دەما ژیری دهێتە ئامانجگرتن
سمكۆ عهبدولعهزیز
کوردستان د ناڤبەرا ئهخلاقێ ئاشتیێ و سنۆرێن سەبرا مێژوویی دا
هێز ڕاستیا خۆ نیشان نادەت دەما د شەرەکی دا سەردەکەڤیت، بەلکو دەما بڕیارێ ددەت کا دێ چەوا ڕەفتارێ دگەل وی کەسی کەت ئهوێ نەڤێت ببیتە دژمنێ وى.
ئامانجگرتنا نڤیسینگەها تایبەت یا سەرۆکێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ و مالا سەرۆکێ دەزگەهێ ئاسایش و هەواڵگیریێ، د سپێدەهیا 17ی تهباخا ۲۰۲٦ێ دا، ناهێتە کێمکرن و کورتکرن د قۆناغکرنا دو ئاڤاهیان دا، چونکی درۆن دەما بەرەڤ دەزگەهەکێ سەروەری دچیت بۆمبەبارانا ئاڤاهى ناچیت، بەلکو بزاڤێ دکەت وێ ئیرادەیا د ناڤ وی ئاڤاهی دا بێخته بن دەستێ خۆ.
دەستهەڵاتێن هەرێمێ دوپات کر کو ئهو دو بێفڕۆکەڤانە ژ ئاخا ئیرانێ فڕینە، بێی کو چ لایەن بەرپرسیارەتییا ڤی هێرشێ بێخنه سەر ملێن خۆ. لێ ئەو بۆمبا بێ ئیمزا بێ مەرەم نینە، هێز جاران پەنایێ دبهتە بەر تەمومژاویبوونێ دەما دڤێت گەفێ بگەهینیت بێی کو بەرپرسیارەتیا وێ هەڵبگریت، دا کو ترس ب ناڤێ وى باخڤیت.
ئەڤ هێرشە پشتى وێ چەندێ هات دەما ڕۆڵێ سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی د ڤەگوهاستنا پەیامان دا د ناڤبەرا ئیدارەیا ئەمریکی و سەرکرداتیا سپایێ پاسداران وەک ل دهزگههێن راگههاندنا جیهانى دیار بووین.
بتنێ هەڤدەمییا سەرهاتیا ڤان ڕوودانان بەس نینە بۆ سەلماندنا هندێ کو ئەڤ بۆمبەبارانە بەرسڤەک بوو بۆ وێ ناڤبژیوانیێ، لێ مە ددانێتە بەرامبەر پارادۆکسەکا ئەخلاقی و سیاسی: واتا چییه ئاڤاهیهك بهێتە تۆپبارانکرن ئەوا بزاڤ کری ڕێکێ ل شەڕی بگریت؟
ناڤبژیوکار نە نامەبەرەکە د ناڤبەرا دو هەڤڕکان دا، بەلکو مەیدانەکا دەمەکی یا باوەریێ یە کو ژیری تێدا د ناڤبەرا دو هێزان دا ڕادوەستیت، ئەڤ هێزێن خۆ بەرهەڤ دکەن دا بکەڤنە د کەندالی دا.. نێچیرڤان بارزانی بزاڤ کری یە جوگرافیا کوردستانێ ژ چاڕەنڤیسەکێ گەمارۆدای ب کێشە و هەڤڕکیان ڤە، بگوهۆڕیت بۆ ئیرادەیەکا سیاسی ئەوا دیالوگێ چێدکەت. ئەڤە ئەو گۆهۆڕینا سهردهمیه ئهوا ئەو هێز ژێ دترسن، ئەو هێزێن فێر بووین کوردان وەک مەیدان و گۆڕەپان ببینن نە وەک خوەدان بڕیار، ئانکو جۆگرافیایەکا بکاربهێت نە ئیرادەیەک ڕێز لێ بهێتە گرتن.
ئەوان دڤێت کوردستان بۆ وان ببیتە پر دەما پێدڤی ب دەربازبوونێ ببن، لێ ئامادە نینن دانپێدانێ ب مافێ خودانێ پرێ بکەن د دیارکرنا جهـ و پاشەڕۆژا خۆ دا.
لێرە دا قەیرانا تێگەهێ هێزێ ل جەم ئیرانێ دیار دبیت. هێزا ڕاستەقینە ئەو نینە بێفڕۆکەڤانێن دەولەتێ بگەهنە مالا جیرانێ خۆ، بەلکو ئەوە باوەرییا وێ بگەهیتە دڵێ وی. دەولەتا ب باوەر و قاییم دەوروبەرێن خۆ ژ بەرژەوەندییان ئاڤا دکەت، لێ دەولەتا نەرەحەت و دلگران قاییشان ژ ترسێ ئاڤا دکەت. هەر دەولەتەکا بزاڤێ بکەت ئاسایشا خۆ د ناڤ ئاخا ئەڤێن دی دا ئاڤا بکەت، دێ ب بێئاسایشیکرنا هۆشیارییا وان ب دوماهی هێت، دێ دەمەکێ کورت ژ بێدەنگیێ قازانجى کەت، لێ دێ سەردەمەکێ تەمام ژ باوەریێ دۆرینیت.
کوردان گەلەک سەبر کێشایە، هەتا هندەکان هزر کرییه کو سەبر بوویە سروشتێ وان یێ هەتا هەتایێ. لێ مللەتەکێ ئەنفال و کیمیاباران و کۆچبەرکرن دیتی، خۆ ژ شەڕی پاشدا ناکێشیت چونکی شەڕی ناس ناکەت، بەلکو چونکی ڕاستیا شەڕی چاکتر دزانیت ژ وان کەسێن هەڕەشێ پێ دکەن.
سەبرا کوردی نە بێدەستهەڵاتی یە، بەلکو هەلوەستەکێ ئەخلاقی یە کو ژیان هەڵبژارتیە پشتى مێژوویەکا درێژ ژ مڕنێ.
لێ ئەڤە نە دەستبەردانە ژ کەرامەتێ و نە ڕێپێدانەکا ڤەکری یە بۆ پێشێلکرنا سەروەریێ. ئەو ئاشتییا بتنێ ژ قوربانیێ بهێتە خواستن نە ئاشتییە، بەلکو خۆدەستەوەرکرنەکە هاتیە جوانکرن ب زمانێ دیپلۆماسیێ و دانبخۆداگرتنا کو ڕێ ب دەستدرێژیێ بگریت ژ چاکییەکا ئەخلاقی دگۆهۆڕیت بۆ خەڵاتەکێ سیاسی بۆ دەستدرێژکاری..
لەوما پێدڤییە هەلوەستێ کوردی ژ سەبرا ڕویس دەرباز ببیت بۆ سەبرا چەکدار ب شیانان:
ئێکخستنا بڕیارێ
ئاڤاکرنا بەرگریا ئاسمانی
بەڵگەکرن و نێودەولەتیکرنا دەستدرێژیان
و ئێکئالیکرنا بەغدا بەرامبەر بەرپرسیارەتیا وێ یا دەستووری.
چونکی ژیری بێی هێزەکا وێ بپارێزیت دبیتە پارەپاڕین و هێز بێی ژیری دبیتە لەزاتی و بێهۆشی، لێ بەرپەرچدانا ترسێنەر ئەوە کو تۆ دەستێ خۆ بۆ ئاشتیێ درێژ بکهى ل دەمەکێ تۆ بشێی وێ مالێ بپارێزی ئەوا ئەو دەست ژێ دەرکەفتی.
کوردستان دڤێت ببیتە پر، لێ پر نە ئاخەکا بێ خودانە و جیرانەتیەکا پاراستی دگەل ئیرانێ دڤێت، لێ جیرانەتی وێ چەندێ ناگەهینیت ئێک ژ لایەنان د ئاسایشێ دا بژیت ل سەر حسێبا سەروەرییا لایەنێ دی.
سەبرا کوردان بێ دوماهی نینە و دەما سەبر دگەهیتە سنۆرێن خۆ، بەرگریکرن ژ بوونێ نابیتە دەستبەردان ژ ئاشتیێ، بەلکو دبیتە وێنێ دوماهیێ ژ ئاشتیا ممکن، چونکی ئەو مللەتێ ڕێگریێ د شەڕی دا دکەت، چ جاران ناکەڤیتە بن وێ داخازیێ کو سوکایەتیێ بۆ هەتا هەتایێ قەبوول بکەت.
