پەکەکێ دکر، دیار کربوو کو داخوازێن وی یێن کلاسیک (وەکی فەدەراسیۆن، خوەسەری یان دەولەت) ژ بۆ کوردان تونە نە. ئۆجالان د پەیاما خوە دە تەکەز کربوو کو نەتەوەپەرەستیا توند و سیستەمێن ئیداری یێن جھی نکارن بەرسڤا سۆسیۆلۆژیا دیرۆکی بدن. جڤینا داوی یا پارتیا دەمێ ژی ب ئاوایەکی فەرمی پشتراست کر کو داخوازێن دەستووری یێن ژ بۆ مافێن کوردان د قۆناغا نھا دە نە د رۆژەڤێ دە نە.
