مۆندیالی ئەمریکی و کاپتن عەباس؛ چیرۆکی شۆڕشگێڕێک کە لە قەندیلەوە دەڕوات بۆ مۆندیال!
ئایا ڕەنجی سەدان ساڵەی گەلی کورد بۆ ئەوە بوو کە هەڵبژاردەی تورکیا لە ئەمریکا یاری تۆپی پێ بکات و پەکەکەش لە قەندیلەوە چەپڵەیان بۆ لێبدات؟
ئێمە ڕۆژانە شتێکی نوێ دەبینین، بەڵام وا دیارە قووڵایی زانست و سیاسەت لە قەندیلدا، سنووری عەقڵی مرۆڤی تێپەڕاندووە. دووران کاڵکان، ئەندامێکی سەرکردایەتی پەکەکە (کە لەناو خەڵکدا بە “عەباس” ناسراوە)، ئەمجارەیان بە شیکارییەکی “تۆپی پێ-سیاسی”یەوە لەبەردەم کامێراکاندا دەرکەوت کە هەر چوار کتێبی فەلسەفە و هەموو کتێبخانەی تاکتیکی تۆپی پێی لەدوای خۆی بەجێهێشت. کاڵکان بە ڕوویەکی زۆر جیددی و ئەکادیمیەوە ڕایگەیاند کە دەوڵەتی تورک لە سایەی ئەو “پرۆسەی ئاشتی”یەی کە ئەوان دەستیان پێکردبوو، دەرفەتی بۆ ڕەخساوە، پێشکەوتووە و گەیشتووەتە مۆندیال (جامی جیهانی) لە ئەمریکا! ئەم لێدوانە ئەوە دەردەخات کە تیۆرییەکانی “مۆدێرنیتەی دیموکراتیک” ئێستا ئیدی لە گۆڕەپانی تۆپی پێشدا جێبەجێ کراون و لە ئێستا بەولاوە فیفای نێودەوڵەتییش چاوەڕێی فەرمانەکانی قەندیل دەکات.
مرۆڤ کاتێک گوێ لەم شیکارییە دەگرێت، ناتوانێت خۆی لە پرسیارە تەکنیکی و کۆمیدییەکان بەدوور بگرێت: ئەگەر هەموو شتێک لە سایەی ئەم پرۆسەیەوە ڕوویدابێت، ڕۆڵی دوران کالکان لە هەڵبژاردەی تورکیادا چی بووە؟ ئایا ئەو، لە ڕۆڵی “تەکنیکی”دا، لە شکستهێنانی چیاکان فیکەی لێدەدا و بە یاریزانەکانی گوت “بەپێی ڕوانگە ئایدۆلۆژییەکان پاس بدەن”؟ مرۆڤ دەتوانێت خەیاڵ بکات کە کاتێک یاریزانێکی تیپەکە تۆپەکەی لەدەست دەدا، دوران کاڵکان لە شاشەکەوە هاوار دەکات و دەیگوت: “ئەمە دەرئەنجامی نەبوونی خۆڕەخنەکردنە، پێویستە پرۆسەی پەروەردەی ئەخلاقی تێپەڕێنیت!” بەم لۆژیکە ئەگەر لێدانێکی هاکان چالهانئۆغڵوی یاریزانی تورکیا بچێتە ناو گۆڵی دوژمنەوە، ئەوە “هەنگاوێکی شۆڕشگێڕانەی بێهاوتا” دەبوو. چیرۆکی کۆمیدی لێرەدا ئەوەیە کە کاڵکان بەم لێدوانە بە فەرمی سەرکەوتنی چەندین ساڵەی خزمەتی خۆی وەک “سپۆنسەری سپۆرت تی ڤی” ڕاگەیاند!
بەڵام گەورەترین و تراژیکترین پرسیار کە گەلی کورد دەیکات ئەوەیە: ئەمە چ زەرەر و گەڕانەوەیەکە (ئەمە چ جۆرە بازرگانییەکی بەتاڵە)؟ دەیان ساڵە خوێنی هەزاران گەنجی هەرە دڵپاکتان ڕژاند، گوندەکانتان چۆڵ کرد و ناوچەکەتان خستۆتە ناو ئاگرەوە بۆ ئەوەی کە لە ئەنجامدا بێنە بەردەم کامێراکان و بڵێن: “ئێمە دەرفەتمان بۆ تورکیا ڕەخساند تا لە مۆندیالی ئەمریکادا بەشدار بێت”؟ ئایا ڕەنجی سەدان ساڵەی ئەم گەلە بۆ ئەوە بوو کە هەڵبژاردەی تورکیا لە ئەمریکا یاری تۆپی پێ بکات و ئێوەش لە لوتکەکانی قەندیلەوە چەپڵەیان بۆ لێبدەن؟ ئەم لێدوانە نیشانەیەکی هەرە توندی ئایدیۆلۆژیپەرستی و چەقبەستوویی دەروونییە؛ ئێوە لە کاتێکدا لەسەر عەرز هەموو سەنگەر، لووتکە و تونێلە هەرە عاسێیەکانی زاپ و مەتینا بە نهێنی ڕادەستی چەکدارانی تورک دەکەن، لە بواری میدیاییشدا، دەستکەوتە وەرزشییەکانیان دەگرنە ئەستۆ!
لە کۆتاییدا، ئەم لێدوانەی دوران کاڵکان، جگە لەوەی بابەتی گاڵتەجاڕی و قەشمەری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بێت، هیچ بەهایەکی سیاسی و ستراتژیکی نییە. پێدەچێت کاپتن عەباس دوای دەیان ساڵ ژیان لە ناو ئەشکەوت و دارستانەکاندا، ئیدی یاری سیاسەتی جیهانیی لەگەڵ یاری پلەیستەیشن تێکەڵ کردبێت. پێویستە هەردوولا بە وردی بیربکەنەوە: گەلی کورد نە تەماشاوانی لێدوانە شانۆییەکانتانە و نە سووتەمەنی ڕەوتی خەیاڵە پووچەکانتانیشە. ئەم خەونەی مۆندیال کە ئێوە بەناوی “برایەتی گەلان”ـەوە هەڵتان بەستووە، ئەوپەڕی وەک یاری یاریزانی تورکیا (فیاسکۆ) تێکەڵ بە مێژووی کۆمیدی دەبێت.
