دناڤبهرا دیمهنێ كۆترێ و ئهركێ گورگی
سمکۆ عەبدولعەزیز
مراد ئیسماعیل ژ «یزدا» بۆ پهرلهمانی: تووشبوونا پروژێ ناسنامهیا ئێزدییان دگهل ستراتیجییا PKKێ ل شنگالێ
ئهلقهیا ئێكێ: دهمێ پلانا هاتییه گوهرین
ژ حهواندنا ئێزدییان بۆ ڤهقهتاندنا وان ژ ناڤهندا نهتهوهی یا كوردی
نه ههر ناسنامهیهكا پاش كارهساتێ دیار دكهن .
ڕاستییا مێژوویى وهسا یه كو خودانێن وێ درهنگ هەست پێ دكهن، چونكی چێدبیت كارهسات ل وى دهمى بیت یا بیرهاتن تێدا سهرشنوى دهێنه ڤههاندن و برین دهێنه گوهرین بۆ سنورێن سیاسی و ئۆل بۆ نهتهوهیێ و تایبهتمهندییا روحی بۆ پروژهیهكێ دهستهڵات و نوێنهرایهتیێ.
ئهرێ ئێزدیاتی نهتهوهیهكا سهربهخۆیا دیاركرییه، ئانژى ئۆلهكه كو ب ڕێكا وێ پشكهكا رهسهن ژ گهلێ كورد تایبهتمهندییا خوه یا روحی ژ زۆرداریێ پاراستییه؟
نهتهوه بتنێ ب ناڤی ناهێت ئاڤاکرن، بهلكو ب (زمان، جوگرافیا، بیرهاتن، كهلتور، داب و نهریت و خهیالا مێژووییا بهرههڤ)دهێت ئاڤاکرن.
دهمێ ئهم بهرێ خوه ددهینه ئێزدییان، ئهم دبینین كو زمانێ وان یێ بنهڕهتی كورمانجییه و قەول، دوعا و كهلهپوورێ وان یێ دهڤۆكی ب كوردی هاتییه پاراستن و جلوبهرگ و ستران و داوهت و پهندێن پێشینیان و پهیوهندیێن وان یێن جڤاكى تهمام دكهڤنه د ناڤ ژینگهها كوردستانی دا. ههروهسا جوگرافیا وان یا مێژوویی ل شنگال، شیخان، دهۆك و دهڤهرێن ل توركیا و سوریا و قهفقاسێ درێژ دبیت، واته د ناڤ جوگرافیا مێژووییا گهلێ كورد دایه .
جوگرافیا ڕۆژههڵاتێ د دیروكا خوه دا گهلك ئۆل و مهزههب و كۆمێن جودا نیاسینه و خاكا وێ ژ ئهگهرێ جهنگێن ئۆلی و نهتهوهیی ب خوێنێ تژى بوویه.
ژبهرهندێ ژی زۆرداریا ئۆلی ب تنێ بهس نینه بۆ چێكرنا نهتهوهیهكا سهربهخۆ، تووشبوونا جڤاكهكێ ب كوشتنێ ژ بهر بیروباوهڕێن وێ و تایبهتمهندییا ئۆل و ستهملیكرنا وێ ژناڤ ناچیت، لێ دهمێ زمان، رهگ و ریشێن كهلتوری و جوگرافیا وێ يا نهتهوهیی نهمینن ژناڤ دچیت.
ئهڤه وێ چهندێ ناگههینیت كو مافێ تاكه كهسێ ئێزدی ژێ بهێته ستاندن بۆ دانهنیاسینا خۆ، بهلكو واتا وێ رهتكردنا گوهرینا ههلبژارتنهكا سیاسییا نوى یه .
پاراستنا ئێزدیاتیێ وهك ئۆلهكا رهسهن پێدڤی ب ژناڤبرنا رهگێن كورداوهریێن ئێزدیاتیێ ناكهت، ههروهسا كوردبوونا ئێزداینژى پیتڤى ب بشافتنا بیروباورێن ئێزدیاتیێ ناكهت .
د قۆناغا خوه یا ئێكێ دا، PKKێ ئێزدی وهك پشكهكا رهسهن ژ جڤاكێ كورد پێشكێش كرن و ئۆلا وان وهك درێژپێدانا كهلهپوورێ روحی یێ كهڤنێ كوردستانێ دیت و ئوجلانى دچهندین سمینارا دا خو ب دهرویشێ عهبدى ددا نیاسین . لێ پارتیا پهكهكێ فهلسهفا خوه هێدى هێدى گۆهڕی، پروژێ رزگاركرنا نهتهوهیی و دهولهتا كوردی ژناڤبر و د جهێ وێ دا گۆتارا «نهتهوهییا دیموكرات» و «دیموكراتییا گهلان» ئیخسته بهرچاڤان .
د ڤێ فهلسهفێ دا، جڤاك وهك نهتهوهیهكا ئێكگرتی ناهێته ڕێكخستن، بهلكو وهك تورهك ژ پێكهاتهیێن ئۆلی، ههرێمى و جێندهرى دهێته لێكدان، بۆ ههر پێكهاتهیهكێ ئهنجومهن، دامهزراوه، هێز و گۆتارا خوه ههیه، لێ بمهرجهكێ كو بمهرجهعێ فكرى یێ گشتی یا فهلسهفا عهبدوڵڵا ئۆجەلان ڤه گرێدایی بمینیت. ئهڤ تێگههه رێكێ خوش دكهت كو نهتهوهییا كوردی بهیته لاوازكرن ب گهشهكرنا تێگههێ فره پێكهاتەیێن خوەسهر.
پشتی كارهساتێ سێیى ئابا 2014ێ، PKKێ بزاڤكر ب شێوهیهكێ راستهوخۆ ئێزدییان د ناڤ YBŞ، ئهنجومهن و ڕێڤهبهریا خۆسهر ل شنگالێ بحهوینیت. لێ نهشیا زۆرینهیا جڤاكێ ئێزدی بكهته بنهماكێ ئۆجهلانی، بهلكو زوربهیا ئێزیدا بهردهوام بوون دناڤا رێكخستنا پارتى دیموكراتى كوردستان .
ئهنجام PKK نهچاربوو پلانا خو بگوهریت: ئهگهر یا زهحهمهت بیت كو ئێزدی بێنه د ناڤ بالێ PKKێ دا، ئهو دكارن وان ژ بالێ كوردی یێ ههڤڕك ڤه قهتێنن.
واته پێدڤی نینه ئێزدی بێژیت: «ئهز پهیڕهوێ ئۆجهلانم»، لێ بهسه كو بێژیت: «ئهز نه كوردم» و شنگالێ وهك جوگرافیایهكا ئێزدییا ڤهقهتیایی ژ كوردستانێ بدهته ناسكرن .
PKKێ ئهڤ فكره ژ سفرێ چێنهكر، ههوێن وێ یێ سیاسی ل ئهرمهنستانێ ژ داوییا ساڵێن ههشتێیان ژ سهدێ بوری دیار ببوو، دهمێ رهوتهكا كورمانجی وهك «زمانێ ئێزدی» هاته نیاسین و ئۆلێ خو گوهڕی بۆ نهتهوهیهكا سهربهخۆ.
لێ ئهوا ل قهفقاسێ ههڤڕكی بوو ل سهر زمان و ئاماران.
پشتی قڕكرنا شنگالێ ، ئێزدیاتى هاته گوهارتن ژبوو پروژهیهكێ ڕێڤهبهرنێ، هێزا چهكدار و نوێنهرایهتییا نێڤدهوڵهتی.
ب ڤێ پیلانا ستراتیجی ژ ههوڵا دڵسۆزییا ئێزدییان بو KDP گۆهڕی بۆ ڕێگریكرن ژ دڵسۆزیا ئێزدیان بو KDP. بێى كو خودانێن وێ مهجبور بكهن دڵسۆزیا خوه بۆ PKKێ رابگههینن و شنگالێ ب سیاسی ژ ههرێما كوردستانێ ڤهقهتینن، بێى كو ئاڵایا قهندیلێ ب شێوهیهكێ فهرمی بلند بكهن .
لێ تفهنگ ب تنێ نهشێت جیهانێ ب ناسنامهیهكا سیاسی یا نوى گرێبدهت. ئهڤ پروژیێ PKKێ پێدڤی ب دێمهكێ مهدهنی و زمانهكێ مافپهروهری و ڕێكخراوهكێ بوو كو بچیته پهرلهمانێن نێڤدهوڵهتی ب ناڤێ قوربانیێن شناگالیا .
و د ڤى دهمیدا( مراد ئیسماعیل ) دیار بوو و سیاسهتێ كراسێ كۆترێ كرە بهر خوه.
