ژنەک کو بهایێ وێ نەهاتیە زانین: ساکینا جانسز

ژنەک کو بهایێ وێ نەهاتیە زانین: ساکینا جانسز

ساکینا جانسزا کو ل 9ی كانوونا دوێ یا سالا 2013ان دە هاتیە کوشتن، ستێرکا کو تو جاران هزرێن وێ و ئۆجالان د یەک ئاراستە دە نەدچوون. هەرتم ئۆجالان ژ بۆ ساکینا جانسزا کو ل همبەر وی د سەکنی دگۆت: «قەت ناهێتە خەتا رێخستنێ» و هەرتم ئۆجالان دخواست وێ ل دەرڤەی سیاسەتێ و رێڤەبەریێ بهێلە. پشتی کو ئۆجالان هاتە گرتن، رێڤەبەریا پەکەکێ نەهێلا ساکینا جانسز بگەهە ئاستەکە بلند و ب باندۆر و ئەو مەحکوم کر کو بێ باندۆر بمینە. لێ ساکینا جانسز د زیندانا ئامەدێ دە د بن ئه‌شکەنجەیا دەولەتا ترک دە، یاکو تف کریە ناڤ چاڤێن «ئەساد ئۆغتای یلدران» و رەغمێ وان ئه‌شکەنجەیێن زۆر کو دیتی لێ یەک پەیڤ ژی نەئاخفتی، ساکینا جانسز ب خوە بوو.

ساکینا جانسز ل سالا 1958ان ل دێرسمێ هاتیە سەر دنیایێ، پێش کو پەکەکە بهێتە دامەزراندن ل سالا 1972ان دە دگەل ته‌ڤگه‌رێن سیاسی ئاشنا دبە، پاش تەڤلی پەکەکێ دبە، ساکینا جانسز ل سالا 1978ان تەڤلی کۆنگرەیا یەکەمین یا پەکەکێ دبە و د ناڤا دامەزرینەرێن پەکەکێ دە جی گرتیە و ئەو یەک ژ وان 5 کەسانە یێن کو د ناڤا رێخستنێ دە هەیا 2013ان خەبتیە، ئەو تاکە ژنا دامەزرینەرا پەکەکێ بوو. ژبەرکو دێرسمی بوو، دێرسمی و عەلەویان پر ژ وێ رە حەز دکر، ژ بەر کو د زیندانا ئامەدێ دە بەرخوەدانەک ب رامان کربوو د ناڤا گەل دە رێز ژێرە دهات گرتن و ژێرە حەز دکر، لێ رێڤەبەریا پەکەکێ و تایبەتی ئۆجالان ژ ساکینا جانسز رە حەز نەدکر.

ساکینا جانسز، محمد شەنەر: ئەڤینی و تراژیدی

ساکینا جانسزا ب دربا 12 ئیلۆنا سالا 1980ان ژ ئالیێ دەولەتا ترکیێ دە هاتیە گرتن و د بەندا پێنجێ یا به‌رنیاسا ئامەدێ ده‌ ئه‌شکەنجەیێن گران دبینە لێ تەسلیم نابە و د وێ دەمێ دە ئه‌شکەنجه‌چیێ هەری مەزن یێ دەولەتا ترکا کو ب ناڤێ «ئەساد ئۆغتای یالدران» ڤە دهات ئه‌شکەنجە کرن و ل همبەر هیچ ئه‌شکەنجەیەکێ سەرێ خوە نەچەماند، «ئەساد ئۆغتای» ژێرە دبێژە: ب تەنێ جارەکێ ل بن ئه‌شکەنجەیان و ئێشا وان بقێرینە، لێ دیسان ئەو ئه‌شکەنجەیان تەحەمول دکە و قیر ناکە.

ل سالا 1986ان د شەرت و زرۆفێن زیندانان دە هن سەر راست کرن هاتن ئەنجام دان، دەما ساکینا جانسز د زیندانێ دە ئەڤینا وێ ب قادرۆیێ لیدەرێن سەرەکە یێن پەکەکێ و رێڤەبەرێ گرتی یێ پەکەکی «محەمەد شەنەر» رە چێدبە.

دەما محەمەد شەنەر د زیندانێ دە، نامەیەکێ ژ بۆ ساکینا جانسز د نڤیسە و ئەڤینا خوە وها ژێرە بەیان دکە: «ئەڤینا من، ژیانا من، دۆستا من ئەز ب قوربان مە، زەمان خاریە زەمانی ئەم خارینە، ئەز نزانم و هێژان چەند سالێن دن ژی وێ ئەم دەرباس بکین؟ ئەز وێ ژی نزانم، لێ خالا دلێ من لێ د راوستە، د سیمایێ من دە حەسرەتا نەگەهشتن و نەلایقبوونا تە خوه‌یا دکە و ئەز دخوازم ئەڤ ژ بۆتە ببە غرۆرەک، دخوازم ئەو هەردو رۆندکێن کو ب ئازادی ژ چاڤێن من دهێن خارێ ب تەرە هەڤالتیێ بکن».

ئەڤینا محەمەد شەنەر و ساکینا جانسز د شەرت و مەرجێن گران یێن زیندانا ئامەدێ دە پێش کەت، ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی گرێدانەک پر مەزن هەیە. مومکین نینە پەکەکە ڤی ئەشقێ قەبوول بکە، ب تایبەتی ژی ئۆجالان.

ژ بۆ کو ئۆجالان ب خوە ببە تەک ئەڤینا ژنێن کو د ناڤا پەکەکێ دانە، ئەڤێ یەکێ نە ب تەنێ پەیوەندیا خوە ب ئالیێ جنسی ڤە هەیە، ئۆجالان دزانە کو ژن ب هەرتشتێ بێ گرێدان چ قەدەر دپارێزە و چ قەدەر کەدێ پێڤە ددە، ئەو باش ژ ڤێ یەکێ هایدارە و ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی ژنێن د ناڤا پەکەکێ دە ژ بلی ئاپۆ گەرەکە ب تو کەسێ دن نەهێن گرێدان و ژ تو کەسەک دن رە حەز نەکن، پێش کو تو حەز ژ دایک، نیشتیمان، ئاخ، خوەشتڤی و هەڤژینا خوە بکی، گەرەکە تۆ ژ رێڤەبەریێ حەز بکی، واته‌ گشت ژن گەرەکە ب عەبدوللا ئۆجالان ڤە بێن گرێدان.

ئۆجالان ترسا وی نە ب تەنێ ژ محەمەد شەنەر و ساکینا جانسز هەیە، تشتەک دی ژی هەیە کو ژێ د ترسە، هەردو ژی ب ئاستەکێ ژۆر «پوپیولەرن» و ژ ئالیێ گەل دە پر تێن حەز کرن، ساکینا جانسز ژ بەر کو عەلەوی بۆ د ناڤا عەلەویان دە دهات حەز کرن، لێ محەمەد شەنەر ب گۆتارا خوە یا کوردی و تایبەتمەندیا وی یا نەتەوەیی ژ ئالیێ کوردان دە دهات حەزکرن، محەمەد شەنەر ژی د زیندانێ دە بەرخوەدانەک پر مەزن کریە ژ بۆ ڤان تایبەتمەندیان و ژ بۆ ڤان بەرخوەدانا وان کری و ژ بۆ وێ چەندێ کو وان پر باوەری ب خوە هەی نێزی نەبوون کو ب تەمامی بەیعەتێ ژ ئۆجالان رە بدن، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی هەردو دا بن هەدەفێن پەکەکێ.

محەمەد شەنەر، پێش ساکینا جانسز ژ زیندانێ دەردچە و دچیتە شامێ، ئەندامێ مەکتەب سیاسی یا پەکەکێ یە، د ئاکادمیا مەعسووم کورکماز دە محەمەد شەنەر رەخنێن خوە ل تەرزێ رێڤەبەریا ئۆجالان و تەرزێ شەرێ گەریلایان گرتن، ئۆجالان باندۆرا محەمەد شەنەر کو ل سەر هەڤالان درست کری دبینە و ناڤێ وێ تێخە لیستا رەش دە.

ئۆجالان: ساکینە سەختەکاریێ نەکە، ئەم سەختەکاران تەجرید دکن

ساکینا جانسز پشتی کو ل سالا 1991ان ل زیندانێ دەردکەڤە دچە ئەورۆپا و پشترە ل سەر شامێ رە دەرباسی لبنانێ و کامپا بیقاعێ دبە، ساکینا جانسز هزر دکە کو د ناڤا پەکەکێ دە هێژان وەکە سالا 1978ان هەڤالینی و رێزگرتن هەیە، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی وەکە هەڤال خیتابی ئۆجالان دکە، لێ د ناڤا پەکەکێ دە هەر کەس نەچارە ژ ئۆجالان رە ببێژە سەرۆکێ من لێ د ناڤا پەکەکێ دە ئێدی هەڤالینی نەمایە، د پەکەکێ دە ئۆجالان تەک لیدەرە و هەر کەس نەچارە ژ ئۆجالان رە بەیعەتێ بدە، ساکینا جانسز هەم ڤێ ناکە، هەم ژی گرێدانا خوە یا ب محەمەد شەنەر رە بەردەوام دکە.

لێ ئۆجالان ڤێ رەوشێ قەبوول ناکە و گڤاشێ ل سەر ساکینا جانسزێ دکە، ئەو پەرتووکێن کو د ناڤا پەکەکێ ب خوە دە هاتینە چاپ کرن، هەقارەتێن ئۆجالان ل سەر ساکینا جانسز دکە هەنە، میناک تیرمه‌ها 1991ان دیالۆگا د ناڤبەرا ئۆجالان و ساکینا جانسز دە چێدبە:

ئۆجالان: گەرەکە هەلوەستێ وە د رەنگێ وان کەسێن بەرخوەدانڤانێن د ناڤا زیندانێ دە بن، لێ هوون ب خوە د لەیزن، هنەکێ ژ خوە رە ب حورمەت بن و هوون دێ ریزگرتنێ ژی بزانن، یان ژی ئەم ناهێلین هوون نەفەسێ بستینن، ب سەر خوەڤە وەرن، هوون چاوا ‌هێژان د ناڤا ڤێ نێزیبوونا ره‌زیل و سەرسەرێتی دانە.

ساکینه‌: ژ نشکەکێ ڤە ل وی جیێ روونشتی رادبە و خیتابی ئۆجالان دکە و وها دبیژە: «هەڤال عەبدوللا ئەڤ مژارێن تو دبێژی پر مجتن».

ئۆجالان: دەرکەڤە ژ دەرڤە!

ساکینه‌: ئەز مافێ ئاخافتنێ دخوازم.

ئۆجالان: سەختەکاریێ نەکە.

ساکینە: مافێ ئاخافتنێ.

ئۆجالان: سەختەکاریێ نەکە مافێ ئاخافتنێ نینە ئەم کەسێن سەختەکار تەجرید دکین، ئەمێ سێ چار رۆژان تە هەلگرین تەجریدێ!

ساکینە: ئەز دخوازم بئاخڤم، هوون دخوازن چ بکن بکن، لێ ئەز دخوازم بئاخڤم.

ئۆجالان: سەرسەری!

ساکینە: نەخێر تۆ نکاری وێ هەقارتێ ب من بکی، بێ ئەدەبیێ نەکە.

ئۆجالان: هەرە ژ بۆ کەسێن تۆ پێڤە گرێدایی، زەلال بکە!

ساکینە: لێ

ئۆجالان: بقەلعە ژ ناڤا مەدە.

ساکینە: پر تشتەک مجتە.

هەم دەم زێرەڤانێن ئۆجالان چنگلێ ساکینا جانسزێ دگرن و دهاڤێژن دەرڤە، و تێ گرتن، ڤان بوویەران ل سالێن بهێت دە ژی پێشیا ساکینایێ بەرنەدان، ئادارا سالا 1992ان دە محەمەد شەنەر ل باژارێ قامشلۆ ژ ئالیێ پەکەکێ ڤە تێ کوشتن، وێ دەمێ ساکینا ل ئاکادمیا مەعسووم کۆرکماز بوو و گرتنا وێ ب داوی هاتبوو، ل سەر کوشتنا محمد شەنەر پیرۆزباهی تێن لدارخستن، گوللـه‌ تێن ته‌قاندن و ب ئەمرێ ئۆجالان گۆڤەند تێ گرێدان، لێ ساکینا بەشداری ڤێ گۆڤەندێ نابیت و ب ڤەشارتی ل کونجەکێ دگریت، ئۆجالان «ژنا کلاسیک مێرێ وێ دمریت و وەک بێ ژنان بزاڤێ دکەت».

عەبدوللا ئۆجالان وەکە سیتافکەکێ ساکینا جانسزێ تەعقیب دکە

ساکینا ل هەموو قادێن شەر بۆتانێ، زاگرۆسێ، قەندیلێ دمینە و پاش دچە ئەورۆپا لێ هەمان دەمێ ساکینە ئەڤ بوویەرێن تێدە ژیایی پێشیا وێ بەرنادن، ل هەموو کۆمبوون و کۆنگرەیان دە ئەڤینا ساکینایێ و محەمەد شەنەر تێ باس کرن و ب چاڤەکێ تەسفیەچی لێ تێت مێزه‌ كرن، ساکینا جانسز ل سالا 1992ان دە دهێت رێکرن ژ بۆ چیایێن کوردستانێ، بەرێ دە پەکەکێ کەسێن مخالف دکوشتن، لێ پشتی سالێن نۆتان ل شوونا کو بکوژن ئەو د هنارتن ناڤا قادێن شەر دە ژ بۆ کو تەسفیە ببن و بهێن کوشتن، ئەگەر د شەر دە بهێن کوشتن وێ ببێژن شەهیدێن شۆرەشێ و ل سەر ڤێ یەکێ وێ د بەرژەوەندیا خوە دە پرۆپاگندەیان ب شەهید بوونا وان بکن، گەر ڤەقەتن ژی وێ ببێژن مە دزانی ئەو خائین بوون، ساکینا جانسز ڤێ رەوشێ باش دزانە و دبێژە هەڤالێن خوە یێن نێزیک: «هەڤال عەبدوللا ب هەموو جۆرێن شەرێن پسکۆلۆجی ڤە زۆلمێ ل من دکەت من لاواز دکە، لێ بەلێ ئەز ژ ناڤا رەفێن رێخستنێ دەرناکەڤم، ئەز ناخوازم ل پێشیا ناڤێ من پەیڤا “خائین” بهێت نڤیساندن، ژبەر ڤێ عینادا خوە رەغمێ هەموو زرۆفێن توند ژ پەکەکێ ناڤەقەتە، د هەمان دەم دە ژی ژ کەساتیا خوە تەعویزێ نادە».

ژ بەر ڤێ سەکناندنا خوە یا مەبدەئی ژی ئاستا وێ یا رێڤەبەریێ دگەل مستەفا قاراسۆ، جەمیل بایک و عەلی حەیدەر قەیتان بوو، لێ بەلی تو جاران ئەرکێن رێڤەبه‌ری یێن بلند و خەباتێن مجت یێن سیاسی نەهاتن دایین ژ بۆ ساکینایێ، جارنا د ناڤا خەباتێن رێڤەبەریا ژنێ دە بوو، جارنا ژی خەباتێن پەروەردەیی ددان، ساکینا جانسز نە ئەو کەس بوو ل ئەورۆپا مال مال بگەرە پەرەیان کۆم بکە و کۆڤاران بفرۆشە، لێ بەلێ ئەو ب پیلان ب ژیانەکە وەسەت هاتبوو مەحکۆم کرن، دەما کو ل پاریسێ هاتی کوشتن ژی تو بەرپرسیاریێن وێ د ناڤا رێخستنێ دە نەبوون، یێن مینا جەمیل باییک و مستەفا قاراسۆ ب دەهان کەسان ڤە دهێن پاراستن، لێ ساکینا جانسز ل کۆلانێن پاریسێ ب تەنا سەرێ خوە دگەریا و ل قیتارێ سوار دبوو و هاتن و چوون دکر، ژبەر ڤێ ژی کەسێ ئەو کوشتی «عومەر گونەی» ب رحەتی پەیوەندی دگەل دروست کر، پەکەکێ ساکینا جانسز تەسلیمی کەسەکێ نەنیاس وەکە «عومەر گونەی» کربوو.

ساکینا جانسز ب بەرخەدانا خوە یا زیندانێ کەسەکی پر ناڤدار بوو، مرۆڤ دکارە ببێژە ئەو شەهیدەکە زیندی بوو، مخابن کەسەک مینا ساکینا جانسز پشتی کو هاتی کوشتن ژ بۆ پەکەکێ ب قیمەت کەت.

هەموو ژیانا من شەر بوو

سەبەبێن کوشتنا ساکینا جانسز و پرسیارێن کوشتنا وێ چ بوون، پر گرنگن، پەکەکێ ل سەر ڤێ بوویەرێ گەلەک کەمپینێن سیاسی ب رێڤە برن لێ بەلێ ئەڤە ئالییەکێ بوویەرێ یە، ساکینا جانسز ئەو ژیانا خوە یا ژ بۆ بزاڤێ تەرخان کری و ناڤا وێ دا هاتی هەیا مری ژی تو جاری ژ بن گەف و شکێن وێ بزاڤێ رزگار نەبوو، دەما ژیان دکر ب چاڤەکی شۆرەشگەر و ولات پارێز و ئازادیخواز لێ نەدهات مێزه‌ كرن، واته‌ نەدکاری وەکە فەلسەفایا خوە یا ژینێ بژیت و ئیجازە پیرە نەهات دایین.

ساکینا جانسز دەماکو تێکلیێن خوە و محەمەد شەنەر شرۆڤە دکە دبێژە:

وەکە هەموو بۆنەوەران دانوستاندنا حەز کرنێ پێویستی یە، تو کەس نکارە مداخلەیا مافێن من ئێن تاکە کەسی بکە، من ژ رێ هەڤالەکێ خوە یێ تەکۆشینێ حەزکر و ئەز پێرە زەوجیم، حەز کرن و حەژێ کرن من بهێز و خۆلقدار دکە ئەڤ ژی نە تاوانە.

ساکینا جانسز دەربارێ ژیانا خوە پرتووکەکێ دنڤیسینە: هەموو شەر بوو ژیانا من. ئەڤ پەرتووک پشتی کوشتنا ساکینا جانسز ژ ئالیێ پەکەکێ ڤە گەلەک بابەتێن وێ دهێن سانسۆر کرن و هندەک نڤیسین ژی گوهارتن و ئەو رەخنێن ژ پەکەکێ گرتی د ناڤا وێ پرتووکێ دا دەرخستن و ژ نوو ڤە پەرتووک هات بەلاڤ کرن، نها ئەم وێ پرتووکێ بخوینین ژی راستیا تراژدییا ساکینا جانسز ئەم تێدە نابینین.

ژیانا ساکینا جانسز ب راستی ژی شەرەک بوو ژ ئەنجامێ فشارێن پەکەکێ ل سەر وێ.

پوستێن ھەمان بەش